Có những bộ phim rất khó đánh giá đơn giản bằng câu hỏi "hay hay dở". Chúng không nhất thiết mang lại cảm giác giải trí dễ chịu, cũng không phải những tác phẩm mà khán giả muốn xem đi xem lại nhiều lần. Nhưng vài ngày sau khi xem, chỉ một khoảnh khắc rất bình thường cũng có thể khiến người ta bất chợt nhớ đến một cảnh phim và phải suy nghĩ.
Đó cũng là điểm đặc biệt của nhiều bộ phim giới hạn độ tuổi. Những hình ảnh trực diện đôi khi không phải mục đích cuối cùng, mà chỉ là phương tiện để đạo diễn đặt ra những câu hỏi khó về cơ thể, ham muốn, bản dạng, tình yêu, quyền lực và bản chất con người.
Dưới đây là 4 tác phẩm nổi bật theo hướng đó.
1. Young & Beautiful
Ra mắt năm 2013 dưới tên tiếng Pháp Jeune & Jolie, bộ phim của đạo diễn François Ozon xoay quanh Isabelle, một cô gái 17 tuổi đến từ một gia đình khá giả. Cô có cuộc sống tương đối bình thường, học hành ổn định và không rơi vào hoàn cảnh thiếu thốn hay bị ép buộc.
Điều khiến câu chuyện trở nên đáng suy ngẫm là bộ phim gần như không đưa ra một nguyên nhân rõ ràng để giải thích cho những lựa chọn của Isabelle.
Cô bắt đầu tìm kiếm những cuộc gặp gỡ với những người đàn ông xa lạ và nhận tiền từ đó. Nhưng điều đáng chú ý là cô không sử dụng số tiền ấy cho những thứ quá xa hoa. Những khoản tiền nhỏ được dùng cho những nhu cầu rất bình thường của một cô gái trẻ.
Isabelle cũng không được xây dựng như một nạn nhân điển hình. Cô không liên tục khóc lóc hay thể hiện sự tuyệt vọng. Sự bình thản của nhân vật mới là điều khiến người xem cảm thấy bất an.
Đạo diễn François Ozon chia câu chuyện thành bốn mùa, tương ứng với những giai đoạn khác nhau trong cuộc sống của Isabelle. Thời gian trôi đi, cơ thể và trải nghiệm của cô thay đổi, nhưng cảm giác xa cách với chính những gì đang diễn ra vẫn luôn tồn tại.
Điểm đáng giá nhất của Young & Beautiful là bộ phim không cố đưa ra một lời giải thích duy nhất cho tâm lý nhân vật.
Isabelle không đơn giản là một cô gái "sa ngã". Cô đang cố hiểu chính mình, thử nghiệm những giới hạn của bản thân và tìm kiếm câu trả lời cho những điều mà ngay cả cô cũng chưa thể gọi tên.
2. Girl
Nếu Young & Beautiful nói về quá trình khám phá bản thân, Girl của đạo diễn Lukas Dhont lại đi sâu vào một cuộc đấu tranh khác: hành trình một người trẻ cố gắng sống đúng với bản dạng của mình.
Nhân vật chính Lara là một thiếu niên có ước mơ trở thành vũ công ballet. Cô dành phần lớn thời gian tập luyện, cố gắng theo đuổi một lĩnh vực đòi hỏi sự khắt khe rất cao về cơ thể.
Nhưng đối với Lara, khó khăn lớn nhất không nằm ở những động tác ballet. Đó là cảm giác cơ thể hiện tại không hoàn toàn phù hợp với con người mà cô cảm nhận bên trong.
Điều đặc biệt của Girl là bộ phim không xây dựng thế giới xung quanh Lara như một nơi hoàn toàn thù địch. Gia đình cô yêu thương và ủng hộ, trong khi môi trường học tập cũng không phải lúc nào đầy rẫy sự bắt nạt. Vì thế, cuộc chiến lớn nhất diễn ra bên trong chính Lara.
