Trước đây, tôi chưa bao giờ nghĩ mình là người tiêu tiền thiếu kiểm soát. Tôi vẫn đi làm đều đặn, có lương hàng tháng, vẫn tiết kiệm một phần và tự thưởng cho bản thân một ít. Với tôi lúc đó, tiền không chỉ để tiết kiệm mà còn phải giúp cuộc sống thoải mái hơn. Nhưng mọi thứ thay đổi sau khi tôi rơi vào giai đoạn thất nghiệp kéo dài 6 tháng.
Không còn nguồn thu nhập ổn định, tôi bắt đầu nhìn lại từng khoản chi nhỏ mà trước đây mình thường bỏ qua. Một cốc cà phê mua trên đường đi làm, vài lần đặt đồ ăn vì “hôm nay mệt quá”, những món đồ mua chỉ vì thấy thích lúc lướt mạng… Khi không còn thu nhập đều đặn, những khoản chi tưởng như không đáng kể lại trở thành bài toán cần cân nhắc.
6 tháng thất nghiệp vì thế không chỉ thay đổi cách tôi dùng tiền, mà còn khiến tôi hiểu hơn về giá trị của mỗi khoản chi.
1. Thay đổi suy nghĩ “mình xứng đáng”
Trước đây, mỗi khi trải qua một tuần làm việc áp lực, tôi thường tự thưởng cho mình bằng một món đồ mới, một bữa ăn ngon hoặc một buổi mua sắm cuối tuần. Tôi luôn nghĩ đó là cách để cân bằng cuộc sống: Làm việc chăm chỉ thì có quyền tận hưởng.
Suy nghĩ đó không sai, nhưng sau 6 tháng thất nghiệp, tôi nhận ra mình từng dùng tiền để bù đắp cảm xúc nhiều hơn là phục vụ nhu cầu thực tế. Khi không có thu nhập, tôi bắt đầu tự hỏi trước mỗi lần tiêu tiền: “Nếu không mua món này hôm nay, cuộc sống của mình có bất tiện hơn không?”. Rất nhiều lần, câu trả lời là không.
Tôi vẫn mua những thứ mình thích, nhưng không còn mua chỉ vì một ngày tồi tệ cần được an ủi. Thay vì chi tiền để cảm thấy vui trong vài phút, tôi học cách tìm những niềm vui ít tốn kém hơn như đi bộ, đọc sách, nấu ăn hoặc gặp gỡ bạn bè.
2. Bắt đầu coi quỹ dự phòng là một khoản chi bắt buộc
Trước khi thất nghiệp, tôi từng nghĩ tiết kiệm là phần tiền còn lại sau khi đã chi tiêu xong. Nếu tháng đó có nhiều khoản phải trả, số tiền để dành có thể ít đi một chút cũng không sao. Nhưng khi mất việc, tôi mới hiểu cảm giác an tâm đến từ việc có một khoản tiền sẵn sàng cho những tình huống bất ngờ.
Sau giai đoạn đó, tôi thay đổi cách quản lý tiền. Mỗi tháng, ngay khi có thu nhập, tôi sẽ dành một khoản cố định cho quỹ dự phòng trước rồi mới phân bổ cho các nhu cầu khác. Tôi không còn xem tiền tiết kiệm là “phần dư ra”, mà coi đó như một khoản cần thanh toán cho chính mình trong tương lai. Khoản tiền này không mang lại niềm vui ngay lập tức, nhưng nó giúp tôi bớt lo lắng nếu một ngày nào đó công việc lại có biến động.
3. Chuyển từ mua đồ mới sang tận dụng những thứ mình đang có
Một thay đổi khá bất ngờ sau thời gian thất nghiệp là tôi bắt đầu trân trọng những món đồ mình đã sở hữu. Trước đây, tôi từng có thói quen mua thêm một chiếc áo mới dù tủ quần áo vẫn còn nhiều đồ chưa mặc, đổi điện thoại khi thiết bị cũ vẫn hoạt động tốt hoặc mua thêm đồ dùng chỉ vì thấy tiện.
Khi cần tiết kiệm hơn, tôi bắt đầu tìm cách tận dụng những gì đang có. Tôi học cách sửa chữa đồ dùng thay vì thay mới, phối lại quần áo cũ, nấu ăn từ những nguyên liệu có sẵn trong nhà. Điều thú vị là sau một thời gian, tôi nhận ra cảm giác hài lòng không nhất thiết đến từ việc sở hữu thêm nhiều thứ. Đôi khi, việc sử dụng tốt những gì mình có cũng tạo ra cảm giác đủ đầy.
4. Không còn chỉ nhìn vào giá rẻ, mà quan tâm đến giá trị lâu dài
Trước đây, tôi thường bị thu hút bởi những món đồ giảm giá. Chỉ cần thấy một sản phẩm rẻ hơn bình thường, tôi dễ nghĩ rằng mình đang “tiết kiệm được tiền”. Nhưng sau thời gian thất nghiệp, tôi bắt đầu thay đổi cách nhìn về việc mua sắm. Một món đồ giá thấp nhưng nhanh hỏng, ít sử dụng hoặc không phù hợp với nhu cầu thực tế đôi khi lại khiến tôi tốn nhiều tiền hơn. Ngược lại, một sản phẩm có giá cao hơn nhưng dùng được lâu, phục vụ đúng nhu cầu lại là khoản chi hợp lý.
Tôi không còn cố mua thứ rẻ nhất, mà chuyển sang mua thứ đáng tiền nhất. Cách suy nghĩ này giúp tôi hạn chế những lần mua sắm bốc đồng và sử dụng tiền hiệu quả hơn.
5. Hiểu rằng thu nhập quan trọng, nhưng khả năng quản lý tiền còn quan trọng hơn
Trước khi thất nghiệp, tôi từng nghĩ chỉ cần kiếm được nhiều tiền hơn thì vấn đề tài chính sẽ tự được giải quyết. Nhưng 6 tháng không có lương khiến tôi nhận ra thu nhập cao không đồng nghĩa với việc luôn cảm thấy an toàn. Nếu không biết cách sử dụng tiền, thu nhập bao nhiêu cũng hết cả thôi.
Khoảng thời gian thất nghiệp khiến tôi học được cách sống trong khả năng của mình, biết ưu tiên những điều quan trọng và chuẩn bị tốt hơn cho những tình huống không mong muốn.
Hiện tại, khi đã quay trở lại công việc, tôi vẫn giữ nhiều thói quen chi tiêu như thể mình vẫn đang thất nghiệp. Tôi không còn xem tiết kiệm là sự hy sinh, cũng không coi việc chi tiền cho bản thân là điều cần tránh. Điều thay đổi lớn nhất là tôi hiểu rõ hơn mỗi đồng tiền mình kiếm được nên được dùng vào đâu để mang lại giá trị thực sự.
Ngọc Linh
