Liên quan đến vụ xe bán tải tạt đầu xe máy khiến 3 người suýt ngã vào ô tô đầu kéo kéo theo rơ-moóc đang lưu thông cùng chiều, xảy ra ngày 27/2, lực lượng chức năng tiến hành phân luồng giao thông trên đường Đỗ Mười (Vành đai 3, thuộc địa bàn phường Yên Sở, Hà Nội) để dựng lại hiện trường.
Có dấu hiệu tội phạm
Trao đổi với PV, dưới góc độ pháp lý, Ts. Ls. Đặng Văn Cường (Đoàn luật sư Hà Nội) cho rằng: hành vi của người lái xe bán tải tạt đầu xe mô tô khiến ba người ngã xuống đường là hành vi nguy hiểm cho xã hội, có dấu hiệu tội phạm nên cơ quan điều tra dừng lại hiện trường làm rõ danh tính của người điều khiển phương tiện, xác định tính chất nguy hiểm của hành vi làm căn cứ xử lý là cần thiết và có căn cứ
Theo quy định của pháp luật, ô tô là nguồn nguy hiểm cao độ, người điều khiển phương tiện này phải tuân thủ các quy tắc để đảm bảo an toàn. Khi tham gia giao thông thì người điều khiển phương tiện phải đi đúng phần đường, đúng làn đường, đúng tốc độ, nghiêm cấm hành vi lạng lách, đánh võng, gây nguy hiểm cho những người tham gia giao thông.
"Điều 3, Luật trật tự an toàn giao thông đường bộ quy định: Người tham gia giao thông đường bộ phải chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và quy định khác của pháp luật có liên quan, có trách nhiệm giữ an toàn cho mình và cho người khác. Mọi hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật...
Khoản 5, Điều 9, Luật trật tự an toàn giao thông đường bộ quy định nghiêm cấm hành vi: “Đua xe, tổ chức đua xe, xúi giục, giúp sức, cổ vũ đua xe trái phép; điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục....”...
Những gì diễn ra qua clip đang lan truyền trên mạng xã hội cho thấy hành vi của người điều khiển xe ô tô bán tải trong tình huống trên là lạng lách, đánh võng có chủ ý, có mục đích rất rõ ràng là để tạt đầu, gây nguy hiểm cho người điều khiển xe mô tô.
Trong tình huống trên rất có thể người điều khiển xe bán tải có mâu thuẫn với người điều khiển xe mô tô hoặc người điều khiển xe bán tải đang bị kích động bởi chất kích thích. Hoặc, vì một lý do nào đó nên đã cố tình tạt đầu gây nguy hiểm cho người điều khiển xe mô tô.
Cũng trong tình huống trên xe mô tô bị ngã xuống đường, rất may mắn xe ô tô đi sau có camera hành trình đã kịp thời phanh lại và người điều khiển xe mô tô không ngã vào gầm xe tải đang lưu thông chạy.
Vụ tai nạn không gây ra hậu quả thiệt hại về người nhưng tình huống này là rất nguy hiểm, hoàn toàn có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của người khác. Ba người trên xe mô tô bao gồm hai người lớn và một trẻ em không bị thương tích là nằm ngoài ý chí chủ quan của người điều khiển xe ô tô bán tải.
"Hành vi này là nguy hiểm cho xã hội, có dấu hiệu của 'Tội gây rối trật tự công cộng hoặc tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ' theo khoản 4, điều 260 bộ luật hình sự", luật sư Cường nhấn mạnh.
Có thể xử lý hình sự để xây dựng án lệ ?
Theo TS.LS Cường, hiện nay có một số điều khoản trong bộ luật hình sự chưa có hướng dẫn chi tiết, chưa có án lệ ... dẫn đến khó xử lý và chưa thể áp dụng trên thực tiễn: ví dụ như khoản 4, Điều 260 bộ luật hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ hoặc khoản 4, Điều 261 bộ luật hình sự quy định về tội cản trở giao thông đường bộ quy định hành vi phạm tội chưa gây ra hậu quả (phạm tội chưa đạt) vẫn có thể bị xử lý hình sự nhưng trong thực tiễn thì các điều khoản này rất khó áp dụng vì chưa có hướng dẫn để chứng minh được hậu quả có thể chết đến 3 người nếu không được ngăn chặn kịp thời.
Thông thường các tội vi phạm trật tự an toàn giao thông đường bộ là các tội danh có cấu thành hình thức, cấu thành tội phạm đòi hỏi hậu quả thiệt hại về vật chất xảy ra như: chết người hoặc thương tích cho nạn nhân 61% trở lên hoặc thiệt hại về tài sản cho người khác từ 100.000.000 đồng trở lên.
Tuy nhiên bộ luật hình sự cũng có quy định trong một số trường hợp phạm tội chưa đạt vẫn có thể xử lý hình sự.
