Theo báo cáo GLOBOCAN mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới công bố cho năm 2022, ung thư đại trực tràng đứng thứ 3 toàn cầu về số ca mắc mới với hơn 1.93 triệu người và là sát thủ gây tử vong cao thứ hai thế giới với hơn 904.000 ca hằng năm. Trang webMD chỉ ra tỷ lệ sống sót sau 5 năm của bệnh nhân sẽ đạt trên 90% nếu được phát hiện tầm soát ở giai đoạn sớm, nhưng lập tức lao dốc thảm khốc xuống dưới 15% một khi các tế bào ác tính đã di căn xa.
Theo chuyên gia Wang Baohua và Wang Ning của Trung tâm Bệnh mãn tính thuộc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Trung Quốc, quá trình chuyển hóa từ một polyp lành tính thành khối u ác tính vốn diễn ra rất chậm, kéo dài từ 5 đến 10 năm. Tuy nhiên, vấn đề năm ở chỗ bệnh này thường bị phát hiện muộn. Đặc biệt là các dấu hiệu bất thường khi đi vệ sinh rất quan trọng lại thường bị xem nhẹ, bỏ qua.
Nhiều người cảm thấy phân là thứ bẩn thỉu và xấu hổ khi nhắc đến, nhưng các chuyên gia trên khẳng định đây chính là thước đo trung thực nhất của đường ruột. Dưới đây là 4 bất thường khi đi vệ sinh là tín hiệu cảnh báo đại trực tràng đang bị ung thư "gặm nhấm" mà ai bỏ qua sẽ phải hối hận:
1. Phân bất ngờ loãng dẹt: Khối u đang chặn đường ra
Thỉnh thoảng bị tiêu chảy hay đi ngoài phân lỏng do thực phẩm không phải vấn đề lớn. Nhưng một khi phân bị thay đổi hình dạng cấu trúc, cụ thể là phân trở nên mỏng hơn, dẹt phẳng hoặc xuất hiện các rãnh sâu trên bề mặt kéo dài liên tục nhiều tuần liên tiếp giống như một chiếc bút chì thì phải cảnh giác cao độ.
Chuyên gia Wang Ning giải thích, cấu trúc lòng đại trực tràng bình thường là một ống trụ tròn, mềm mại và co bóp linh hoạt để đẩy chất thải thành khuôn ra ngoài. Khi một khối u ác tính xuất hiện, nó không chỉ đơn thuần là một đốm thịt thừa mà sẽ phát triển theo mô hình xâm lấn vòng tròn hoặc mọc lồi vào trong như một tảng đá thô cứng bít kín lòng ruột.
Khối u hoạt động như một bức tường chặn đường, ép không gian lưu thông của chất thải bị thu hẹp diện tích đến mức tối đa. Khi phân đi qua phân đoạn nghẽn này, dưới áp lực co bóp của nhu động ruột, toàn bộ bãi thải sẽ bị nén, ép dẹt và tạo rãnh nứt dài do quẹt phải bề mặt sần sùi của khối u ác tính trước khi tống ra ngoài hậu môn.
2. Đi ngoài ra máu: Cái bẫy mang tên bệnh trĩ hay phân quá cứng
Đây là triệu chứng bị hiểu lầm nhiều nhất và cũng là nguyên nhân khiến hàng ngàn người tự tay tước đi cơ hội sống của chính mình. Không ít người, đặc biệt là những người có tiền sử táo bón hay bệnh trĩ vẫn có thói quen tự mua thuốc bôi trĩ khi thấy máu xuất hiện vì đinh ninh do nóng trong người.
Chuyên gia Wang Baohua khẳng định, tổn thương do trĩ là tổn thương mạch máu tĩnh mạch ở rìa hậu môn, nên máu xuất ra luôn có màu đỏ tươi, chảy thành giọt hoặc tia sau khi phân đã đi qua, hoàn toàn tách biệt khỏi bãi thải.
