Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là tình trạng tích tụ mỡ thừa trong gan, không phải do lạm dụng rượu. Đây là mối lo ngại toàn cầu với tỉ lệ mắc bệnh ngày càng cao do lối sống không lành mạnh.
Theo tin tức trên báo Pháp luật TP.HCM, bác sĩ Tanisha Shekdar, người chuyên chẩn đoán gan nhiễm mỡ và tiền tiểu đường, nhận thấy lối sống của nhiều bệnh nhân có nhiều điểm tương đồng. Bà nêu bật 3 thói quen thường gặp ở những người bị tắc nghẽn quá trình trao đổi chất.
Dưới đây là 3 sai lầm mà bác sĩ Tanisha chỉ ra ở những người bị bệnh gan nhiễm mỡ.
Ăn khuya
Ảnh minh họa.
Theo bác sĩ Tanisha, ăn vặt khuya hoặc ăn sát giờ đi ngủ khiến insulin không bao giờ được nghỉ ngơi hoàn toàn. Đây là nguyên nhân chính gây ra bệnh gan nhiễm mỡ ở người Nam Á.
Bữa sáng thiếu protein
Bữa sáng thiếu protein, chỉ gồm cà phê, đồ ăn nhẹ hoặc tinh bột sẽ khiến lượng đường trong máu giảm đột ngột. Điều này dẫn đến cảm giác thèm ăn dữ dội vào giữa trưa.
Không tập luyện kháng lực
Việc tập luyện sức mạnh ít hoặc không tập khiến độ nhạy insulin không bao giờ được cải thiện. Nhiều người mắc bệnh gan nhiễm mỡ thường chỉ tập cardio hoặc ngồi làm việc từ 12 đến 14 giờ mỗi ngày.
Bà cảnh báo không có biện pháp nào giúp cải thiện độ nhạy insulin nếu duy trì các thói quen này. Chúng âm thầm giữ lượng insulin ở mức cao và khiến chất béo tích tụ trong gan.
Để bắt đầu cải thiện sức khỏe, bác sĩ Tanisha đề xuất:
Thực hiện xét nghiệm toàn diện: Cần xem xét cả insulin, men gan, các chỉ số viêm và nguy cơ chuyển hóa chứ không chỉ lượng đường huyết.
Bổ sung protein và chất xơ: Bác sĩ gợi ý bổ sung 30-40g protein và chất xơ vào mỗi bữa ăn để ổn định đường huyết và giảm thèm ăn.
Nhịn ăn đúng cách: Nên để cách nhau ít nhất 2 tiếng giữa bữa tối và giờ đi ngủ. Đây là lúc lượng insulin giảm xuống và quá trình phục hồi chuyển hóa bắt đầu.
"Mọi chuyện không cần phải phức tạp. Bạn không cần các biện pháp cực đoan mà chỉ cần một cấu trúc để khắc phục những vấn đề nền tảng", bác sĩ Tanisha nói thêm.
8 cách tự nhiên ngăn ngừa gan nhiễm mỡ
1. Duy trì cân nặng khỏe mạnh phòng ngừa gan nhiễm mỡ
Theo Sức khỏe & Đời sống, tuân thủ chế độ ăn uống lành mạnh, dựa trên thực vật và tập thể dục thường xuyên có thể ngăn chặn chất béo tích tụ trong gan. Các yếu tố nguy cơ chính gây ra MASLD là béo phì và đái tháo đường, cả hai đều liên quan đến cân nặng.
Béo phì và đái tháo đường rất phổ biến ở các nước phát triển, có khoảng 30% người trưởng thành ở các nước phát triển mắc MASLD. Tuy nhiên, một số tổn thương này có thể phục hồi được nếu giảm cân.
Theo Trường Cao đẳng Tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG), đối với người thừa cân hoặc béo phì, việc giảm 10% trọng lượng cơ thể sẽ có tác động tích cực đến gan.
2. Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh
Ảnh minh họa.
Để ngăn ngừa gan nhiễm mỡ liên quan đến MASLD, nên:
- Ăn chế độ ăn Địa Trung Hải, có nhiều chất béo, cá và rau lành mạnh, ít thịt đỏ...
- Hạn chế đường fructose trong thực phẩm chế biến sẵn, tránh đồ uống có đường.
