Gần đây, câu chuyện về một phòng ký túc xá của Đại học Trịnh Châu (Trung Quốc) thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Cả 5 sinh viên cùng phòng đều được tuyển thẳng lên bậc sau đại học tại những trường y danh tiếng hàng đầu Trung Quốc.
5 thành viên này đều theo học ngành Y lâm sàng - một trong những ngành có mức độ cạnh tranh khốc liệt nhất. Sau khi tốt nghiệp, họ lần lượt trúng tuyển vào Học viện Y khoa Hiệp Hòa Bắc Kinh, Đại học Chiết Giang, Đại học Tứ Xuyên, Đại học Giao thông Thượng Hải và Đại học Trung Sơn.
Khi được hỏi về bí quyết, một thành viên của nhóm chỉ trả lời ngắn gọn: "Chúng tôi luôn động viên nhau học tập, cùng nhau tiến lên. Ngay từ đầu, cả nhóm đã hẹn sẽ gặp nhau ở đỉnh cao".
Câu chuyện này khiến nhiều phụ huynh và chuyên gia giáo dục cùng nhắc đến một điều tưởng như rất đơn giản nhưng lại có sức ảnh hưởng lớn: môi trường và những người đồng hành có thể thay đổi cách một đứa trẻ suy nghĩ, học tập và trưởng thành.
Người giỏi giúp mở rộng tầm nhìn
Ở tuổi thiếu niên, không ít học sinh vẫn chưa biết mình thực sự yêu thích điều gì hay muốn trở thành ai trong tương lai. Điều đó hoàn toàn bình thường, bởi các em chưa có đủ trải nghiệm để hình dung con đường phía trước.
Chính vì vậy, những người bạn tích cực và có định hướng rõ ràng đôi khi lại trở thành "tấm gương" giúp các em nhìn thấy nhiều khả năng mà trước đó chưa từng nghĩ đến.
Bộ phim tài liệu Trưởng thành chân thực của Trung Quốc từng ghi lại hành trình 10 năm của một nhóm học sinh tại Trường Trung học số 11 Bắc Kinh. Trong đó có nữ sinh Trần Sở Kiều. Ban đầu, cô chọn học khối tự nhiên chỉ vì bạn bè đều chọn như vậy. Nhưng khi sống giữa một môi trường có nhiều học sinh xuất sắc, cô nhận ra bản thân không thực sự phù hợp.
Quan sát những người xung quanh say mê theo đuổi đam mê của mình, cô bắt đầu tự hỏi bản thân thực sự thích điều gì. Sau nhiều lần thử sức, cô phát hiện niềm yêu thích với viết lách và làm phim, từ đó quyết định theo đuổi con đường đạo diễn.
Nếu không được đặt trong một môi trường có nhiều người giỏi và nhiều lựa chọn, có lẽ cô sẽ không bao giờ đặt ra câu hỏi ấy.
Môi trường âm thầm thay đổi thói quen và tư duy
Nhiều nghiên cứu trong tâm lý học chỉ ra rằng con người chịu ảnh hưởng rất lớn từ những người mình tiếp xúc hằng ngày.
Nếu xung quanh đều là những người nghiêm túc học tập, việc đọc sách, chủ động đặt câu hỏi hay quản lý thời gian sẽ dần trở thành điều bình thường. Ngược lại, nếu môi trường chỉ xoay quanh việc trì hoãn, giải trí và thiếu mục tiêu, rất khó để một cá nhân duy trì động lực trong thời gian dài.
Nhà văn Trung Quốc có bút danh "Con mèo đặc lập độc hành" từng chia sẻ rằng điều khiến cô ấn tượng nhất ở Đại học Bắc Kinh không phải giáo sư giỏi đến đâu, mà là bầu không khí học tập. Sau kỳ thi, thư viện vẫn sáng đèn; giờ nghỉ giữa các tiết học, sinh viên vừa cầm bánh mì vừa chạy sang lớp khác. Không ai ép họ phải như vậy, nhưng khi mọi người đều nỗ lực, sự chăm chỉ trở thành một chuẩn mực tự nhiên.
Đó cũng là lý do nhiều chuyên gia giáo dục khuyến khích cha mẹ tạo điều kiện để con tham gia các câu lạc bộ, đội nhóm hay môi trường có nhiều bạn bè tích cực, thay vì chỉ tập trung vào điểm số.
Người giỏi còn mang đến những cơ hội mà không phải ai cũng biết
Khoảng cách giữa các học sinh đôi khi không chỉ nằm ở năng lực, mà còn ở thông tin.
Một sinh viên ngành Y từng chia sẻ rằng năm nhất, cậu ở chung với các bạn khác chuyên ngành nên hầu như chỉ nghe chuyện game và giải trí. Đến năm hai chuyển sang phòng của sinh viên Y lâm sàng, tối đầu tiên cậu mới biết mọi người đang chuẩn bị hồ sơ tham gia chương trình nghiên cứu khoa học dành cho sinh viên.
Nếu không chuyển phòng, cậu thậm chí còn không biết chương trình đó tồn tại. Sau này, chính dự án nghiên cứu ấy lại trở thành điểm nổi bật nhất trong hồ sơ giúp cậu được tuyển thẳng lên cao học.
Điều này cũng diễn ra trong nhiều lĩnh vực khác. Thông tin về học bổng, cuộc thi, chương trình trao đổi, cơ hội thực tập... thường lan truyền rất nhanh trong những nhóm học tập tích cực. Khi ở trong môi trường đó, một học sinh không chỉ học được kiến thức mà còn tiếp cận được nhiều cơ hội phát triển hơn.
Ở gần người giỏi không phải để dựa dẫm
Câu chuyện của 5 sinh viên Đại học Trịnh Châu cũng gợi ra một bài học đáng suy ngẫm với phụ huynh.
Khuyến khích con chơi với những người chăm chỉ, tích cực không có nghĩa là dạy con kết bạn vì lợi ích hay chỉ lựa chọn bạn học giỏi. Điều quan trọng hơn là giúp trẻ hiểu giá trị của một môi trường lành mạnh, nơi mọi người cùng truyền cảm hứng và thúc đẩy nhau tiến bộ.
Bởi con người vốn chịu ảnh hưởng rất lớn từ môi trường sống. Những thói quen, cách tư duy và cả khát vọng của mỗi người đều được hình thành qua những cuộc trò chuyện, những người đồng hành và bầu không khí xung quanh.
Một người bạn chăm chỉ không thể khiến bạn thông minh hơn chỉ sau một đêm. Nhưng nhiều năm sống trong một tập thể tích cực có thể âm thầm thay đổi cách bạn học tập, nhìn nhận cơ hội và lựa chọn tương lai.
Và đôi khi, đó chính là "khoản đầu tư" giá trị nhất mà một đứa trẻ có thể nhận được trong những năm tháng trưởng thành.
Hiểu Đan (Theo 163)