Ngược lại, điều thực sự nguy hiểm của ung thư đại trực tràng là tình trạng máu xuất huyết bắt nguồn từ chính khối u nằm sâu bên trong lòng ruột. Khi phân di chuyển qua, lực ma sát làm vỡ các mạch máu trên bề mặt khối u vốn đã viêm loét, hoại tử. Máu này sẽ bị nhào trộn, thấm đẫm đồng đều vào bên trong cấu trúc phân trong suốt quá trình vận chuyển, khiến phân có màu đỏ sẫm, nâu đen hoặc kèm chất nhầy như nước mũi. Thậm chí nếu khối u nằm ở đoạn cao như đại tràng phải, máu sẽ bị dịch tiêu hóa oxy hóa chuyển thành màu đen xì, đặc quánh như nhựa đường.
3. Thói quen đi tiêu đảo lộn: Lúc táo bón, khi tiêu chảy
Người bình thường có hệ tiêu hóa khỏe mạnh sẽ duy trì một đồng hồ sinh học rất chuẩn, đi đại tiện một lần mỗi ngày vào một thời điểm đều đặn, phân không quá khô cũng không quá lỏng. Nhưng theo chuyên gia Wang Baohua, nếu tần suất này đột ngột bị bẻ gãy, cơ thể rơi vào trạng thái lúc đi 3 lần một ngày, lúc lại 3 ngày mới đi được một lần, táo bón và tiêu chảy xen kẽ kéo dài hơn 3 tuần liên tiếp thì lòng ruột đang có biến động lớn.
Chuyên gia Wang Baohua phân tích, sự đảo lộn hỗn loạn này là hệ quả từ sự tranh chấp không ngừng giữa khối u và cơ chế tự bảo vệ của đường ruột. Khi khối u ác tính phát triển lớn, nó cản trở dòng chảy của chất thải, khiến phân bị ứ đọng, mất nước và khô cứng lại gây ra tình trạng táo bón kéo dài.
Tuy nhiên, để giải quyết tình trạng tắc nghẽn này, niêm mạc ruột phía trên khối u sẽ bị kích ứng, buộc phải tăng tiết một lượng lớn dịch nhầy và tăng cường co bóp mạnh để cố gắng tống chất thải qua đoạn hẹp. Lượng dịch nhầy lỏng này tràn qua khối u, kéo theo phân rã dòng chất thải tạo nên những cơn tiêu chảy phân lỏng có chất nhầy mủ diễn ra ngay sau đợt táo bón.
4. Cảm giác đi tiêu không hết: Khối u chèn ép dây thần kinh
Nhiều người lầm tưởng đi vệ sinh xong, bước ra khỏi bồn cầu là cơ thể đã giải quyết xong xuôi. Tuy nhiên, chuyên gia Wang Ninh cảnh báo một dấu hiệu cực kỳ đặc trưng của ung thư đại trực tràng giai đoạn sớm là hiện tượng "mót rặn" và cảm giác sa trực tràng dai dẳng kéo dài.
Nếu đi sâu vào cơ chế sinh học, vùng trực tràng hạ vị là nơi tập trung mạng lưới dây thần kinh cảm giác vô cùng nhạy bén, có nhiệm vụ báo hiệu cho não bộ biết khi nào trực tràng đã đầy phân để kích hoạt phản xạ đi tiêu. Khi một khối u ác tính mọc lên tại khu vực này, kích thước vật lý của khối u chiếm chỗ và liên tục đè nặng, chèn ép lên các đầu mút thần kinh cảm giác.
Sự chèn ép cơ học này đánh lừa hệ thần kinh, khiến não bộ liên tục nhận tín hiệu sai lệch rằng ruột vẫn còn chứa chất thải chưa được tống xuất hết. Kết quả là dù bệnh nhân vừa mới đại tiện xong, họ vẫn bị dằn vặt bởi cảm giác ấm ách, nặng trĩu ở vùng bụng dưới, liên tục muốn quay lại nhà vệ sinh để rặn nhưng thực tế không thể đi ra thêm phân.
Các chuyên gia nhắc nhở nên học cách tự kiểm tra phân mỗi ngày khi đi vệ sinh và đi khám ngay có có các dấu hiệu bất thuờng. Đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc đã bước sang tuổi 40, việc thực hiện nội soi đại trực tràng định kỳ chính là tấm lá chắn cần thiết nhất.
Tổng hợp
Chiến My
