Ba năm và một cái hẹn được nối lại
Trước đây ngày hội được tổ chức mỗi năm một lần. Rồi mọi thứ đứt quãng.
"Bây giờ khó khăn, nhưng anh em lại làm lại," anh Lâm, thành viên đến từ Hà Nội, nói khi ngồi cạnh chiếc Ranger đã gắn bó với anh năm năm. Anh giải thích cách chọn địa điểm: phải luân phiên để anh em ba miền đều đi được, và miền Trung thường được ưu tiên vì có cả rừng lẫn biển.
"Ngoài chơi xe ra thì anh em còn chơi xuồng hơi. Các đội xuồng cũng dùng dịp này để thực tập."
Với nhiều người, đây là lần đầu. Chị Diệp kéo theo chiếc trailer tự dựng vào tận bãi cắm trại. Anh Trường từ Quảng Nam cũng lần đầu góp mặt.
"Năm nay quy mô lớn hơn, nhiều cuộc thi hơn," anh nhận xét. "Hầu như ai tham gia cũng được."
Anh không thi off-road. Anh dựng lều, mở bếp, rồi ra sân cổ vũ. Với anh, phần đáng giá nhất không nằm ở bảng thành tích.
"Những sân chơi như thế này rất ý nghĩa để anh em gắn kết. Mấy anh em đội xuồng hơi hay đội hỗ trợ mưa bão có thể kết hợp với nhau, làm được những việc thiết thực hơn."
Những chiếc bán tải không nằm im trong garage chờ ‘dịp’
Câu chuyện thú vị nhất chúng tôi nghe được ở Lăng Cô không phải về xe. Nó về thứ tự.
Anh Trường mua chiếc Ranger cách đây hai năm, chiếc ô tô đầu tiên trong đời anh, mua để phục vụ công việc và để cả nhà đi du lịch mang được nhiều đồ hơn.
Rồi mọi thứ tự nhân lên.
"Khi mua xe thì mới phát sinh cái nhu cầu. Lúc đấy mà mình mua xe khác thì sẽ không có cái nhu cầu đó."
Sau hai năm, chiếc xe mang khoảng 200 triệu tiền nâng cấp: lốp, đèn, giá nóc, bầu hơi. Nhờ bầu hơi, có đợt anh chở gạo lên tới hai tấn trong những chuyến thiện nguyện từ Bắc vào miền Trung. Cuối tuần thì cũng chiếc xe đó chở lều bạt đi camping cùng gia đình.
Chị Diệp đi xa hơn một bước. Chiếc trailer chị kéo theo có bếp ga, tủ lạnh, bồn rửa, bàn ăn, mở ra chỉ mất khoảng mười phút. Chị cũng là người mô tả rõ nhất cái khó của việc kéo trailer trên đường Việt Nam: "Nhiều khi nguy hiểm ở chỗ người ta muốn vượt mà không lường trước được xe mình lại dài như thế."
Anh Hùng đến từ Phú Thọ, hiện làm việc ở Bình Dương, chạy Ranger Raptor V6 3.0. Chiếc trailer sau xe anh khi mua về chỉ có đồ cơ bản. Hệ thống điện, điều hòa, bình nước nóng đều do anh tự nghiên cứu rồi làm dần.
"Mình xem trên YouTube cách bên nước ngoài người ta chơi, cái nào phù hợp với điều kiện của mình thì mình mới chơi."
Anh chạy cát ở Mũi Dinh, Bàu Trắng, và chuyến thích nhất là lần kéo trailer vào tận Bãi Na, Nha Trang. Ở nhà anh còn một chiếc Land Cruiser, nhưng thứ khiến anh dùng nó thường xuyên hơn hẳn lại chính là chiếc bán tải. Và xe không nằm nhà chờ cuối tuần. Anh dùng hằng ngày.
