Ngày 22/9, CQĐT Công an tỉnh Hưng Yên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Giáp Thị Huyền Trang (SN 1996, thường trú tại xã Việt Ngọc, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang) để làm rõ hành vi sát hại bé gái 2 tuổi.
Tuy nhiên, đến tối cùng ngày, công an xác định nghi phạm Trang đã nhảy xuống sông tự tử.
Dư luận đặt câu hỏi bị can Giáp Thị Huyền Trang đã chết, vậy 2 vụ án sẽ được giải quyết như thế nào?
Trao đổi trên báo Người Lao Động, Luật sư Trịnh Văn Tuyến (Văn phòng luật sư Giang Thanh, Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho biết, theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự, khi xác định có dấu hiệu tội phạm do cá nhân, pháp nhân thực hiện thì cơ quan có thẩm quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Sau khi thực hiện khởi tố vụ án và có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm thì cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can.
Trong vụ án nêu trên, cơ quan tố tụng xác định Giáp Thị Huyền Trang có dấu hiệu tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội. Do vậy, Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án "Bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản", còn Công an tỉnh Hưng Yên ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Trang về hành vi "Giết người".
Tuy nhiên, sau khi các quyết định tố tụng được ban hành, đến nay cơ quan chức năng xác định bị can đã tự sát. Theo quy định tại điều 230 Bộ luật Tố tụng hình sự, cơ quan điều tra sẽ phải ra quyết định đình chỉ điều tra đối với bị can.
Về trách nhiệm dân sự, nếu hành vi phạm tội của bị can, bị cáo (đã chết) gây thiệt hại cho người khác thì vẫn phải bồi thường hoặc theo thỏa thuận các bên. Trường hợp bị can, bị cáo đã chết mà có tài sản để lại, những người thừa kế phải có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản đó.
"Trong trường hợp, nếu bị can, bị cáo đã chết mà không còn tài sản thì người bị thiệt hại không có căn cứ để yêu cầu bồi thường thiệt hại. Người thân của bị can, bị cáo không có nghĩa vụ phải bồi thường thay, trừ khi họ tự nguyện", Luật sư Tuyến nêu rõ.
Cũng theo vị luật sư này, việc bị can chết và đình chỉ điều tra đối với bị can đồng nghĩa chấm dứt trách nhiệm hình sự trước pháp luật. Trong khi đó, trách nhiệm bồi thường với người bị hại vẫn cần được bảo đảm, nhưng hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể về vấn đề này.
Do đó, vị luật sư Đoàn TP Hà Nội cho rằng vẫn cần tiếp tục điều tra, làm rõ vụ án, vừa để xác định có đúng bị can là người phạm tội hay không, "vừa có căn cứ để bảo đảm quyền lợi (được bồi thường) cho phía bị hại".
Liên quan đến vụ việc này, Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, Chuyên gia tâm lý học tội phạm, Bộ Công an đã có những nhận định, phân tích diễn biến tâm lý của nghi phạm Trang.
Cụ thể, về động cơ bắt cóc cháu T., Thượng tá Hiếu nhận định có thể do túng quẫn, khó khăn từ việc vay nợ, ma túy, cờ bạc... là nguyên nhân để đối tượng cần tiền gấp. Thực tế, có nhiều thông tin cho rằng, Trang nợ nần từ việc chơi cờ bạc, đầu tư trên mạng nhưng thua lỗ, rất có thể đây là nguyên nhân chính.
Thượng tá Hiếu cho hay, quyết định bắt cóc cháu T. của Trang cũng là hành động bột phát nhất thời. Nếu có dự mưu từ trước, đối tượng đã chuẩn bị sẵn phương án giam nhốt nạn nhân chứ không phải đưa nạn nhân đi lòng vòng, khiến lực lượng công an truy vết rất vất vả.
Phân tích về diễn biến tâm lý của nghi phạm, Thượng tá Hiếu nhận định Trang nhận thấy việc đưa cháu bé trong tình trạng khóc lóc là quá nguy hiểm, vì sẽ gây sự chú ý của người đi đường.
“Mặt khác, đối tượng cũng đánh giá được phản ứng của gia đình bị mất con là trình báo công an và các cơ quan chức năng đang rốt ráo tìm kiếm mình. Do đó, đối tượng có cảm giác lo sợ, bất an, không dám đối đầu với sự thật nên đã kích hoạt bản năng tự vệ của động vật, đó là làm tất cả để triệt tiêu nguy hiểm, triệt tiêu khả năng bị lực lượng công an bắt. Cách dễ nhất là thoát ly “vật chứng”, tức là cháu bé mà Trang bắt cóc để không còn sự dính líu”, Thượng tá Hiếu nhận định.
Theo Thượng tá Hiếu, thay vì chọn đưa bé gái đến một nơi an toàn rồi bỏ mặc, Trang đã chọn cách man rợ là giết bé gái 2 tuổi. Hành động này xuất phát từ tâm lý hoảng loạn, không còn minh mẫn, tỉnh táo để kiếm soát hành vi của mình. Đây được coi là “bước trượt tâm lý” của đối tượng, “đã lỡ làm cái này thì phải làm cái kia”.
Ngoài ra, động cơ sát hại nạn nhân của Trang cũng có thể bắt nguồn từ suy nghĩ nếu để bé gái sống thì hành vi phạm tội của mình sẽ bị tố giác, bởi lẽ cháu bé có khả năng kể lại với người lớn những chuyện đã xảy ra.
Về việc nhảy sông tự tử của Trang, Thượng tá Hiếu cho rằng, Trang biết rõ lực lượng chức năng đang ráo riết truy lùng, dẫu có cánh cũng không thể thoát. Với quá trình tự ý thức, biết mình đã phạm tội tày đình, trời không dung đất không tha, cùng với đó là tình trạng bế tắc trong cuộc sống như đang ngập trong nợ nần… nên đã chọn quyết định tự tử.
Ngoài ra, cũng có thể phần lương tri còn sót lại lên tiếng, khiến chính Trang cũng không thể chấp nhận được mình, dẫn đến quyết định tự sát, như một cách trốn tránh, chối bỏ trách nhiệm trước pháp luật và tòa án lương tâm của chính hung thủ.
Bảo Khánh (T/h)
