Trong quan niệm giáo dục gia đình, nhiều người thường cho rằng "trẻ còn nhỏ chưa biết gì, lớn lên tự khắc sẽ hiếu thảo và hiểu chuyện". Tuy nhiên, lòng hiếu kính và sự thấu hiểu không thể tự nhiên nảy mầm nếu thiếu đi sự định hướng đúng đắn từ thuở nhỏ. Nhiều trường hợp con cái lớn lên vô tâm, thiếu trách nhiệm với cha mẹ thực chất đều bắt nguồn từ tình yêu thương thiếu ranh giới và sự dung túng vô điều kiện trong những năm tháng đầu đời.
Một đứa trẻ tương lai có biết trân trọng gia đình hay không hoàn toàn có thể quan sát được thông qua cách hành xử thường nhật ngay từ giai đoạn thơ ấu. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh sớm, những thói quen tưởng chừng vô hại này sẽ ăn sâu vào tính cách, khiến trẻ dần trở nên lạnh lùng và xa cách với chính đấng sinh thành.
4 dấu hiệu từ nhỏ của đứa trẻ thiếu lòng hiếu thuận
Thực tế cho thấy, sự bất hiếu hay vô tâm của một người trưởng thành hiếm khi xuất hiện một cách bột phát, mà là hệ quả tích tụ từ những biểu hiện lệch lạc đã hình thành từ thuở ấu thơ:
- Luôn đùn đẩy trách nhiệm, đổ lỗi cho người khác: Mỗi khi phạm lỗi, câu cửa miệng của trẻ thường là chối bỏ trách nhiệm. Nguy hại hơn, không ít phụ huynh vì xót con mà chủ động bao biện, tìm cớ thay thế và đứng ra dọn dẹp hậu quả. Thói quen này khiến trẻ hình thành suy nghĩ "mọi rắc rối đều có người gánh vác", từ đó không bao giờ học được cách chịu trách nhiệm hay thấu hiểu sự nhọc nhằn của cha mẹ.
- Hạch sách người thân, thiếu sự tôn trọng tối thiểu: Trẻ có thể tỏ ra nhã nhặn với người ngoài nhưng khi về nhà lại sẵn sàng cằn nhằn ông bà, dập cửa giận dỗi với mẹ hay gắt gỏng khi cha nhắc nhở. Việc người lớn liên tục nhượng bộ trước những hành vi vô lễ sẽ khiến trẻ mặc định sự hy sinh, chăm sóc của người thân là điều tầm thường, không đáng được tôn trọng.
- Luôn đặt bản thân làm trung tâm vũ trụ: Từ việc ăn uống, giải trí đến mọi kế hoạch trong gia đình đều phải xoay quanh sở thích và đòi hỏi của trẻ. Khi được đặt ở vị trí "độc tôn", trẻ sẽ mất đi khả năng quan sát và thấu cảm, không bao giờ nhận ra rằng những người xung quanh cũng có cảm xúc, sự mệt mỏi và nhu cầu riêng cần được chia sẻ.
- Xem sự hy sinh của cha mẹ là lẽ đương nhiên: Việc cha mẹ làm thay mọi việc, đáp ứng mọi đòi hỏi nhưng không bao giờ cho trẻ biết nguồn gốc của sự đủ đầy đó sẽ tạo ra nhận thức sai lệch. Trẻ sẽ ngộ nhận rằng thức ăn tự có trên bàn, quần áo tự sạch và tiền bạc là thứ cha mẹ bắt buộc phải cung phụng, từ đó triệt tiêu hoàn toàn mầm mống của lòng biết ơn.
3 nguyên tắc giúp cha mẹ nuôi dạy đứa trẻ biết hiếu kính và có trách nhiệm
Lòng hiếu thảo và tinh thần trách nhiệm không phải là phẩm chất bẩm sinh, mà là kết quả của cả một quá trình rèn giũa có phương pháp từ phía gia đình. Để con không rơi vào lối sống ích kỷ và biết trân trọng công ơn dưỡng dục, các bậc phụ huynh cần thiết lập những ranh giới rõ ràng thông qua 3 nguyên tắc cốt lõi:
- Thương con nhưng không đáp ứng mọi đòi hỏi: Lắng nghe cảm xúc của trẻ nhưng kiên quyết từ chối những yêu cầu vô lý. Nước mắt hay phản ứng ăn vạ của con không thể là lý do để người lớn thỏa hiệp và phá vỡ các quy tắc đã đề ra.
- Tôn trọng con và làm gương về sự tôn trọng: Cách cha mẹ đối xử với đấng sinh thành, bạn đời và mọi người xung quanh chính là tấm gương phản chiếu chân thực nhất. Lối ứng xử nhã nhặn, kiên nhẫn và không xúc phạm người khác trong giao tiếp hàng ngày sẽ giúp trẻ tự khắc học được đạo làm con và cách đối nhân xử thế.
- Tạo cơ hội để con san sẻ việc nhà theo lứa tuổi: Trẻ nhỏ có thể tự cất đồ chơi, dọn bát đũa; lớn hơn có thể đảm nhận các công việc cố định trong gia đình. Cảm giác "bản thân có ích và gia đình cần đến mình" sẽ giúp trẻ nuôi dưỡng ý thức gắn kết, hiểu được giá trị của lao động và trân trọng công sức của người khác.
Giáo dục lòng hiếu thảo không nằm ở những lời răn dạy giáo điều hay việc ép buộc con phải nói lời cảm ơn. Bản chất của sự hiếu kính chính là khả năng biết chịu trách nhiệm, biết tôn trọng và nhìn thấy sự vất vả của đấng sinh thành. Giữ vững ranh giới trong tình yêu thương hôm nay chính là nền tảng để trẻ trưởng thành với một nhân cách trọn vẹn và một trái tim biết hướng về gia đình.
Thanh Hương (Nguồn: Sohu)
