Từng có một thống kê cho thấy: thời gian trung bình mỗi ngày phụ nữ Trung Quốc dành cho việc chăm sóc con cái là 4,8 giờ, trong khi nam giới chỉ 1,5 giờ; 76% công việc nuôi dạy con do các bà mẹ gánh vác một mình.
Một bà mẹ kể: Bình thường, mỗi sáng, cô dậy từ 6h30 để chuẩn bị bữa sáng, đưa con đi học rồi vội vã đến công ty. Nếu tối không tăng ca, tan làm là lao ngay ra chợ, về nhà nấu ăn, kèm con học bài, dỗ con ngủ. Nếu công ty yêu cầu tăng ca, thì sau khi về nhà, không chỉ phải đối mặt với căn bếp lạnh tanh mà còn phải dọn dẹp thêm một lượt nữa. Lên giường đi ngủ thì thường đã là nửa đêm về sáng.
Cô từng cố gắng nói chuyện với chồng, mong anh chia sẻ thêm việc nhà và chăm con. Nhưng đổi lại thường chỉ là những câu trả lời mơ hồ. Có lần đang nói chuyện, chồng bảo công ty có việc, rồi mặc áo đi ra ngoài. Lúc đó đã hơn 9 giờ tối. Đến hơn 2 giờ sáng, anh mới trở về trong trạng thái say khướt.
Cô một mình làm việc nhà, một mình bế con sốt cao đi bệnh viện, một mình xoay xở đủ loại hoạt động thủ công ở trường mẫu giáo. Thân tâm đều kiệt quệ. Cô nói, cô cũng muốn kiểm soát cảm xúc của mình, nhưng sự mệt mỏi kéo dài khiến cảm xúc giống như một sợi dây cung đã căng hết mức, chỉ cần một chuyện nhỏ cũng có thể bùng nổ.
Đúng vậy, xã hội hiện nay đặt lên phụ nữ những “kỳ vọng về thiên chức làm mẹ” quá cao.
Chúng ta thường nghe những câu như: “Làm mẹ thì phải dịu dàng, kiên nhẫn”; “Mẹ phải cho con sự đồng hành tốt nhất”; “Mẹ chính là chỗ dựa lớn nhất cho sự trưởng thành của con”. Những nhãn dán ấy giống như xiềng xích, trói chặt phụ nữ. Họ không dám yếu đuối, không dám sụp đổ, chỉ có thể giấu hết tủi thân trong lòng. Đến khi không chịu nổi nữa, họ buộc phải xả ra bằng cách nổi nóng.
Nhiều người mẹ hay quát mắng chồng con, thực chất chỉ là đang kêu cứu trong trạng thái bị phớt lờ và vắt kiệt quá lâu.
Cảm xúc là kẻ thù lớn nhất của mỗi người
Một nghiên cứu của tiến sĩ tâm lý học Lý Mai Cẩn (Trung Quốc) chỉ ra rằng: cảm xúc bị kìm nén lâu dài sẽ không tự biến mất, mà chỉ bùng phát theo cách dữ dội hơn. Điều này hoàn toàn đúng. Những người phụ nữ hay quát chồng, mắng con không phải sinh ra đã nóng tính, mà hệ thống quản lý cảm xúc của họ đã quá tải từ lâu.
Một nghiên cứu khác cũng rất đáng suy ngẫm.
Nhóm nghiên cứu của giáo sư Du Guoliang (ĐH Nhân dân Trung Quốc) phát hiện rằng: các hành vi giáo dục tiêu cực như trừng phạt nghiêm khắc làm gia tăng nguy cơ lo âu và trầm cảm ở trẻ, với mức độ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm lý lên tới 22,11%.
Bà mẹ nói trên nhận ra rằng, mỗi lần cô quát con xong, đứa trẻ trở nên nhút nhát hẳn. Ban đêm còn tỉnh giấc nhiều lần, ngủ không yên. Có lần cô nổi giận vì chồng quên mua dầu gội cho con, kết quả là con trai sợ đến mức trốn vào góc sofa, lí nhí nói: “Mẹ đừng giận nữa, sau này con sẽ ngoan, sẽ nghe lời". Khoảnh khắc đó, Xiaojing mới nhận ra, sự mất kiểm soát cảm xúc của mình đang làm tổn thương những người cô yêu thương nhất – trong đó có con.