Trong thực tiễn giao thông cho thấy không ít các trường hợp vi phạm giao thông nghiêm trọng nhưng chưa gây hậu quả.
Ví dụ như tình huống các đối tượng điều khiển xe ô tô đi ngược chiều trên đường cao tốc, mất kiểm soát do sử dụng rượu bia, chất kích thích hoặc mất kiểm soát về hành vi do thái độ ý thức coi thường pháp luật như trong tình huống này...
Cụ thể, khoản 4, Điều 260 bộ luật hình sự quy định hành vi vi phạm giao thông đường bộ thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt vẫn có thể xử lý hình sự như sau:
“4. Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong trường hợp có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả quy định tại một trong các điểm a, b và c khoản 3 Điều này nếu không được ngăn chặn kịp thời, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.”...
"Bởi vậy các cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét áp dụng khoản 4, Điều 260 Bộ luật hình sự để xử lý hình sự đối với người điều khiển xe bán tải (mặc dù chưa có hậu quả thiệt hại vật chất xảy ra) đồng thời áp dụng tình huống này trở thành án lệ để các tình huống nguy hiểm như điều khiển xe ô tô đi ngược chiều trên đường cao tốc, xoay rượu bia hoặc sử dụng trái phép chất ma túy nhưng vẫn điều khiển phương tiện giao thông hoặc những hành vi sử dụng phương tiện giao thông để chèn ép, gây nguy hiểm cho người khác trên quốc lộ...", ông Cường nêu quan điểm
Trong trường hợp không xử lý về tội vi phạm về tham gia giao thông đường bộ thì vẫn có thể xử lý người điều khiển xe ô tô bán tải này về tội gây rối xe tự công cộng theo quy định tại điều 318 bộ luật hình sự.
Hành vi này không chỉ là hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ mà còn là hành vi gây rối trật tự công cộng gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự an toàn xã hội nên có cơ sở để xem xét xử lý hình sự theo điều 318 bộ luật hình sự với hình phạt là phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến hai năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Trong trường hợp phạm tội có tình tiết định khung tăng nặng thì hình phạt có thể từ 02 năm đến 07 năm tù.
Ngoài ra cơ quan chức năng cũng sẽ làm rõ động cơ của người điều khiển xe ô tô bán tải. Nếu có căn cứ chứng minh người này có mục đích muốn sát hại người đi xe mô tô để trả thù hoặc nhận thức hành vi của mình có thể dẫn đến chết người nhưng vẫn cố ý thực hiện hành vi, mong muốn hoặc bỏ mặc hậu quả xảy ra thì còn có thể xem xét xử lý về tội giết người theo quy định tại điều 123 bộ luật hình sự, trong tình huống này thì xe ô tô sẽ được xác định là Phương tiện nguy hiểm có thể làm chết nhiều người...
Đồng thời, cơ quan chức năng cũng sẽ đánh giá hậu quả đã gây ra đối với xã hội và nạn nhân để xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
"Trong trường hợp xác định hành vi là vi phạm giao thông nghiêm trọng thì có thể xử lý hình sự theo khoản 4, điều 260 bộ luật hình sự (thuộc trường hợp phạm tội chưa đạt); hoặc tội gây rối trật tự công cộng theo điều 318 bộ luật hình sự.
Nếu chứng minh được động cơ mục đích là để giết người hoặc chứng minh hành vi có thể dẫn đến chết người, việc nạn nhân không chết là nằm ngoài ý chí chủ quan của đối tượng gây án thì sẽ xử lý hình sự về tội giết người theo quy định tại điều 123 bộ luật hình sự và án lệ số 47/2021/AL hoặc Án lệ 18/2018/AL.
Hoặc xử lý hình sự trường hợp này để xây dựng án lệ mới, làm rõ căn cứ áp dụng khoản 4, Điều 260 Blhs về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ trong trường hợp phạm tội chưa đạt", luật sư Cường nhấn mạnh.
Trước đó, mạng xã hội chia sẻ đoạn clip dài khoảng 27 giây được đăng tải trên mạng xã hội, sự việc xảy ra vào khoảng 21h15 ngày 27/2.
Một ô tô bán tải màu ghi xám đang lưu thông thì bất ngờ tạt đầu xe máy, khiến phương tiện này ngã xuống đường.
Trên xe máy có một phụ nữ điều khiển, một người đàn ông ngồi sau và một trẻ em.
Khi xe máy đổ ra đường, cả ba người ngã nhoài xuống mặt đường và rất may không bị rơ-moóc của xe đầu kéo đang di chuyển cùng chiều phía sau cán trúng.
Sau đó, người đàn ông bế trẻ em rời khỏi khu vực nguy hiểm và chạy bộ đuổi theo ô tô bán tải nhưng không kịp.
Sau khi tiếp nhận vụ việc, cơ quan chức năng nhanh chóng vào cuộc xác minh, làm rõ.
Minh Ngọc
