Cá thường được xem là một trong những thực phẩm tốt cho sức khỏe nhờ giàu protein chất lượng cao và axit béo không bão hòa. Tuy nhiên, mức độ an toàn của từng loại cá lại không giống nhau.
CCTV News dẫn khuyến cáo của Giáo sư Trần Thuấn Thắng, Trường Khoa học Thực phẩm, Đại học Hải dương Thượng Hải (Trung Quốc), cho rằng có 6 nhóm cá mọi người nên hạn chế, trong đó một số có nguy cơ tích tụ kim loại nặng, ký sinh trùng hoặc tạo ra những chất không có lợi trong quá trình chế biến.
1. Cá săn mồi kích thước lớn
Những loài cá đứng cao trong chuỗi thức ăn có khả năng tích tụ nhiều chất ô nhiễm hơn.
Trong môi trường nước, các sinh vật phù du có thể hấp thu một lượng nhỏ kim loại nặng. Cá nhỏ ăn sinh vật phù du, cá lớn lại ăn nhiều cá nhỏ. Quá trình này khiến nồng độ một số chất như thủy ngân có thể tăng dần qua từng mắt xích của chuỗi thức ăn. Bởi vậy, các loài cá săn mồi lớn như cá thu vua Đại Tây Dương, cá ngừ mắt to được xếp vào nhóm không nên ăn thường xuyên.
Ngược lại, cá chim, cá rô phi, cá hồi, cá bơn và một số loài cá nước ngọt ăn thực vật hoặc sống ở tầng nước phía trên được đánh giá là những lựa chọn phù hợp hơn.
2. Những loại cá có màu sắc quá sặc sỡ
Không phải cá càng đẹp mắt càng đáng thử. Một số loài cá sống ở rạn san hô có thể chứa độc tố ciguatera. Đây là loại độc tố chịu nhiệt tốt nên việc nấu chín thông thường không chắc loại bỏ được.
Nếu ăn phải cá nhiễm độc, người dùng có thể xuất hiện buồn nôn, nôn, tiêu chảy; trường hợp nặng có thể gặp rối loạn thần kinh, khó thở và nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, với các loại cá biển lạ, màu sắc bắt mắt nhưng không rõ nguồn gốc, tốt nhất không nên tùy tiện mua về ăn.
3. Cá sống, đặc biệt là cá nước ngọt làm gỏi
Đây là nhóm cần đặc biệt lưu ý. Cá nước ngọt như cá diếc, cá mè và nhiều loài khác có thể mang ký sinh trùng như sán lá gan, sán phổi hoặc sán dây. Nếu ăn sống, ký sinh trùng có thể vào cơ thể và gây tổn thương hệ tiêu hóa cùng nhiều cơ quan khác.
CCTV News nhấn mạnh cá nước ngọt không nên ăn sống. Những loài từng sống ở vùng nước ngọt hoặc nước lợ cũng cần thận trọng, kể cả cá hồi hoang dã di cư qua cửa sông.
Cá sống còn tiềm ẩn nguy cơ mang vi khuẩn gây bệnh như Vibrio parahaemolyticus, Salmonella hoặc virus gây viêm gan A, norovirus. Cách an toàn hơn vẫn là nấu chín cá trước khi ăn.
4. Cá chiên, rán quá kỹ
Cá vốn chứa nhiều axit béo không bão hòa có lợi. Nhưng khi chiên ở nhiệt độ cao trong thời gian dài, một phần những chất béo này có thể bị oxy hóa. Quá trình chế biến ở nhiệt độ quá cao còn có thể tạo ra các sản phẩm oxy hóa chất béo, amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng. Một số hợp chất trong nhóm này được quan tâm vì khả năng gây đột biến và ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe nếu phơi nhiễm nhiều.
Không chỉ vậy, cá sau khi chiên ngập dầu còn hấp thu thêm chất béo, khiến món ăn không còn "nhẹ nhàng" như bản thân miếng cá ban đầu.
5. Cá khô đã có mùi ôi, khét
Cá khô có nhiều chất béo không bão hòa nên cũng dễ bị oxy hóa trong quá trình bảo quản. Nếu cá xuất hiện mùi dầu ôi, hắc hoặc khét bất thường, đây có thể là dấu hiệu chất béo đã bị biến đổi. Ăn thực phẩm hư hỏng có thể gây buồn nôn, đau bụng, nôn hoặc tiêu chảy.
Khi mua cá khô, ngoài mùi, nên quan sát màu sắc và bề mặt sản phẩm. Cá cần khô ráo, cấu trúc còn nguyên, không có mùi lạ hay dấu hiệu mốc, biến màu bất thường.
6. Cá muối chế biến không đảm bảo
Cá muối vốn chứa nhiều muối và trong quá trình chế biến có thể xuất hiện nitrit. Đặc biệt, những sản phẩm muối không đúng quy trình, bảo quản kém, chuyển màu đen hoặc có mùi bất thường càng không nên sử dụng.
Điều này không đồng nghĩa phải loại bỏ hoàn toàn cá muối khỏi bữa ăn. Với sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được chế biến và bảo quản đúng cách, người khỏe mạnh vẫn có thể ăn thỉnh thoảng với lượng nhỏ.
Muốn ăn cá tốt cho sức khỏe, cách nấu cũng rất quan trọng
Trong các phương pháp chế biến, hấp và luộc được đánh giá cao hơn vì giúp hạn chế việc bổ sung quá nhiều dầu mỡ, đồng thời bảo toàn tốt hơn các axit béo không bão hòa. Kho, nấu canh vẫn có thể lựa chọn nhưng cần chú ý lượng dầu, muối và thời gian nấu. Trong khi đó, chiên ngập dầu hoặc rán ở nhiệt độ quá cao là những cách nên hạn chế.
Lam Chi
Nguồn: CCTV News