Anh Trung, câu lạc bộ Quảng Trị 4x4, đi qua D-Max rồi Hilux trước khi chuyển sang Raptor 2.0 năm 2018. Kỷ niệm anh nhớ nhất là chuyến tour Nam Lào năm 2022, xuyên rừng sáu bảy chục cây số không sóng điện thoại, đi một mình mà không xảy ra chuyện gì.
Nhưng điều anh quý nhất lại không nằm trong những hành trình đó.
"Trước mình có sự cố một lần. Vợ mình đi, xe thì hỏng, nhưng an toàn về người là được rồi."
Năm nay anh mượn chiếc V6 3.0 của một thành viên khác để chạy bài thi off-road. Anh nói chạy cát không phải cứ đạp mạnh là qua, chỉ cần đủ lực.
"Cái đấy thì tùy vào người cầm lái có kiểm soát được hay không, chứ không phải do xe."
Và có những chiếc xe được mua để đi chơi, nhưng đến lúc cần thì đi vào chỗ khó nhất.
Anh Vũ Minh Hùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Xe Bán tải Địa hình Việt Nam, còn là đội trưởng đội xuồng cứu hộ cứu nạn đường thủy PVC. Thùng chiếc Raptor của anh chở được bốn bộ xuồng hơi hoàn chỉnh, gồm bốn máy, bốn vỏ xuồng và toàn bộ phụ kiện. Anh nhẩm tính: mỗi xuồng chở tám đến mười người ở vùng nước tĩnh, khoảng bốn người ở vùng nước xiết. Bốn chiếc là gần bốn mươi người.
"Nếu chúng tôi không có xe bán tải, chắc chắn một điều là chúng tôi sẽ không đi cứu hộ được."
Anh Vũ Minh Hùng, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Xe Bán tải Địa hình Việt Nam, còn là đội trưởng đội xuồng cứu hộ cứu nạn đường thủy PVC
Anh Lâm nói thêm: có những cung đường xe thường không vào được, anh em phải chất cả tấn gạo và nước lên bán tải để chở vào cho bà con. Nhưng để vào được những chỗ đó, chiếc xe nguyên bản thường là chưa đủ.
"Nâng cấp thì chắc chắn tốt hơn. Lốp bám đường hơn, đi vào chỗ lầy tốt hơn, xe cân bằng hơn."
Đây cũng là điều anh Lâm trăn trở nhất, và anh nói rất rõ ràng. Sống ở đâu thì tôn trọng luật ở đó, đó là nguyên tắc anh giữ. Nhưng anh mong trong tương lai sẽ có một cơ chế để những món liên quan trực tiếp đến an toàn như giảm xóc, lốp, mâm, nếu có chứng nhận xuất xứ rõ ràng từ nhà sản xuất, thì được công nhận chính thức.
Anh chỉ sang Thái Lan và một số nước trong khu vực, nơi ngành phụ kiện xe phát triển thành một ngành công nghiệp thực sự, có doanh thu và có thuế. Chị Diệp cũng đồng tình, và bổ sung rằng tiếng nói của riêng người chơi thì khó đi xa, cần có sự đồng hành của các hãng xe.
Cả hai đều nói rõ họ không ủng hộ việc độ chế tùy tiện, và chế tài là cần thiết. Điều họ mong là một hành lang đủ rõ để những người chơi thật, làm thật, được yên tâm nâng cấp chiếc xe của mình cho an toàn hơn trước khi đưa nó vào vùng lũ.
Khi được hỏi ba điều thích nhất ở chiếc xe của mình, anh Vũ Minh Hùng kể hai cầu khỏe, trang bị hỗ trợ người lái đầy đủ, rồi dừng lại ở điều thứ ba với một nụ cười.
"Hình dáng của nó rất cơ bắp. Nói tóm lại là mình đi cứu, nhưng vẫn phải đẹp."
Vì sao họ vẫn chọn, sau ngần ấy năm
Thị trường bán tải Việt Nam đang chuẩn bị đón thêm những cái tên mới. Một số hãng đến từ các thị trường khác đang tỏ ra rất quyết tâm bước vào đây, mang theo công nghệ mới, các phiên bản hybrid sạc điện, và một mức giá được tính toán để dễ tiếp cận hơn.
