Hơn 3.300 tỷ đồng bị chiếm đoạt, gần 400 bị can bị khởi tố trên cả nước với hàng nghìn nạn nhân là những con số gây sốc trong chuyên án lừa đảo kỳ nghỉ rúng động dư luận trong tháng 6 vừa qua.
Thượng tá Đỗ Thế Thắng, Phó Trưởng phòng PC03, Công an TP Hà Nội cho biết, tính đến ngày 19/6/2026, Công an Hà Nội đã khởi tố 24 vụ án, 194 bị can trong đường dây lừa đảo mua bán, chuyển nhượng kỳ nghỉ du lịch, ước tính số tiền liên quan lên đến hơn 2.700 tỷ đồng.
Cơ quan điều tra xác định có 27 công ty liên quan đến vụ án. Trong đó đã khởi tố 24 vụ án liên quan đến 24 công ty, 3 công ty còn lại đang tiếp tục được xác minh, củng cố tài liệu để làm rõ vai trò, trách nhiệm.
Còn ở phía TP Hồ Chí Minh, Công an TP Hồ Chí Minh khởi tố thêm 11 vụ án, gần 200 bị can, thu giữ 5.563 hợp đồng, xác định thiệt hại ban đầu hơn 612 tỷ đồng. Như vậy, tổng cộng trên toàn quốc có gần 400 bị can, tổng số tiền liên quan vượt 3.300 tỷ đồng, và con số này chưa dừng lại.
Cơ quan điều tra xác định, các đối tượng đã cố tình lợi dụng việc người lớn tuổi mắt kém, ngại đọc kỹ các nội dung văn bản dài để thúc ép ký nhanh. Chúng còn sử dụng một ma trận các loại phụ lục, biên bản thỏa thuận hoặc giấy tờ phát sinh để hợp thức hóa việc ký kết nhiều hợp đồng chồng chéo.
Nhiều trường hợp sau khi nộp tiền, khách hàng thậm chí không được giữ hợp đồng ngay mà phải chờ nhiều tuần sau mới nhận được bản chính thức. Đến khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp lập tức lật lọng, sử dụng chính những điều khoản chữ nhỏ trong hợp đồng để phủ nhận hoàn toàn các cam kết tư vấn bằng miệng trước đó của nhân viên.
Theo Công an TP Hồ Chí Minh, đây là quy trình 4 bước bẫy người được thiết kế liên hoàn, không có kẽ hở cho nạn nhân kịp thoát ra.
Bước 1 — Chuẩn bị và tìm kiếm: Các đối tượng thành lập doanh nghiệp, lập ra ban bệ, bộ phận telesale. Thu thập dữ liệu cá nhân từ mua bán trái phép, từ danh sách khách hàng cũ của các chương trình du lịch, mạng xã hội, để nhắm mục tiêu chính xác. Người có điều kiện kinh tế, người từng tham gia tour du lịch, người cao tuổi… được phân loại trước khi bị gọi điện.
Bước 2 — Tiếp cận và lừa dối (tư vấn): Cuộc gọi đầu tiên không nhắc đến tiền. Chỉ mời đến nhận quà, nhận kỳ nghỉ miễn phí, tham gia chương trình tri ân. Người già thường không từ chối những món quà miễn phí. Khách đến, bị giữ lại nghe tư vấn 2 tiếng để "đổi quà" như 1 chiếc dù hay áo mưa. Trong 2 tiếng đó, kịch bản thực sự mới được chạy: các gói kỳ nghỉ từ 30 triệu đến 420 triệu đồng.
Bước 3 — Ký hợp đồng và thu tiền: Đòn trí mạng: Đây không chỉ là kỳ nghỉ, còn là tài sản có thể sinh lời, lãi suất 8–10%/năm, các đối tượng cam kết mua lại giá cao, lợi nhuận tăng gấp đôi sau 3 tháng. Gây áp lực ký hợp đồng ngay, không để khách về suy nghĩ. Khách ký hợp đồng là các đối tượng thu tiền ngay, không có tiền thì hướng dẫn khách vay app, cắm sổ đỏ… để có tiền đóng cho chúng.
