Không ít người chỉ phát hiện ung thư lưỡi khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, bắt đầu từ những dấu hiệu rất quen thuộc như một vết loét nhỏ hay cảm giác “vướng” như mắc xương cá. Theo các chuyên gia, đây là bệnh lý xuất phát từ sự tăng sinh bất thường của tế bào niêm mạc lưỡi, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nói, nuốt và thậm chí di căn xa nếu không phát hiện sớm.
Trên thực tế, ung thư lưỡi không xuất hiện đột ngột mà là hệ quả của những tổn thương nhỏ tích tụ theo thời gian. Các yếu tố như hút thuốc lá, uống rượu bia, vệ sinh răng miệng kém hay tiếp xúc với virus HPV được ghi nhận là những nguyên nhân phổ biến. Đáng chú ý, căn bệnh vốn thường gặp ở nam giới trên 50 tuổi hiện đang có xu hướng trẻ hóa, liên quan chặt chẽ đến lối sống và thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh.
5 thói quen nguy hiểm âm thầm “nuôi” tế bào ung thư
Hút thuốc lá – tác nhân trực tiếp gây tổn thương niêm mạc
Theo các nghiên cứu y khoa, khói thuốc chứa nhiều chất độc như nicotine và hắc ín có khả năng gây tổn thương trực tiếp lên niêm mạc lưỡi. Khi các tế bào liên tục bị phá hủy và buộc phải tái tạo, nguy cơ xảy ra đột biến gene sẽ tăng lên. Hút thuốc lá kéo dài là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến ung thư lưỡi.
Rượu bia – “chất dẫn” làm tăng độc tính
Không chỉ gây kích ứng, rượu còn hoạt động như một dung môi, giúp các chất độc từ thuốc lá và môi trường dễ dàng xâm nhập sâu vào mô lưỡi. Theo nhiều tài liệu y khoa quốc tế, nguy cơ ung thư khoang miệng tăng mạnh khi kết hợp rượu và thuốc lá, do hiệu ứng cộng hưởng giữa hai yếu tố này.
Vệ sinh răng miệng kém – nền tảng của viêm mạn tính
Khoang miệng không sạch là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, gây viêm nhiễm kéo dài. Tình trạng viêm mạn tính khiến niêm mạc lưỡi liên tục bị kích thích, từ đó làm tăng nguy cơ biến đổi tế bào. Ngoài ra, các bất thường như răng vỡ, sắc nhọn hay mọc lệch nếu không xử lý có thể gây loét kéo dài – một yếu tố nguy cơ quan trọng.
Ăn uống đồ quá nóng hoặc quá cay - tổn thương nhỏ nhưng lặp lại
Nhiều người có thói quen ăn uống khi thức ăn còn quá nóng hoặc ăn rất cay. Việc này có thể gây bỏng nhẹ hoặc kích thích niêm mạc lưỡi. Dù tổn thương nhỏ, nếu lặp đi lặp lại thường xuyên, tế bào sẽ phải liên tục phục hồi. Về lâu dài, quá trình này làm tăng nguy cơ sai sót trong tái tạo, dẫn đến biến đổi ác tính.
Nhai trầu cau – chất gây ung thư đã được xác nhận
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp trầu cau vào nhóm chất gây ung thư loại 1. Các hoạt chất như arecoline cùng với tác động ma sát cơ học trong quá trình nhai có thể gây tổn thương niêm mạc, dẫn đến viêm mạn tính, xơ hóa và làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng.
Dấu hiệu dễ bị bỏ qua, phát hiện muộn có thể trả giá đắt
Theo Medical News Today, ung thư lưỡi giai đoạn đầu thường không có biểu hiện rõ ràng, khiến nhiều người nhầm lẫn với nhiệt miệng thông thường. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy vướng nhẹ, xuất hiện nốt sần nhỏ hoặc vết loét không đau. Tuy nhiên, nếu tổn thương này kéo dài quá 2 tuần, không lành hoặc tái phát nhiều lần, cần đặc biệt cảnh giác.
Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn như đau khi ăn uống, đặc biệt với đồ cay nóng; khó nói, khó nuốt; chảy máu vùng lưỡi; hôi miệng kéo dài; đau lan lên tai hoặc xuất hiện hạch cổ. Ở giai đoạn muộn, bệnh có thể gây sút cân, mệt mỏi và di căn đến các cơ quan khác, khiến việc điều trị trở nên phức tạp.
Ở bệnh nhân ung thư lưỡi giai đoạn 3, các tế bào ung thư đã lan rộng đến bề mặt hoặc vào mặt dưới lưỡi gây ra tình trạng viêm loét nặng, bội nhiễm khiến vùng lưỡi đau đớn, có mùi hôi khó chịu, dễ chảy máu. Kích thước khối u có thể lớn hơn 4cm và chưa di căn đến các hạch bạch huyết, báo Dân Trí đưa tin.
Ở giai đoạn 3, bệnh nhân ung thư lưỡi có thể xuất hiện một số triệu chứng như:
- Người bệnh đau nhiều khi ăn uống, đau kéo dài gây khó khăn khi nói. Đau tăng lên khi nói, nhai và nhất là khi ăn thức ăn cay, nóng, đôi khi đau lan lên tai.
- Tăng tiết nước bọt, nước bọt có kèm lẫn máu, hơi thở mùi khó chịu.
- Một số trường hợp gây khít hàm, làm cho lưỡi bị cố định gây khó nói và khó nuốt
- Chú ý sẽ thấy có ổ loét ở lưỡi, trên ổ loét phủ một lớp giả mạc dễ chảy máu, tình trạng loét phát triển nhanh, lan rộng làm lưỡi hạn chế vận động, không di động được.
- Tổn thương dạng sùi loét, được tạo thành từ một vết loét không đều ở đáy có mủ máu, bờ nham nhở, dễ chảy máu khi va chạm.
- Đôi khi không có dấu hiệu loét mà xuất hiện một nhân lớn gắn chặt xuống lớp dưới, nhô lên ở dưới lớp niêm mạc căng nhẵn, có màu tím nhạt, lớp niêm mạc lỗ rỗ những lỗ nhỏ mà khi ấn vào sẽ làm rỉ ra một chất trắng, sản phẩm của hoại tử ở phía dưới.
Các chuyên gia nhấn mạnh, ung thư lưỡi hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm, với tỷ lệ sống trên 5 năm có thể đạt khoảng 70%. Vì vậy, việc thay đổi thói quen sống, hạn chế rượu bia, thuốc lá, giữ vệ sinh răng miệng và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là yếu tố then chốt để phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này.
Diệu Đan (Tổng hợp)
