Xem lại phân cảnh của Ruby Matthews trong mùa 3 Sex Education, tôi lại một lần nữa thót tim. Khi tấm ảnh nhạy cảm bị phát tán, phản ứng đầu tiên của Ruby, như bản năng của bất kỳ ai trong thế giới số là muốn bóc phốt, đăng tải những thông tin cay nghiệt nhất để trả thù và dập tắt dư luận. Nhưng may mắn thay, Otis đã kịp thời giữ cô lại.
Mạng xã hội giống như một "chiếc lò xo" phản lực. Khi ta dùng sự thù hận, ném đá hay bóc phốt để đáp trả một scandal, ta không dập tắt được lửa, mà chỉ đang quăng thêm nhiên liệu khiến ngọn lửa ấy bùng cháy dữ dội hơn. Sự im lặng tỉnh táo, gạt bỏ không gian ảo để tìm về sự hỗ trợ từ những người thân yêu ngoài đời thực mới là chiếc áo giáp an toàn nhất. Thước phim ấy làm tôi sởn tóc móc kẹp khi nhớ lại khoảng thời gian tăm tối của gia đình mình cách đây không lâu, khi con trai tôi suýt chút nữa đã hủy hoại tương lai chỉ vì một phút cuồng giận trên mạng.
Cái bẫy của những lời thách thức và vết trượt vượt tầm kiểm soát
Mọi chuyện bắt đầu từ một cuộc tranh cãi rất vặt vãnh. Ban đầu, con trai tôi và một cậu bạn cùng trường chỉ đôi co, bất đồng quan điểm dưới phần bình luận của một bài viết trên Facebook. Nhưng ở cái tuổi mười sáu, cái tôi quá lớn và sự bốc đồng đã nhanh chóng biến một cuộc thảo luận thành một trận chiến ngôn từ.
Từ vài dòng công kích cá nhân, đối phương bắt đầu chụp màn hình, cắt ghép tin nhắn rồi đăng bài bóc phốt, dán nhãn nhục mạ con tôi trên các hội nhóm học sinh. Con tôi, vì quá uất ức và muốn bảo vệ danh dự, đã chọn cách đáp trả cực đoan nhất: đăng bài phản công, công khai những bí mật đời tư của bạn để "trả thù cho bằng được".
Chỉ sau hai ngày, cuộc chiến bàn phím đã hoàn toàn vượt tầm kiểm soát. Bài viết của hai đứa thu hút hàng trăm bình luận kích động, chia phe ném đá từ những người xa lạ. Càng trả thù, con càng chìm sâu vào vũng lầy của sự hung hãn. Đỉnh điểm của bi kịch là khi cả hai đứa hẹn gặp nhau ngoài đời để "nói chuyện bằng nắm đấm".
Tôi vẫn nhớ như in dáng vẻ của con trai dạo ấy: mắt quầng thâm vì mất ngủ, tay lăm lăm chiếc điện thoại, gương mặt hằn lên sự giận dữ nhưng ánh mắt thì tràn ngập sự sợ hãi và hoảng loạn. Con đã hoàn toàn bị chiếc lò xo thù hận trên mạng xã hội nuốt chửng.
Chiếc phao cứu sinh từ đời thực và bài học về sự tĩnh lặng
Rất may mắn cho gia đình tôi, thầy cô chủ nhiệm đã kịp thời phát hiện những bài viết hẹn đánh nhau trên mạng và báo ngay cho phụ huynh. Đêm hôm đó, tôi đóng chặt cửa phòng, yêu cầu con tắt hết điện thoại, ngắt kết nối Internet và ngồi lại đối diện với bố.
Trái với sự phòng thủ gay gắt của con, tôi không quát mắng. Tôi bảo con: "Con càng gào lên trên mạng, người ta càng có cớ để vây quanh xem kịch. Con dùng sự tức giận để đáp trả, con nghĩ con thắng, nhưng thực ra con đang tự châm lửa đốt nhà mình".
Ngày hôm sau, tôi cùng gia đình bên kia và nhà trường ngồi lại làm việc trực tiếp. Cả hai đứa trẻ đều phải gỡ toàn bộ bài viết, công khai xin lỗi nhau dưới sự giám sát của người lớn và cam kết ngắt tương tác trên mạng xã hội.
Khoảng thời gian đầu khi chọn cách im lặng và khóa tài khoản, con tôi từng sợ rằng mình "thua cuộc", sợ bị người ta coi là kẻ hèn nhát. Nhưng chỉ sau một tuần, khi không còn nhiên liệu từ hai phía, cơn bão dư luận trên mạng xã hội tự động tan biến như chưa từng tồn tại. Đám đông hiếu kỳ lại chuyển sang một vụ drama khác, nhường lại sự bình yên vốn có cho ngôi trường và gia đình tôi.
Bài học sinh tồn cho những đứa trẻ thời đại số
Trải qua biến cố ấy, khi nhìn lại phân cảnh Otis giữ tay Ruby trong Sex Education, tôi mới càng thấm thía giá trị của sự can thiệp đúng lúc từ người lớn. Mạng xã hội chỉ là thế giới ảo, nhưng tổn thương, vết sẹo tâm lý và cả những bản án kỷ luật ngoài đời thực thì lại rất thật.
Bây giờ, con trai tôi đã điềm tĩnh hơn rất nhiều. Cuộc khủng hoảng năm đó đã dạy cho con một bài học đắt giá về sự trưởng thành: Đôi khi, dũng khí lớn nhất không phải là đáp trả lại từng gáo nước bẩn người ta hắt vào mình, mà là biết cách bước ra khỏi bãi lầy, giữ sự im lặng tỉnh táo và tựa vào gia đình, nơi duy nhất sẵn sàng bảo vệ con trước mọi giông bão của thế giới ảo.
Minh Châu
