Có những loại rau mà hàm lượng vitamin C cao gấp đôi chanh, canxi thậm chí còn nhỉnh hơn sữa, trong khi giá chỉ vài nghìn một mớ ngoài chợ. Đó chính là rau dại, thứ từng bị xem là “đồ ăn thời khó”, nhưng ngày nay lại được nhìn nhận như nguồn dinh dưỡng tự nhiên đáng giá.
Tuy vậy, cần nói rõ rằng rau dại không phải là thuốc chữa ung thư, mà chỉ có thể đóng vai trò hỗ trợ sức khỏe nếu được sử dụng hợp lý trong chế độ ăn hằng ngày.
Trong số đó, bồ công anh là cái tên khá quen thuộc. Nhiều người chỉ biết đến nó như một loại lá pha trà “giải nhiệt”, nhưng thực tế bồ công anh chứa khá nhiều vitamin C, flavonoid chống oxy hóa, cùng một số hợp chất thực vật đang được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm vì khả năng tác động đến tế bào.
Theo DS Lê Kim Phụng chia sẻ trên báo Tuổi trẻ, y học cổ truyền cho rằng bồ công anh có một số dược tính như chống loãng xương, chữa rối loạn gan mật, chữa suy nhược cơ thể, rối loạn trên hệ bài tiết, chữa mụn cóc, viêm tuyến vú, tắc tia sữa và chữa các chứng viêm loét.
Dưới góc độ dinh dưỡng, loại rau này giúp hỗ trợ tiêu hóa, giảm viêm nhẹ và tăng cường đề kháng. Bồ công anh có thể luộc, trộn gỏi hoặc phơi khô để pha trà, nhưng điều quan trọng là không nên hái ở ven đường hay công viên vì nguy cơ nhiễm hóa chất và kim loại nặng.
Một loại khác là rau tề thái, thường mọc ở bờ ruộng và rất phổ biến ở vùng nông thôn. Đây là loại rau có hàm lượng vitamin C và canxi khá cao, đồng thời giàu chất xơ giúp hỗ trợ đường ruột hoạt động tốt hơn. Một số nghiên cứu cho thấy vitamin C có thể góp phần hạn chế hình thành các hợp chất không có lợi trong cơ thể, trong khi chất xơ giúp rút ngắn thời gian lưu lại của chất thải trong ruột.
Theo Lương y Thảo Nguyên chia sẻ trên báo Sức khỏe đời sống, rau tề thái có các alkaloid acid ascorbic và nhiều acid khác. Ngoài ra còn có tinh dầu, caroten, các sinh tố B1, B2, các khoáng chất K, Ca, Mn, Na, Fe... Theo Đông y, tề thái vị ngọt, tính ấm; vào can và vị. Có tác dụng bổ tỳ kiện vị, thanh can minh mục, chỉ huyết lợi niệu. Dùng cho các trường hợp chảy máu cam, thổ huyết khái huyết, niệu huyết, tiện huyết, kinh nguyệt nhiều, đau mắt đỏ (viêm sưng kết mạc mắt), phù nề đầy trướng. Liều dùng: cây tươi 50-100g, dạng khô 10-15g. Có nhiều cách dùng như nấu hãm, ép nước, nhưng trước khi ăn nên chần qua nước sôi để giảm bớt oxalat và vị chát.
Rau sam cũng là một loại rau dại rất quen thuộc ở Việt Nam, nhưng lại được nhiều nước xem như “siêu thực phẩm”. Điểm đặc biệt của rau sam là chứa omega-3, một loại chất béo thường thấy trong cá, cùng với vitamin C và các hợp chất có tác dụng kháng viêm. Omega-3 giúp giảm viêm, hỗ trợ tim mạch và góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể. Vì viêm mạn tính có liên quan đến nhiều bệnh lý, việc bổ sung thực phẩm có tính kháng viêm như rau sam là một lựa chọn có lợi.
Theo lương y Vũ Quốc Trung chia sẻ trên báo Tuổi trẻ, trong y học cổ truyề,n rau sam có vị chua, tính lạnh, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, mát máu, tiêu sưng, sát trùng… Dùng rau sam để chữa lở ngứa hắc lào, kiết lỵ, phụ nữ bạch đới, giun sán, tiểu buốt.
Rau sam có thể trộn gỏi, xào trứng hoặc nấu canh chua, nhưng do có tính mát nên người dễ lạnh bụng hoặc phụ nữ mang thai cần hạn chế ăn nhiều.
Dù rau dại có nhiều lợi ích, việc sử dụng cũng cần thận trọng. Nguyên tắc quan trọng là không ăn nếu không chắc chắn về loại rau, bởi nhầm lẫn có thể gây ngộ độc. Ngoài ra, nên chần qua nước sôi trước khi chế biến để loại bớt các chất không có lợi và giảm vị đắng. Đặc biệt, cần tránh hái rau ở khu vực ô nhiễm như ven đường, gần nhà máy hay công viên vì nguy cơ tồn dư hóa chất là rất cao.
Nhìn chung, rau dại không phải là “thần dược” có thể chữa bệnh, nhưng lại là nguồn dinh dưỡng tự nhiên, giá rẻ và dễ tiếp cận. Khi được đưa vào chế độ ăn một cách hợp lý, chúng có thể góp phần giúp cơ thể duy trì trạng thái khỏe mạnh tốt hơn.
Mùa rau dại ngon nhất thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, khi rau còn non và tươi, vì vậy nếu bắt gặp ngoài chợ, nhiều người sẵn sàng mua về như một cách tận hưởng hương vị tự nhiên đồng thời bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể.
(Tổng hợp)
Bạch Hoa
