Thời gian gần đây, Trung Quốc liên tiếp ghi nhận nhiều vụ lừa đảo nhằm vào người cao tuổi dưới danh nghĩa chăm sóc sức khỏe. Không ít đối tượng mạo danh chuyên gia y tế, quảng cáo “thần dược”, tổ chức khám bệnh miễn phí hoặc tặng quà để tiếp cận người già trước khi dụ dỗ họ chi tiền cho các liệu trình điều trị không có cơ sở khoa học. Các cơ quan chức năng nước này cũng nhiều lần phát đi cảnh báo về tình trạng lợi dụng sự cả tin và nhu cầu được quan tâm của người lớn tuổi để trục lợi.
Mới đây, một vụ việc gây chấn động tiếp tục được phanh phui tại Bắc Kinh, Trung Quốc khi hơn 100 người cao tuổi bị lừa đảo với tổng số tiền lên tới hơn 10 triệu nhân dân tệ (tương đương gần 40 tỷ đồng) thông qua chiêu thức “thải độc đường ruột” bằng nước tương.
Bất chấp can ngăn của con cháu, nhiều lần chuyển tiền cho nhân viên lừa đảo
Theo tờ SCMP đưa tin, vụ việc được phát hiện sau khi gia đình phát hiện người bà Lý - 60 tuổi đã chi khoảng 700.000 nhân dân tệ (hơn 2,5 tỷ đồng) tại một trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Gia đình tìm hiểu thì biết được ban đầu bà Lý chỉ đến cơ sở này để mua phiếu massage chân trị giá 38 nhân dân tệ (khoảng 150.000 đồng). Tuy nhiên, thái độ niềm nở, ân cần của nhân viên đã khiến bà dần tin tưởng.
Bà đã mua nhiều gói điều trị có giá lên tới hàng chục nghìn nhân dân tệ mỗi lần. Thậm chí, khi bà không còn đủ khả năng chi trả và muốn dừng điều trị, nhân viên trung tâm còn khuyên bà mang vòng tay bằng vàng đi cầm cố hoặc bán đi với lý do: “Nếu bệnh không chữa khỏi thì giữ tiền để làm gì?”.
Các đối tượng còn ghi nhớ ngày sinh nhật của khách hàng, thường xuyên hỏi han, quan tâm để tạo cảm giác thân thiết, khiến nhiều người cao tuổi cảm thấy được chăm sóc hơn cả từ chính con cháu trong gia đình.
Trong quá trình bà Lý liên tục chi tiền cho các liệu trình, người thân bắt đầu nhận thấy những dấu hiệu bất thường và nhiều lần khuyên bà dừng lại, không tiếp tục chuyển tiền cho trung tâm chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, bà vẫn một mực tin tưởng những người tự xưng là “chuyên gia”, cho rằng họ mới là người thực sự quan tâm và có thể chữa khỏi bệnh cho mình.
Bất chấp sự can ngăn của gia đình, bà Lý lần lượt rút hết tiền tiết kiệm, bán vàng, thậm chí còn có ý định vay nợ và cầm cố nhà cửa để tiếp tục điều trị. Chỉ khi phát hiện tình hình ngày càng nghiêm trọng và mọi lời khuyên đều không có tác dụng, con cháu mới quyết định trình báo cảnh sát.
Theo những chia sẻ xuất hiện dưới các bài đăng về vụ việc trên mạng xã hội Trung Quốc, không ít tài khoản tự nhận là con cháu của các nạn nhân cho biết họ từng nhiều lần khuyên người thân dừng các liệu trình “chữa bệnh”, “thải độc” nhưng không thành công.
Một tài khoản kể rằng mẹ mình sống một mình, hằng ngày được nhân viên trung tâm đến tận nhà đưa đi ăn, đưa đi khám, tặng quà và tổ chức sinh nhật nên dần xem họ như người thân. Mỗi khi con cái gọi điện can ngăn, bà đều cho rằng gia đình “không hiểu mình”, còn những người ở trung tâm mới là người thật lòng quan tâm.
Một bình luận khác cũng chia sẻ cha mẹ đã nghỉ hưu, con cái làm việc ở thành phố khác nên chỉ có thể hỏi han qua điện thoại. Trong khi đó, các đối tượng lừa đảo lại xuất hiện gần như mỗi ngày, chủ động đưa đón, trò chuyện, nấu ăn và liên tục vẽ ra viễn cảnh khỏi bệnh, khiến lời khuyên của gia đình dần mất tác dụng.
Bên cạnh đó, nhiều người cho biết không ít cụ ông, cụ bà chủ động giấu con cháu về những khoản tiền đã chi cho các rung tâm chăm sóc sức khỏe. Có người lén rút toàn bộ tiền tiết kiệm, bán trang sức hoặc vay mượn để tiếp tục theo các liệu trình, chỉ đến khi tài khoản cạn kiệt hoặc người thân phát hiện giao dịch bất thường thì mọi chuyện mới vỡ lở.
Những câu chuyện này nhanh chóng nhận được sự đồng cảm từ cộng đồng mạng, đồng thời làm dấy lên cuộc thảo luận về việc người cao tuổi rất dễ trở thành mục tiêu của các chiêu lừa tinh vi nếu thiếu sự đồng hành, quan tâm thường xuyên từ gia đình.
