Các chatbot AI như ChatGPT đang trở thành công cụ quen thuộc trong học tập, công việc và đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi, giới chuyên gia cũng liên tục đưa ra cảnh báo về nguy cơ rò rỉ dữ liệu khi người dùng vô tình chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân trong quá trình trò chuyện.
Nhiều người có thói quen xem chatbot như một "người để tâm sự", sẵn sàng cung cấp từ thông tin cá nhân, tình trạng sức khỏe cho đến dữ liệu công việc. Theo các chuyên gia bảo mật, đây là hành động tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu người dùng không hiểu cách các nền tảng AI xử lý dữ liệu.
Jennifer King, chuyên gia về quyền riêng tư tại Viện AI Stanford, cho biết người dùng thường cởi mở với chatbot hơn mức cần thiết vì không có cảm giác đang giao tiếp với một tổ chức hay doanh nghiệp. Tuy nhiên, một khi dữ liệu đã được gửi lên hệ thống, người dùng gần như không còn toàn quyền kiểm soát cách dữ liệu đó được lưu trữ hoặc xử lý.
Thực tế đã từng xảy ra những sự cố liên quan đến dữ liệu người dùng. Tháng 3/2023, ChatGPT gặp lỗi khiến lịch sử trò chuyện của một số người dùng bị hiển thị cho người khác. OpenAI cũng từng xác nhận một lỗi kỹ thuật khiến một bộ phận người dùng có thể nhìn thấy tên, địa chỉ email, địa chỉ thanh toán và một phần thông tin thẻ thanh toán của người khác.
Để hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin, các chuyên gia khuyến cáo người dùng không nên nhập vào chatbot những dữ liệu sau.
Thông tin định danh cá nhân
Đây là nhóm dữ liệu quan trọng nhất cần được bảo vệ. Người dùng không nên chia sẻ số căn cước công dân, hộ chiếu, giấy phép lái xe, ngày tháng năm sinh đầy đủ, địa chỉ nhà, số điện thoại hay bất kỳ thông tin nào có thể dùng để xác minh danh tính.
Ngay cả khi chatbot chỉ được sử dụng để soạn thảo văn bản hay điền biểu mẫu, người dùng cũng nên thay thế các thông tin thật bằng dữ liệu giả hoặc ký hiệu tạm thời trước khi chỉnh sửa.
Dữ liệu y tế
Kết quả xét nghiệm, chẩn đoán bệnh, đơn thuốc, hồ sơ điều trị hay các thông tin liên quan đến sức khỏe đều thuộc nhóm dữ liệu nhạy cảm.
Việc sử dụng AI để giải thích thuật ngữ y khoa hoặc hỗ trợ đọc kết quả xét nghiệm là điều nhiều người thực hiện. Tuy nhiên, chuyên gia khuyến nghị nên xóa hoặc che toàn bộ thông tin nhận dạng cá nhân trước khi tải tài liệu lên chatbot.
Thông tin tài chính
Số tài khoản ngân hàng, số thẻ tín dụng, mã CVV, thông tin thanh toán, mã OTP hay dữ liệu giao dịch tuyệt đối không nên được chia sẻ với chatbot dưới bất kỳ hình thức nào.
Những thông tin này nếu bị lộ có thể dẫn đến nguy cơ mất tiền hoặc bị kẻ gian lợi dụng cho các hành vi lừa đảo.
Tài liệu nội bộ của doanh nghiệp
Không ít nhân viên sử dụng AI để tóm tắt báo cáo, viết email hoặc hỗ trợ lập trình. Tuy nhiên, việc đưa tài liệu mật, kế hoạch kinh doanh, hợp đồng chưa công bố hay mã nguồn sản phẩm lên chatbot có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ rò rỉ dữ liệu.
Năm 2023, Samsung từng phải hạn chế nhân viên sử dụng ChatGPT sau khi xảy ra sự cố một số kỹ sư tải mã nguồn nội bộ lên nền tảng để nhờ AI hỗ trợ, làm dấy lên lo ngại về bảo mật thông tin doanh nghiệp.
Thông tin đăng nhập
Mật khẩu, mã PIN, mã xác thực một lần (OTP), câu hỏi bảo mật hay khóa API là những dữ liệu không nên xuất hiện trong bất kỳ cuộc trò chuyện nào với chatbot.
Trong trường hợp cần AI hỗ trợ xử lý mã nguồn hoặc cấu hình hệ thống, người dùng nên xóa hoặc thay thế toàn bộ thông tin xác thực trước khi gửi nội dung.
Làm gì để giảm rủi ro?
Bên cạnh việc hạn chế chia sẻ dữ liệu nhạy cảm, các chuyên gia cũng khuyến nghị người dùng chủ động sử dụng các công cụ bảo vệ quyền riêng tư mà nền tảng cung cấp.
Hiện nay, nhiều chatbot cho phép người dùng tắt tính năng sử dụng dữ liệu để huấn luyện mô hình AI hoặc sử dụng chế độ trò chuyện tạm thời, giúp cuộc hội thoại không được lưu vào lịch sử tài khoản. Việc xóa lịch sử trò chuyện định kỳ cũng là một biện pháp giúp giảm lượng dữ liệu được lưu trữ trên hệ thống.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng chatbot AI nên được xem là công cụ hỗ trợ xử lý thông tin, không phải nơi lưu trữ dữ liệu cá nhân hay tài liệu quan trọng. Nguyên tắc đơn giản nhất là nếu một thông tin không muốn bị người khác nhìn thấy, người dùng cũng không nên đưa thông tin đó vào chatbot.
Tham khảo Slashgear
Huỳnh Duy
