Clip: NXH
Những căn nhà theo mang dấu vết trận lũ kinh hoàng
Chiếc tủ lạnh nằm chỏng chơ giữa bãi đá, chiếc xe máy mắc trên thân cây, những bao thức ăn chăn nuôi rách nát lẫn trong bùn đất... Đó là những gì còn sót lại ở bản Chít, xã Mường Than (Lai Châu), sau trận lũ quét. Năm ngày đã trôi qua nhưng người dân vẫn lặng lẽ đi dọc những đống đổ nát, cố tìm lại chút tài sản chưa bị dòng nước cuốn đi. Máy xúc vẫn hoạt động liên tục, còn nước từ thượng nguồn vẫn đục ngầu chảy qua những vết sạt lở mới hình thành.
Khắp bản Chít, gần như không còn ngôi nhà nào không mang dấu vết của trận lũ. Có nhà mất cả tầng một, có nhà bị khoét mất một góc, có nhà chỉ còn bốn bức tường phủ kín bùn đất.
Người dân bắt đầu quay về sau những ngày sơ tán, nhưng phần lớn, việc phần lớn thời gian họ làm là… đứng nhìn. Thứ họ nhặt được sau nhiều ngày không còn là đồ đạc nguyên vẹn mà chỉ là vài tấm ván, chiếc chậu nhựa, chiếc nồi méo mó hay những vật dụng còn mắc lại trong đống cây gỗ do lũ cuốn về trong những căn căn nhà gần như trống rỗng.
Những gì còn lại sau trận lũ không chỉ là những đống đổ nát, mà còn là ánh mắt thất thần của những người dân đứng trước căn nhà từng là tài sản lớn nhất của cả một đời người.
Đứng giữa căn nhà gần như chỉ còn lại bộ khung, chị Lò Thị Thiết không thôi xót xa. Bên trong, bùn đất phủ kín nền nhà, hàng hóa từng được xếp đầy các kệ giờ biến mất hoàn toàn.
Gia đình chị có bốn người gồm hai vợ chồng và hai con nhỏ. May mắn thay, thời điểm lũ quét xảy ra, cả gia đình đều không ở trong căn nhà ấy. Chị kể, sáng hôm đó mình bị mắc kẹt ở khu vực ngã ba nên chỉ còn biết tìm cách chạy thoát thân. Chồng chị đi vắng, còn hai con ở với ông bà trên bản nên đều an toàn.
"Nhà em xây từ năm 2018. Em bán tạp hóa với thức ăn chăn nuôi, hàng hóa nhiều lắm. Bây giờ mất hết nhà, mất hết tài sản", chị nghẹn giọng.
Nhìn vào khoảng không từng là cửa hàng nhỏ của gia đình, chị cho biết ngoài toàn bộ hàng hóa, gia đình còn mất 131 triệu đồng tiền mặt và 7 chỉ vàng. Hiện cả nhà phải chuyển lên ở nhờ nhà ông bà trên bản.
Điều khiến chị vẫn chưa hết ám ảnh là tốc độ của trận lũ. "Lúc đó đất đá lăn từ trên núi xuống, va đập ầm ầm vào nhau. Mọi thứ diễn ra nhanh lắm, chóng vánh lắm. Trước đó mưa nhiều, mây mù phủ kín nên không ai nhìn thấy trên núi đang sạt xuống. Tầm nhìn bị che hết. Em chưa bao giờ thấy như thế này. Người già ở đây sống bảy, tám chục năm rồi cũng bảo chưa từng thấy trận lũ nào như vậy."
Theo báo cáo mới nhất của UBND tỉnh Lai Châu, lũ quét và sạt lở đất đã ảnh hưởng trực tiếp đến 899 hộ dân với 4.263 nhân khẩu tại các bản Chít, Nậm Sáng, Noong Thăng, Nậm Ngùa và Khì thuộc xã Mường Than. Tổng thiệt hại do thiên tai ước tính hơn 250 tỷ đồng.
Trắng tay sau một đêm
Khoác trên vai một túi bóng xanh với vài món đồ, ông Lê Văn Giót, người dân bản Chít, nhìn về phía căn nhà của mình rồi chậm rãi nói: "Trong lán kia thì vẫn ổn, nhưng trên nhà sạt hết rồi". Sau lưng ông, đất đá vẫn ngổn ngang, những mảng tường nứt toác và mái nhà bị xô lệch sau nhiều ngày hứng chịu mưa lũ.
Cách đó không xa, bà Lò Thị Hiếu vẫn ngồi thất thần giữa căn nhà gần như bị phá hủy hoàn toàn. Vệt bùn nâu vẫn còn in cao ngang người trên bức tường phía sau lưng bà.
Nhớ lại buổi sáng định mệnh, bà kể hôm đó khoảng 8 giờ mới thức dậy vì trời mưa lớn. Tiếng nước và đất đá đổ xuống mỗi lúc một dữ dội.
"Lúc ấy con trai chạy ra xem chuồng trại, thấy nước xuống nhanh quá nên chạy vào gọi: 'Mẹ ơi chạy đi, chạy trước các con đi, không thì mẹ chạy không kịp đâu'. Thế là chỉ kịp chạy thôi. Nhà mất hết rồi, không còn được gì nữa", bà nói.
Ngôi nhà ấy chỉ mới được xây cách đây không lâu, sau khi bà chuyển từ căn nhà cũ trên cao xuống ở cùng các con. Chưa kịp ổn định cuộc sống thì trận lũ dữ đã cuốn đi gần như tất cả.
Không chỉ những ngôi nhà bị phá hủy, nỗi bất an vẫn tồn tại khi nguy cơ sạt lở vẫn chưa chấm dứt. Ông Lò Văn Thanh cho biết đêm 20/7, đất đá vẫn tiếp tục từ trên đỉnh núi đổ xuống theo các khe suối khiến người dân phải sơ tán khẩn cấp:
"Lúc đó nhà mình đã sơ tán hết rồi. Khoảng 11 giờ đêm, công an không cho ai ở lại nữa, tất cả phải đi, chiều nay mới được quay về tranh thủ xem nhà cửa, giặt giũ. Nhà dưới kia ngập hết rồi, không ở được nữa nên cả nhà phải chuyển lên ở nhờ nhà bố. Tài sản dưới đó cũng trôi hết."
Để khắc phục hậu quả nghiêm trọng, tỉnh Lai Châu đã huy động hơn 1.000 người thuộc các lực lượng quân đội, công an, dân quân và chính quyền địa phương tham gia tìm kiếm cứu nạn, di dời người và tài sản đến nơi an toàn. Gần 1.700 người đã được sơ tán khẩn cấp khỏi khu vực nguy hiểm.
Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu cũng đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, đồng thời bố trí nơi ở mới cho 24 hộ dân bị mất nhà hoặc hư hỏng nặng do lũ ống, lũ quét tại xã Mường Than. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ quyết định hỗ trợ tỉnh Lai Châu 50 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương để khắc phục hậu quả mưa lũ, giúp địa phương sớm ổn định đời sống người dân.
Phạm Trang - Ảnh, clip: NXH
