Trong bối cảnh thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng sạch nhằm đạt được mục tiêu Net Zero vào năm 2050, Hydro – đặc biệt là hydro xanh và hydro trắng – đang nổi lên như một "nguồn vàng sạch" của tương lai năng lượng.
Được sản xuất từ điện phân nước bằng năng lượng tái tạo (hydro xanh) hoặc sinh ra tự nhiên từ các quá trình địa chất (hydro trắng), hydro không chỉ là nguồn năng lượng linh hoạt, không phát thải CO2 khi sử dụng, mà còn là chìa khóa để khử carbon cho những ngành khó giảm phát thải như thép, hóa chất, phân bón, vận tải nặng và hàng hải.
Trong đó, hydro trắng, có tiềm năng kinh tế hơn, đang thu hút sự chú ý như một nguồn năng lượng carbon thấp khả thi.
BCC Research (Mỹ) nhận định, hydro trắng tự nhiên mang đến một giải pháp thay thế đầy hứa hẹn và ít tác động đến môi trường (so với hydro xanh, nhiên liệu sinh học và công nghệ thu giữ carbon) cung cấp một lộ trình dễ tiếp cận và bền vững hơn để đạt được mục tiêu trung hòa carbon.
Đo độ "sạch, xanh" của 4 loại hydro (tự nhiên và nhân tạo). Nguồn: AI
Sự chuyển dịch toàn cầu hướng tới năng lượng sạch đã thúc đẩy quy mô thị trường hydro trắng toàn cầu tăng trưởng bùng nổ, được dự đoán đạt 10,53 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng hơn 10%, theo IMARC Group.
Theo báo cáo của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam), Việt Nam có nhiều khu vực tiềm năng chứa hydro trắng. Trong đó, hydro trắng ở Việt Nam được cho là sẽ có ở Bể Phú Khánh (Phu Khanh Basin), nơi ghi nhận hoạt động núi lửa đáng kể, khối mantle nhô cao và vị trí gần đới tách giãn Biển Đông – các điều kiện lý tưởng cho sự hình thành hydro tự nhiên qua quá trình Serpentinization - quá trình địa chất hydrat hóa và biến chất ở nhiệt độ thấp giúp giải phóng khí hydro.
"Kho báu trắng" kỷ Đệ Tam tiềm năng dưới thềm lục địa Việt Nam
Bể Phú Khánh là một khu vực ngoài khơi miền Trung, được đánh giá là một trong những điểm tiềm năng chứa hydro tự nhiên (hydro trắng).
Đây là dạng hydro sinh ra tự nhiên từ các quá trình địa chất, không cần sản xuất công nghiệp, không phát thải khí nhà kính khi khai thác và sử dụng, mang lại lợi thế vượt trội so với hydro xám (từ nhiên liệu hóa thạch) hay hydro xanh (từ điện phân nước bằng năng lượng tái tạo).
Tài liệu của PetroVietnam cho biết, Bể Phú Khánh là bể trầm tích kỷ Đệ Tam (bắt đầu từ 66 triệu năm trước - kết thúc cách nay khoảng 2,6 triệu năm) ngoài khơi miền Trung, có vùng thềm rất hẹp dọc theo bờ biển, phần lớn diện tích bể nằm ở sườn thềm và nước sâu trong vỏ chuyển tiếp và kề áp vào vỏ đại dương của tách giãn Biển Đông. Bể Phú Khánh chia thành hai phần chính là trũng Phú Yên ở phía Tây - và đới nâng Khánh Hòa ở phía Đông.
Đây là bể kiểu tách giãn chuyển sang sụt lún nhiệt, với trầm tích dày hàng nghìn mét, bao gồm sét, bột, cát, cacbonat và đặc biệt là đá núi lửa (bazalt Neogen–Đệ Tứ phun trào mạnh).
Điều khiến Bể Phú Khánh có tiềm năng trở thành "mỏ kho báu trắng" khổng lồ của Việt Nam chính là các đặc điểm địa chất đặc trưng, được các chuyên gia từ PetroVietnam và Trung tâm Thông tin năng lượng và Phát triển thị trường điện lực (EAVCED – thuộc Bộ Công Thương) đánh giá cao.
Bể có nhiều hoạt động núi lửa mạnh mẽ, khối mantle nhô cao do quá trình nâng vòm và tách giãn. Những yếu tố này tạo điều kiện lý tưởng cho các phản ứng địa chất sinh hydro, điển hình là Serpentinization giúp giải phóng khí hydro.
Hiện tại, hydro tự nhiên tại Bể Phú Khánh vẫn ở giai đoạn đánh giá tiềm năng dựa trên quan sát thăm dò địa chất, chưa có giếng khoan khai thác thương mại.
Song, từ các báo cáo của PetroVietnam cộng với nghiên cứu của IMARC Group về quy mô thị trường hydro trắng toàn cầu ở mức 4,05 tỷ USD vào năm 2024 - tăng lên 10,53 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 10,30% từ năm 2025-2033, khẳng định rõ ràng tiềm năng hydro tự nhiên, coi đây là cơ hội bổ sung dài hạn bên cạnh hydro xanh – lĩnh vực đang được ưu tiên theo Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Nếu được xác nhận và khai thác thành công, nguồn hydro trắng này có thể cung cấp năng lượng sạch dồi dào, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng, thực hiện mục tiêu quốc gia về biến đổi khí hậu, tăng trưởng xanh và net Zero năm 2050.
Trang Ly
