Tôi từng mất rất nhiều thời gian để làm một việc mà có lẽ người khác chỉ cần một nửa thời gian.
Tôi sửa đi sửa lại một email trước khi gửi. Một bài viết gần hoàn chỉnh vẫn khiến tôi thấy chưa đủ tốt. Tôi ngại thử những điều mới nếu biết mình có thể làm không hoàn hảo ngay từ đầu.
Tôi từng nghĩ đó là trách nhiệm.
Tôi muốn mọi thứ chỉn chu. Tôi muốn người khác có thể tin tưởng mình. Tôi muốn khi đã nhận một việc thì kết quả cuối cùng phải thật tốt.
Nhưng có một câu hỏi khiến tôi suy nghĩ: Nếu không có ai đánh giá kết quả ấy, liệu tôi có còn ép mình phải hoàn hảo đến vậy không?
Xem Sex Education, tôi đặc biệt ấn tượng với nhân vật Jackson.
Khi thành tích không còn khiến Jackson hạnh phúc
Jackson từng là một trong những học sinh nổi bật nhất của trường Moordale. Cậu là vận động viên bơi lội tài năng, được kỳ vọng rất nhiều và gần như đã trở thành hình mẫu của một học sinh thành công.
Nhưng phía sau những thành tích ấy là áp lực ngày càng lớn.
Jackson bắt đầu trải qua những cơn lo âu nghiêm trọng. Đến mùa 3, cậu quyết định từ bỏ bơi lội dù đó là lĩnh vực mà mọi người đã quen nhìn thấy cậu thành công.
Netflix Tudum mô tả Jackson là một vận động viên bơi lội triển vọng nhưng đã từ bỏ môn thể thao này khi chứng lo âu trở nên quá mức. Cậu dần nhận ra bơi lội không thực sự là đam mê của mình.
Tôi nghĩ rất nhiều người từng trải qua câu chuyện tương tự.
Tôi từng nghĩ chỉ cần làm thật tốt thì sẽ không ai thất vọng
Tôi bắt đầu nhận ra mình không phải lúc nào cũng muốn hoàn hảo vì bản thân. Đôi khi, tôi muốn hoàn hảo vì sợ ánh mắt của người khác.
Tôi sợ một bài làm chưa tốt sẽ khiến người khác nghĩ tôi kém năng lực, sợ một lần thất bại sẽ khiến ai đó mất niềm tin, sợ mình không đạt kỳ vọng rồi trở thành người khiến người khác phải thất vọng.
Vì vậy, tôi cố làm tốt hơn mức cần thiết. Một lỗi nhỏ cũng khiến tôi khó chịu. Một lời góp ý có thể khiến tôi nghĩ rằng toàn bộ những gì mình làm trước đó đều chưa đủ.
Tôi không chỉ muốn hoàn thành công việc. Tôi muốn chứng minh rằng mình xứng đáng với sự kỳ vọng của người khác.
Đó là lúc sự cầu toàn bắt đầu trở thành gánh nặng.
Theo Cleveland Clinic, chủ nghĩa cầu toàn có thể khiến một người đặt ra những tiêu chuẩn quá cao cho bản thân, khó chấp nhận sai sót và dễ cảm thấy thất vọng khi kết quả không đạt kỳ vọng.
Tôi nhận ra mình đã nhầm giữa làm tốt và không được phép làm sai. Hai điều ấy hoàn toàn khác nhau.
Càng muốn hoàn hảo, tôi càng sợ bắt đầu
Điều đáng sợ hơn là sự cầu toàn không chỉ khiến tôi mệt. Nó còn khiến tôi trì hoãn.
Tôi từng không bắt đầu một việc vì nghĩ mình chưa chuẩn bị đủ, không thử một điều mới vì sợ làm không tốt, không dám đưa ra sản phẩm đầu tiên vì trong đầu đã tưởng tượng ra tất cả những lỗi người khác có thể nhìn thấy.
Tôi tưởng mình đang chuẩn bị để làm tốt hơn.
Nhưng đôi khi, tôi chỉ đang tìm một lý do để không phải đối diện với khả năng mình có thể thất bại.
Jackson cũng phải mất một thời gian mới nhận ra rằng cuộc sống của mình không nhất thiết phải tiếp tục theo con đường mà người khác đã quen nhìn thấy.
Ở mùa 4, câu chuyện của Jackson chuyển sang việc tìm kiếm điều thực sự phù hợp với bản thân. Cậu không còn bị buộc phải chứng minh mình là một vận động viên xuất sắc như trước.
Tôi nghĩ đó là một kiểu trưởng thành: Không phải từ bỏ việc cố gắng, mà là biết dừng lại để đặt câu hỏi cho chính mình.
Tôi bắt đầu cho phép mình “không hoàn hảo”
Bây giờ, mỗi khi muốn sửa một thứ gì đó, tôi thường tự hỏi: “Nó thực sự cần tốt hơn, hay tôi chỉ sợ người khác nghĩ nó chưa đủ tốt?”
Câu hỏi ấy không khiến tôi hết cầu toàn ngay lập tức. Nhưng nó giúp tôi nhận ra đâu là trách nhiệm và đâu là nỗi sợ.
Tôi vẫn muốn làm việc tử tế, vẫn muốn sản phẩm của mình có chất lượng, vẫn muốn tiến bộ. Nhưng tôi không muốn động lực làm tất cả những điều đó đến từ nỗi sợ.
Tôi cũng không muốn biến cuộc sống thành một chuỗi những lần cố gắng đạt đến một tiêu chuẩn mà chẳng bao giờ có điểm dừng.
Xem Sex Education, tôi mới hiểu rằng có lẽ phía sau mong muốn làm mọi thứ thật hoàn hảo không phải lúc nào cũng là tham vọng. Đôi khi, đó chỉ là nỗi sợ mình sẽ khiến ai đó thất vọng.
Và tôi đang học cách chấp nhận rằng điều đó có thể xảy ra. Tôi có thể làm một việc chưa hoàn hảo, có thể mắc lỗi, có thể khiến ai đó không hài lòng. Nhưng miễn sao là tôi chưa bỏ cuộc, tôi vẫn có thể cải thiện để trở thành phiên bản tốt hơn - nhưng là vì mong muốn của chính mình chứ không phải của người khác.
Ngọc Hân (ghi)
