Gan đảm nhận nhiều vai trò quan trọng trong cơ thể, từ xử lý chất dinh dưỡng, loại bỏ độc tố trong máu đến chuyển hóa thuốc. Vì vậy, khi nhắc đến gan, nhiều người thường nghĩ ngay đến tác hại của rượu bia. Tuy nhiên, theo EatingWell, một thói quen rất phổ biến khác thậm chí còn hại gan nhanh hơn bia rượu, đó là lạm dụng thuốc giảm đau, hạ sốt có chứa acetaminophen.
Acetaminophen được xem là an toàn khi dùng đúng liều. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người có thể uống quá liều, dùng liên tục trong nhiều ngày hoặc vô tình dùng cùng lúc nhiều loại thuốc đều chứa acetaminophen mà không nhận ra. Khi đó, gan phải chịu áp lực lớn hơn bình thường.
Eating Well thông tin, acetaminophen là nguyên nhân hàng đầu gây suy gan cấp tại Mỹ. Điều này cho thấy một loại thuốc không kê đơn, nếu dùng sai cách, vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Vì sao lạm dụng thuốc giảm đau có thể làm gan tổn thương?
Dược sĩ người Mỹ Laura Heath giải thích: “Khi acetaminophen được sử dụng với liều cao hơn khuyến nghị, nó có thể làm quá tải các quá trình trong cơ thể chịu trách nhiệm chuyển hóa thuốc. Nếu điều đó xảy ra, tổn thương gan nghiêm trọng có thể xuất hiện”.
Dược sĩ Farrah Tavakoli (Mỹ) cho biết phần lớn acetaminophen được chuyển hóa an toàn qua các con đường bình thường của gan. Tuy nhiên, một lượng nhỏ thuốc sẽ được chuyển thành NAPQI, một chất chuyển hóa độc hại. Trong điều kiện bình thường, cơ thể có thể trung hòa NAPQI nhờ chất chống oxy hóa glutathione.
Vấn đề xảy ra khi lượng NAPQI tích tụ quá nhiều. Khi đó, cơ chế bảo vệ của cơ thể không còn đủ khả năng xử lý, khiến tế bào gan bị tổn thương. Tình trạng này có thể xảy ra nếu dùng liều cao trong nhiều ngày liên tiếp hoặc uống quá nhiều trong một lần.
Uống bao nhiêu là quá nhiều?
EatingWell thông tin, người trưởng thành khỏe mạnh không nên dùng quá 1.000mg acetaminophen mỗi lần và không quá 4.000mg mỗi ngày. Ngoài ra, không nên dùng 3.000mg mỗi ngày trong hơn 3-5 ngày liên tiếp.
Dược sĩ Tavakoli nhấn mạnh: “Liều acetaminophen tối đa đối với hầu hết người trưởng thành là 4.000mg mỗi ngày từ tất cả các nguồn”.
Cụm từ “tất cả các nguồn” rất quan trọng. Acetaminophen không chỉ có trong thuốc giảm đau riêng lẻ, mà còn xuất hiện trong nhiều thuốc không kê đơn và thuốc kê đơn dùng cho dị ứng, cảm lạnh, cúm, đau nửa đầu, giảm đau và hạ sốt. Vì vậy, nếu uống nhiều loại thuốc cùng lúc, người dùng có thể vô tình vượt quá giới hạn an toàn.
Bác sĩ Rucha Shah (Mỹ) khuyến cáo: “Nếu bạn nhận ra mình đang dùng nhiều loại thuốc khác nhau có chứa acetaminophen, điều quan trọng là phải liên hệ với nhân viên y tế”. Bà cũng lưu ý, nếu xuất hiện vàng da, đau bụng hoặc lỡ uống quá nhiều, cần báo cho bác sĩ ngay vì một số trường hợp có thể phải nhập viện để kiểm tra.
4 lưu ý khi dùng thuốc giảm đau để bảo vệ gan
Thứ nhất, không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc. Người dùng nên hỏi dược sĩ hoặc nhân viên y tế khi kết hợp thuốc để tránh tương tác hoặc dùng trùng cùng một hoạt chất.
Thứ hai, luôn đọc kỹ nhãn thuốc.
Thứ ba, người có bệnh gan cần hỏi bác sĩ trước khi dùng. Dược sĩ Heath lưu ý người đã có bệnh gan có thể được khuyên giảm tối đa hoặc tránh dùng acetaminophen, tùy tình trạng cụ thể.
Thứ tư, không dùng acetaminophen cùng rượu bia. Dược sĩ Tavakoli cảnh báo: “Kết hợp rượu và acetaminophen làm tăng nguy cơ tổn thương gan, ngay cả khi acetaminophen được dùng trong giới hạn khuyến nghị”.
Lam Chi
Nguồn: Eating Well
