Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng công an đã phát hiện và xử lý 56 vụ án mua bán dữ liệu cá nhân trái phép, liên quan hơn 110 triệu hồ sơ, theo số liệu được SearchInform dẫn lại. Những sự cố rò rỉ dữ liệu liên quan đến các tổ chức lớn như Vietnam Airlines hay Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) trong thời gian qua cho thấy không công ty nào miễn nhiễm hoàn toàn với rủi ro này.
Kinh tế số Việt Nam hiện đạt quy mô khoảng 72,1 tỷ USD, đóng góp hơn 14% GDP cả nước, kéo theo lượng dữ liệu các công ty lưu trữ và xử lý mỗi ngày tăng nhanh. Cùng lúc đó, pháp luật cũng siết chặt hơn với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu và Nghị định 356, buộc doanh nghiệp phải nghiêm túc hơn trong việc bảo vệ dữ liệu mình đang nắm giữ.
DLP là gì?
DLP là viết tắt của Data Loss Prevention, tạm dịch là phần mềm ngăn chặn thất thoát dữ liệu. Hiểu đơn giản, đây là loại phần mềm đóng vai trò như một người gác cổng, âm thầm theo dõi dữ liệu di chuyển trong công ty qua email, phần mềm chat, USB, máy in hay các dịch vụ lưu trữ đám mây. Khi phát hiện tài liệu chứa thông tin nhạy cảm như hợp đồng, dữ liệu khách hàng, bí mật kinh doanh có dấu hiệu bị gửi ra ngoài trái phép, dù vô tình hay cố ý, hệ thống sẽ cảnh báo hoặc chặn lại ngay lập tức.
Sơ đồ minh họa cách phần mềm DLP giám sát dữ liệu ra vào công ty - Ảnh tạo bởi AI
Trước khi bỏ tiền mua một phần mềm DLP, nhiều doanh nghiệp chọn cách dùng thử trong một khoảng thời gian nhất định, gọi là giai đoạn POC (Proof of Concept), có thể hiểu tương tự như lái thử xe trước khi ký hợp đồng mua bán. Ông Hoàng Tuấn Anh, Giám đốc Quốc gia của SearchInform tại Việt Nam, đưa ra 10 điều doanh nghiệp nên làm trong giai đoạn dùng thử này để tránh chọn nhầm sản phẩm.
1. Yêu cầu dùng thử đầy đủ tính năng
Trước khi bắt đầu, doanh nghiệp nên yêu cầu nhà cung cấp mở đầy đủ tính năng và không giới hạn số lượng máy tính tham gia dùng thử. Nếu ngay từ giai đoạn này nhà cung cấp đã cắt bớt tính năng, khả năng cao khi mua về dùng thật cũng sẽ bị bó hẹp tương tự.
2. Dùng thử nhiều phần mềm cùng lúc
Nên dùng thử phần mềm của nhiều hãng khác nhau trong cùng một khoảng thời gian, thay vì thử lần lượt từng cái một. Cách này giúp đội IT dễ so sánh, thấy rõ điểm mạnh, điểm yếu thực tế của mỗi sản phẩm, thay vì đánh giá dựa trên cảm tính.
3. Xem việc cài đặt có mất nhiều thời gian không
Việc lắp đặt phần mềm không nên làm gián đoạn công việc hàng ngày của công ty. Một hệ thống tốt thường cài xong trong vài giờ đến vài ngày, không đòi hỏi đội IT can thiệp nhiều, và chạy được trên máy móc công ty đang có sẵn.
4. Thử với lượng dữ liệu lớn nhất có thể
Trong lúc dùng thử, doanh nghiệp nên mô phỏng khối lượng công việc cao nhất mà công ty từng gặp, trên tất cả các kênh liên lạc đang dùng như email, phần mềm chat nội bộ. Có phần mềm chạy rất mượt khi thử với ít dữ liệu nhưng lại chậm hẳn khi dùng thật với lượng dữ liệu lớn hơn nhiều lần.
5. Kiểm tra độ đầy đủ khi ghi lại dữ liệu
Không phải phần mềm DLP nào cũng ghi lại mọi thứ, có phần mềm bỏ sót thông tin quan trọng. Doanh nghiệp cần kiểm tra xem hệ thống có ghi liên tục, không bỏ sót hay không, và báo cáo đưa ra có đủ chi tiết để điều tra khi xảy ra sự cố hay không.
6. Xem phần mềm có dễ dùng không
Khả năng tìm kiếm, tra cứu thông tin quyết định phần lớn giá trị thực tế của một hệ thống DLP. Với công ty chưa có nhân sự chuyên về bảo mật, giao diện càng dễ dùng thì nhân viên IT thông thường cũng xử lý được sự cố nhanh và chính xác hơn.
7. Kiểm tra xem nhân viên có tắt được phần mềm không
Để theo dõi được, phần mềm DLP thường phải cài thêm một ứng dụng nhỏ chạy ngầm trên máy tính của từng nhân viên, gọi là agent. Doanh nghiệp cần kiểm tra xem nhân viên có thể tự tắt hoặc gỡ ứng dụng này hay không, dù vô tình hay cố ý. Nếu tắt được dễ dàng, phần mềm coi như mất tác dụng bảo vệ.
8. Dùng thử tối thiểu 2 tuần
Nên dùng thử tối thiểu 2 tuần, tốt nhất là một tháng, không nên vội quyết định chỉ sau vài ngày. Trong thời gian này, hãy chủ động liên hệ đội hỗ trợ kỹ thuật của hãng nhiều lần để xem họ phản hồi nhanh hay chậm, vì hỗ trợ kém sẽ khiến ngay cả phần mềm tốt cũng khó dùng hiệu quả về sau.
9. Hỏi ý kiến khách hàng cũ của hãng
Nên hỏi trực tiếp các công ty khác đang dùng phần mềm của hãng đó, xem thực tế sử dụng có ổn định như quảng cáo không, và họ từng gặp vấn đề gì trong quá trình dùng.
10. Để đội IT tham gia đánh giá ngay từ đầu
Những người trực tiếp vận hành hệ thống hàng ngày, tức đội IT của công ty, nên được tham gia đánh giá ngay từ đầu chứ không chỉ để lãnh đạo quyết định một mình. Họ mới là người biết rõ phần mềm có phù hợp với cách công ty đang làm việc hay không.
Ông Hoàng Tuấn Anh - Giám đốc thị trường Việt Nam, SIF trong buổi Lễ ra mắt văn phòng Searchinform tại Việt Nam tháng 7/2026
Ông Hoàng Tuấn Anh chia sẻ 10 điều trên tại sự kiện SearchInform khai trương văn phòng đại diện ở TP.HCM ngày 1/7, với sự tham dự của hơn 100 đối tác và khách hàng trong ngành an ninh thông tin. Đây là văn phòng mới thứ ba của SearchInform tại Đông Nam Á, sau Kuala Lumpur (Malaysia) và Jakarta (Indonesia).
PV