- Tăng tiêu thụ chất béo không bão hòa đa omega-3 và chất béo không bão hòa đơn, bao gồm sử dụng dầu ô liu, ăn cá có dầu (như cá hồi, cá mòi...), 2-3 lần một tuần, đồng thời ăn các loại hạt và quả hạch hàng ngày.
- Tăng tiêu thụ thực phẩm giàu chất xơ như ăn nhiều rau, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt, đồng thời giảm tiêu thụ thực phẩm chế biến sẵn, như thức ăn nhanh, bánh mì thương mại và đồ ngọt…
3. Tập thể dục thường xuyên
Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ, tập thể dục vừa phải giúp duy trì quá trình giảm cân theo thời gian, nhưng việc tăng cường tập thể dục sẽ giúp ích nhiều hơn nữa. Tập thể dục vẫn mang lại lợi ích đối với người bị gan nhiễm mỡ, ngay cả khi không giảm cân đáng kể.
Tập thể dục vừa phải thường được coi là 5 buổi tập mỗi tuần, mỗi buổi 30 phút, theo nhịp tim mục tiêu của bạn, với 10 phút khởi động và 5 phút hạ nhiệt.
Đối với người mới tập thể dục, hãy bắt đầu với thời gian ngắn hơn và cường độ thấp hơn rồi tăng dần cường độ và thời gian. Trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ chương trình tập thể dục nào để được hướng dẫn về mục tiêu tập, dựa trên tình trạng sức khỏe và thuốc men phù hợp.
4. Uống cà phê
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng cà phê có thể bảo vệ chống lại hội chứng chuyển hóa, có liên quan đến MASLD. Điều này là do tác dụng chống viêm hoặc do ức chế sự lắng đọng chất béo trong gan của cà phê. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn, nhưng cả thí nghiệm trên động vật và người đều cho thấy tỷ lệ mắc MASLD thấp hơn ở những người uống cà phê.
5. Bổ sung chất chống oxy hóa
Vitamin E và C, cả hai đều là chất chống oxy hóa có thể giúp tăng cường sức khỏe gan. Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh Gan Hoa Kỳ khuyến nghị, 800 IU/ngày vitamin E cho những người không mắc bệnh đái tháo đường có MASH. Hiệu quả và độ an toàn của việc sử dụng vitamin E lâu dài chưa được đánh giá ở những người mắc bệnh tiểu đường hoặc những người không được xác nhận MASH trong sinh thiết.
Có ít nghiên cứu hỗ trợ vitamin C cho sức khỏe gan, nhưng một nghiên cứu năm 2013 tại Nhật Bản cho thấy dùng vitamin C và vitamin E cùng nhau giúp giảm thiểu tổn thương gan do MASH.
6. Hạn chế bổ sung đường
Thêm đường tinh luyện vào chế độ ăn uống sẽ bổ sung thêm calo mà không mang lại lợi ích dinh dưỡng. Lượng đường cao như fructose làm tăng các enzyme tạo ra chất béo trong gan.
Mặc dù fructose hiện diện tự nhiên trong trái cây nhưng hàm lượng fructose cao liên quan đến bệnh gan thường là do tiêu thụ nước ngọt có đường và các thực phẩm chế biến sẵn khác.
7. Hạn chế tiếp xúc với các chất độc hại nhất có thể
Tiếp xúc với chất độc (có trong hóa chất công nghiệp, một số loại thuốc và thậm chí cả thực phẩm…) có thể làm suy yếu chức năng gan, góp phần vào sự phát triển của gan nhiễm mỡ. Ngoài việc tránh xa các chất độc hại, hãy cân nhắc việc thải độc tố ra khỏi cơ thể bằng chế độ ăn kiêng "giải độc".
Tuy nhiên cần lưu ý, nhiều chế độ ăn kiêng giải độc theo mốt lại có hại, và chưa được chứng minh là có hiệu quả, thậm chí chúng có thể gây phản tác dụng hoặc nguy hiểm.
Nếu bạn muốn giải độc, hãy thử dành một tuần để thiết lập lại thói quen ăn uống của mình bằng cách chỉ ăn thực phẩm nguyên chất, chưa qua chế biến, bao gồm nhiều trái cây và rau quả tươi, ngũ cốc nguyên hạt, dầu lành mạnh, protein nạc, sữa ít béo.
Mặc dù một số loại thuốc có thể gây hại cho gan nhưng bạn không nên ngừng đột ngột bất kỳ loại thuốc nào được kê đơn mà không trao đổi với bác sĩ.