Tâm lý học nói rằng: cảm xúc giống như lũ lụt, chặn không bằng dẫn. Nhưng rất nhiều phụ nữ, vì bị trói buộc bởi vai trò, đến cả quyền được “xả lũ” cũng không có. Cuối cùng chỉ có thể để cảm xúc tràn lan, gây tổn thương cho những người thân cận nhất.
Nói cho cùng, sự bùng nổ của phụ nữ thường bắt nguồn từ việc thiếu giao tiếp kéo dài và nhu cầu không được đáp ứng. Nếu được nhìn thấy, được thấu hiểu, ai lại muốn gào thét làm gì?
Gia đình hạnh phúc đều có ba đặc điểm chung
Tổng hợp nhiều nghiên cứu về gia đình và trò chuyện với các bà mẹ trong cộng đồng, tôi nhận ra những gia đình hạnh phúc đều có ba đặc điểm sau. Xem nhà bạn có mấy điểm nhé?
Thứ nhất: Chia sẻ bình đẳng trách nhiệm nuôi dạy con
Tạp chí chính thức của AMA – JAMA Pediatrics (2023) chỉ ra rằng: với trẻ 0–3 tuổi, nếu người cha dành tối thiểu 30 phút mỗi ngày cho việc đồng hành chất lượng, thì đến 5 tuổi, nguy cơ rối loạn chú ý của trẻ giảm 58%. Trong gia đình hạnh phúc, vợ chồng cùng gánh vác việc nuôi con. Người chồng chủ động chia sẻ việc cho ăn, dỗ ngủ, chơi cùng con, giúp người mẹ có không gian thở.
Trẻ con không phải là “con của một người”, nên việc nuôi dạy cũng không thể chỉ do một người gánh vác. Vợ chồng hợp lực, trẻ mới cảm nhận được tình yêu trọn vẹn từ cả cha lẫn mẹ.
Thứ hai: Giao tiếp thường xuyên và chất lượng cao
Một nghiên cứu kéo dài 5 năm của nhóm xã hội học tại một trường đại học ở Bắc Kinh cho thấy: các gia đình có mức độ hạnh phúc thuộc top 20% đều có tần suất giao tiếp chất lượng cao. Trong những gia đình đó, vợ chồng thường xuyên chia sẻ cảm xúc. Bạn nói về áp lực công việc, tôi kể về khó khăn khi chăm con. Giao tiếp hai chiều giúp khoảng cách giữa hai trái tim gần hơn, cũng giúp mỗi người hiểu được sự vất vả của đối phương.
Cha mẹ và con cái cũng vậy. Giao tiếp bình đẳng giúp cha mẹ hiểu suy nghĩ của con, và giúp con hiểu nỗi khó của cha mẹ.
Thứ ba: Bao dung nhiều, chỉ trích ít
Nấu ăn mặn tay – không sao, uống thêm nước; cháy nồi – thôi thì ăn “vị than”; con học sa sút – cùng tìm nguyên nhân, lần sau cố gắng tiếp. Không chỉ trích lẫn nhau đòi hỏi mức độ bao dung cao: không đặt câu hỏi “anh phải thế này”, “em phải thế kia”, mà khi có chuyện xảy ra, trước hết đứng vào vị trí của người kia để suy nghĩ và cùng nhau hóa giải.
Gia đình hạnh phúc rốt cuộc là như thế nào? Chắc chắn không phải là một người nhẫn nhịn để duy trì, mà là cả gia đình cùng chung tay vun đắp.
Với trẻ, môi trường trưởng thành tốt nhất là khi bố mẹ yêu thương nhau, gia đình hòa thuận; với vợ chồng, cách ở bên nhau tốt nhất là: tôi hiểu nỗi tủi thân của bạn, bạn thấu nỗi vất vả của tôi, cùng cố gắng, cùng bao dung. Không phải vậy sao?
Hiểu Đan (Theo QQ)