Những cảnh Lara đứng trước gương trở thành một trong những hình ảnh ám ảnh nhất của bộ phim. Cô quan sát cơ thể mình, cố gắng thay đổi từng cử chỉ, tư thế và cách chuyển động để tiến gần hơn đến hình ảnh mà cô mong muốn trở thành.
Bộ phim không cần quá nhiều lời thoại để diễn tả sự giằng xé ấy. Một ánh mắt, một chuyển động cơ thể hay một khoảnh khắc im lặng cũng đủ cho thấy nhân vật đang phải chịu áp lực lớn đến mức nào.
3. The World to Come
Lấy bối cảnh vùng nông thôn nước Mỹ vào thế kỷ XIX, The World to Come kể về hai người phụ nữ sống tại những trang trại gần nhau. Cả hai đều bị mắc kẹt trong những cuộc hôn nhân và cuộc sống đầy cô đơn.
Mối quan hệ giữa họ không phát triển nhanh chóng. Không có những màn tỏ tình ồn ào hay những tình tiết kịch tính liên tục. Ban đầu chỉ là những cuộc gặp gỡ tình cờ, những lần trò chuyện về công việc, thời tiết và cuộc sống thường ngày.
Nhưng càng về sau, khoảng cách giữa họ càng thu hẹp. Một ánh mắt kéo dài thêm vài giây, một bàn tay vô tình chạm vào nhau rồi nhanh chóng rút lại, hay những phút im lặng bên lò sưởi đều mang sức nặng đặc biệt.
Đạo diễn Mona Fastvold lựa chọn cách kể chuyện tiết chế, khiến tình cảm của hai nhân vật giống như một ngọn lửa âm ỉ giữa mùa đông lạnh giá.
Điều khiến bộ phim đau lòng là tình yêu ấy không thể đơn giản thay đổi cuộc sống của họ. Sau những khoảnh khắc mạnh mẽ nhất, họ vẫn phải trở về với thực tại và tiếp tục cuộc sống vốn có.
Nhưng có một điều đã thay đổi: họ biết rằng trên thế giới này từng tồn tại một người có thể nhìn thấy con người thật của mình. Và đôi khi, đối với một người đã sống quá lâu trong cô đơn, chỉ riêng điều đó cũng đủ trở thành một sự cứu rỗi.
4. Dogville
Nếu ba bộ phim trên chủ yếu khai thác những cuộc đấu tranh bên trong con người, Dogville của Lars von Trier lại đặt nhân vật vào một thí nghiệm xã hội gần như tàn nhẫn.
Điều đầu tiên khiến tác phẩm khác biệt là bối cảnh. Toàn bộ thị trấn gần như chỉ tồn tại trên một sân khấu trống. Những bức tường và căn nhà được đánh dấu bằng các đường phấn trên sàn. Khán giả có thể nhìn thấy mọi nhân vật và mọi không gian cùng lúc.
Một người phụ nữ đang chạy trốn tìm đến thị trấn Dogville và được cư dân đồng ý che chở. Đổi lại, cô phải làm việc cho họ. Ban đầu, mọi thứ có vẻ hợp lý. Nhưng ranh giới dần bị đẩy xa hơn.
Một chút lao động trở thành nhiều hơn. Một yêu cầu nhỏ trở thành sự kiểm soát. Một hành động vượt giới hạn lại được biện minh bằng những câu như "cô ấy cần chúng ta" hay "mọi người đều làm như vậy".
Từng bước một, lòng tốt biến thành công cụ để áp đặt quyền lực. Nicole Kidman thể hiện sự thay đổi của nhân vật Grace từ một người phụ nữ mềm yếu, nhẫn nhịn đến một con người hoàn toàn khác. Nhưng điều đáng sợ nhất không phải sự thay đổi của cô mà là cách cả cộng đồng từng bước hợp thức hóa những hành động sai trái của mình.
Ảnh: Sohu
Bảo Lâm