Bước 4 — Trì hoãn và chiếm đoạt thêm: Nhưng khách mua xong mới biết, nhiều gói kỳ nghỉ được bán mà resort vẫn chưa xây xong. Một số có tour thật thì cũng phải đăng ký trước nhiều ngày, điều kiện nhiêu khê, không phải muốn đi là đi. Khi khách muốn rút, muốn chuyển nhượng, muốn thanh lý, đó là lúc cái bẫy thật sự siết lại: Chúng trì hoãn và yêu cầu người bán đóng các loại phí chuyển nhượng, phí thủ tục, phí nâng cấp dịch vụ, phí thế chân… Mỗi lần đóng phí thực chất là ký thêm hợp đồng mới. Người muốn bán lại phải mua thêm. Nhiều người ký tới hàng chục hợp đồng liên tục mà không thể dừng lại vì "đâm lao phải theo lao", mong lấy lại những gì đã mất.
Hàng trăm nạn nhân bị thao túng tâm lý, có người ký đến 71 hợp đồng
Luật sư Lê Hồng Hiển (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho biết, trong số hồ sơ từng nghiên cứu, có một trường hợp khiến ông thực sự trăn trở khi ký tới 71 hợp đồng kỳ nghỉ với tổng số tiền gần 4 tỷ đồng.
“Nhìn thấy con số đó, phản ứng đầu tiên của tôi là tại sao họ có thể ký nhiều như vậy?", báo Tiền Phong dẫn lời luật sư Hiển tự đặt câu hỏi, phân tích, rồi nhận ra nếu một người còn đủ tỉnh táo để cân nhắc đúng sai sẽ không ai ký tới hợp đồng thứ 71. Để làm được như vậy các đối tượng lừa đảo có cả một quá trình tác động tâm lý kéo dài, chúng xây dựng niềm tin từng ngày đến khi nạn nhân không còn nhìn sự việc bằng lý trí.
Theo luật sư có người mất hàng tỷ đồng nhưng không dám kể cho con biết. Có người thì giấu vợ, giấu chồng. Họ sợ bị trách móc, bị đánh giá "nhẹ dạ cả tin" và sợ trở thành gánh nặng.
Theo các chuyên gia, đây là mô hình lừa đảo dựa trên sự thao túng tâm lý nhiều hơn là các thủ đoạn kỹ thuật. Chia sẻ trên TTXVN, chuyên gia tâm lý Nguyễn Hồng Bách (Hội Tâm lý học Việt Nam) cho rằng điểm đáng lo ngại trong các hình thức lừa đảo hiện nay là việc các đối tượng không chỉ sử dụng thủ đoạn gian dối về thông tin mà còn tập trung khai thác yếu tố tâm lý, tác động trực tiếp đến cảm xúc của nạn nhân.
Theo ông, các đối tượng thường nghiên cứu khá kỹ đặc điểm tâm lý của từng nhóm đối tượng để lựa chọn phương thức tiếp cận phù hợp. Đối với người cao tuổi, chúng lợi dụng nhu cầu được quan tâm, tôn trọng và chia sẻ để từng bước tạo dựng lòng tin.
Trong quá trình tiếp cận, các đối tượng thường duy trì liên lạc trong thời gian dài, chủ động hỏi han sức khỏe, trò chuyện về gia đình và cuộc sống thường nhật của nạn nhân.
Khi lòng tin được hình thành, khả năng đánh giá và phản biện thông tin của nạn nhân có thể bị suy giảm. Đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều người dễ bị thuyết phục tham gia các chương trình, giao dịch hoặc ký kết những hợp đồng mà chưa tìm hiểu đầy đủ về tính pháp lý và mức độ rủi ro.
Bộ Công an và Công an TP Hồ Chí Minh đề nghị người dân đã ký hợp đồng với các công ty trong danh sách bị khởi tố liên hệ ngay cơ quan điều tra. Vụ án sẽ tiếp tục được mở rộng, con số 3.300 tỷ đồng chưa phải con số cuối.
Trang Anh (T/h)