Chúng tôi đem câu chuyện đó hỏi thẳng những người đang cầm lái Ranger.
Chị Diệp trả lời bằng một câu hỏi ngược: Giá bao nhiêu? Với chị, đó luôn là thứ người dùng Việt nhìn vào đầu tiên. Nhưng ngay sau giá là một loạt câu hỏi khác, mà chị cho rằng khó trả lời hơn nhiều: Hãng mới thì hệ thống dịch vụ ra sao, hệ sinh thái phụ kiện đi kèm thế nào, hỏng hóc dọc đường thì ai xử lý.
"Nếu ngang tầm tiền, thì tôi không chọn."
Anh Trường nhìn ở góc khác, thực tế hơn. Anh nói một sản phẩm mới hoàn toàn có thể cạnh tranh, nếu cùng tầm giá mà nhiều trang bị hơn, chế độ bảo hành tốt hơn. Nhưng nếu chỉ ngang bằng, thì rất khó.
"Văn hóa tiêu dùng của người Việt Nam đa số nhìn vào thương hiệu là chính. Mà để thay đổi thì mất rất nhiều thời gian."
Điều thú vị là không ai trong số họ nói về thương hiệu như một thứ hào quang có sẵn. Với anh Trung, lý do gắn bó là hệ thống gầm và trang bị an toàn, thứ anh đã kiểm chứng bằng một vụ va chạm mà vợ anh bước ra an toàn. Với anh Hùng ở Phú Thọ, đó là chiếc xe kéo được trailer vào tận bãi cát. Với anh Vũ Minh Hùng, đó là chiếc xe chở được bốn bộ xuồng hơi vào vùng lũ.
Sự thống trị của Ranger trong phân khúc này suốt nhiều năm không phải chuyện ngẫu nhiên. Nó được tích lại từ hàng nghìn lần như vậy, ở những nơi mà một bảng thông số không nói hộ được điều gì.
Những gì anh em muốn thấy ở lần sau
Điều được nhắc nhiều nhất là sự gắn kết giữa các nhóm. Chị Diệp nhận xét phần lớn thời gian, anh em vẫn sinh hoạt theo cụm quen thuộc của mình, rủ nhau đến rồi cắm trại cùng nhau. Chị mong lần sau có thêm hoạt động buộc các câu lạc bộ trộn vào nhau, chia đội chéo miền thay vì để mỗi nhóm chơi song song.
Anh Trường gợi ý hướng cụ thể hơn: ghép đội xuồng hơi và đội hỗ trợ mưa bão vào cùng một buổi diễn tập chung, để phần thiện nguyện trở thành nội dung chính có thể luyện tập cùng nhau, thay vì chỉ là hoạt động bên lề.
Từ trải nghiệm đường trường của chị Diệp, một buổi chia sẻ về kỹ năng và quy tắc an toàn khi kéo trailer cũng sẽ rất hữu ích. Số xe đủ điều kiện kéo tại Việt Nam còn ít, và phần lớn người đi đường chưa quen với việc một chiếc xe có thể dài gấp đôi bình thường.
Về phía nhà tài trợ, Ford Việt Nam cho biết thời gian tới sẽ mở rộng đồng hành cùng các câu lạc bộ qua cơ chế kinh phí đối ứng cho hoạt động vì cộng đồng, ưu tiên hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai và các địa bàn vùng sâu vùng xa.
Nghe thì giống một cam kết thương hiệu. Nhưng với những người chúng tôi gặp ở Lăng Cô, nó chạm đúng vào thứ họ vốn đã làm sẵn.
Họ mua xe để đi làm, để chở gia đình. Rồi chiếc xe sinh ra cho họ những nhu cầu mới, và vài trong số đó hóa ra không còn là chuyện của riêng mình.
Một số hình ảnh khác về sự kiện:
Bảo Lâm