Theo cơ quan chức năng, có hơn hơn 30 nghi phạm đã bị bắt giữ để phục vụ điều tra về hành vi lừa đảo. Để tiếp cận nạn nhân, nhân viên thường xuất hiện tại các trung tâm sinh hoạt của người già hoặc những địa điểm tập trung đông người cao tuổi, giới thiệu chương trình khám bệnh miễn phí với sự tham gia của các “chuyên gia” - tự nói mình là nhân viên của trung tâm chăm sóc sức khỏe.
Sau khi thăm khám, những “chuyên gia” này kết luận nạn nhân đang mắc bệnh nghiêm trọng và cần điều trị lâu dài bằng các liệu trình đặc biệt.
Đáng chú ý nhất là màn trình diễn “thải độc đường ruột”. Các đối tượng bí mật cho thêm nước tương đen - loại gia vị thường dùng trong nấu ăn vào dung dịch làm sạch đường ruột. Khi chất lỏng được thải ra có màu sẫm, nhiều người lầm tưởng cơ thể mình đang đào thải lượng lớn độc tố và tin rằng phương pháp điều trị thực sự hiệu quả.
Theo cảnh sát Bắc Kinh, hơn 100 người cao tuổi đã bị lừa tổng cộng hơn 10 triệu nhân dân tệ (gần 40 tỷ đồng). Trong khi đó, doanh thu của trung tâm chăm sóc sức khỏe này được xác định đã vượt 30 triệu nhân dân tệ (khoảng 108 tỷ đồng) - mức được đánh giá là bất thường đối với một cơ sở cùng loại. Có nạn nhân thậm chí đã chi hơn 2 triệu nhân dân tệ, tương đương hơn 7 tỷ đồng.
Khoảng trống giữa bố mẹ và con cái trở thành “cánh cửa” để kẻ xấu lợi dụng
Theo số liệu công bố đến cuối năm 2025, Trung Quốc có khoảng 323 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 23% dân số. Trong đó, khoảng 60% thuộc nhóm “tổ ấm trống”, tức không có con hoặc có con nhưng sống riêng. Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu người cao tuổi phải đối mặt với cuộc sống thiếu sự đồng hành thường xuyên từ gia đình.
Nhìn từ vụ việc của bà Lý, điều khiến nhiều người trăn trở không chỉ là màn kịch “thải độc đường ruột” bằng nước tương hay những lời quảng cáo vô căn cứ. Thứ các đối tượng lừa đảo bán thành công hơn cả chính là cảm giác được quan tâm.
Chúng nhớ ngày sinh nhật của khách hàng, chủ động hỏi han, đưa đón, trò chuyện mỗi ngày và sẵn sàng lắng nghe những điều tưởng chừng rất nhỏ nhặt. Trong khi đó, nhiều người con vì công việc bận rộn, sống xa hoặc chỉ có thể liên lạc qua vài cuộc gọi ngắn ngủi nên dần đánh mất lợi thế trong việc tạo dựng niềm tin với cha mẹ già.
Chính khoảng trống ấy đã trở thành “cánh cửa” để các đường dây lừa đảo từng bước tiếp cận. Nhiều nạn nhân không chỉ rút sạch tiền tiết kiệm mà còn bán vàng, cầm cố tài sản, bất chấp sự can ngăn của gia đình vì tin rằng những người tự xưng là “chuyên gia” mới là người thực sự nghĩ cho mình.
Song, nhìn ở góc độ rộng hơn đây không phải là câu chuyện nên được nhìn nhận theo hướng trách người già quá nhẹ dạ cả tin hay đổ lỗi cho con cái chưa đủ sự quan tâm.
Bởi, trên thực tế con cái cũng có cuộc sống riêng, vẫn đang bận với nỗi lo mưu sinh mỗi ngày. Không ít người đang bước vào giai đoạn áp lực nhất của cuộc đời: đi làm, lập gia đình, phát triển bản thân, chăm con, báo hiếu,... Nhiều người rời quê lên thành phố lập nghiệp, kết hôn, nên không phải ai cũng có điều kiện ở cạnh cha mẹ mỗi ngày. Và càng không phải ai cũng có thể dành hàng giờ đồng hồ để trò chuyện hay có mặt kịp thời lúc phụ huynh cần. Sự quan tâm đôi khi chỉ gói gọn trong những cuộc gọi vội vàng hay vài tin nhắn hỏi han giữa guồng quay công việc.
Vì vậy, điều đáng suy ngẫm sau vụ việc không nằm ở việc ai đúng ai sai. Cha mẹ có nỗi cô đơn của tuổi già, còn con cái cũng có áp lực và những giới hạn rất thực của cuộc sống hiện đại. Điều cần thiết hơn cả là tìm cách để khoảng cách ấy không trở thành cơ hội cho những kẻ lừa đảo chen vào, lợi dụng tình cảm và sự thiếu kết nối để trục lợi.
Các chuyên gia nhận định, ngoài việc siết chặt quản lý các cơ sở chăm sóc sức khỏe và xử lý nghiêm hành vi gian dối, sự đồng hành của gia đình vẫn là lớp bảo vệ quan trọng nhất. Đôi khi, một cuộc gọi dài hơn vài phút, một bữa cơm cuối tuần hay việc chủ động lắng nghe cha mẹ cũng có thể giúp ngăn chặn những cái bẫy được dựng lên từ chính nhu cầu được quan tâm của người cao tuổi.
Trần Hà
Nguồn: SCMP.
