Cuba có thể hóa giải lệnh cấm vận năng lượng khắc nghiệt của Mỹ mãi mãi chỉ với khoản đầu tư 8 tỷ USD vào năng lượng tái tạo... Và phần còn lại của thế giới nên chi trả cho điều đó.
Tờ Guardian ngày 15/4 đưa tin, đó là những tuyên bố táo bạo trong một nghiên cứu của tổ chức tư vấn Common Wealth (Anh) về chính sách năng lượng của đất nước Cuba đang gặp khó khăn này, cho rằng Cuba có thể chỉ cho các nước láng giềng vùng Caribe con đường hướng tới một tương lai năng lượng xanh.
Chỉ 8 tỷ USD có thể tài trợ cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng về năng lượng tái tạo đủ để đáp ứng 93,4% nhu cầu sản xuất điện của Cuba, nghiên cứu cho biết. Và với chưa đến 20 tỷ USD, Cuba có thể trở thành quốc gia đầu tiên ở vùng Caribe có lưới điện được cung cấp hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo.
Các đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Cuba đang phải chịu đựng nhiều tuần bị phong tỏa năng lượng do Mỹ áp đặt lên hòn đảo và chính phủ nước này.
Kể từ tháng 1/2026, Cuba chỉ nhận được một chuyến hàng dầu duy nhất, từ Nga, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh hành pháp đe dọa áp thuế thương mại đối với bất kỳ quốc gia nào bán dầu cho quốc đảo này.
Đến tháng 3, 10 triệu người dân Cuba phải chịu đựng tình trạng mất điện liên tục. Các đơn vị chăm sóc đặc biệt trong bệnh viện không có điện sử dụng, giao thông và công nghiệp đình trệ.
Báo cáo nghiên cứu của Dự án An ninh Chuyển đổi (TSP) thuộc tổ chức tư vấn Common Wealth phác thảo cách Cuba có thể đạt được sự độc lập hoàn toàn về năng lượng bằng cách chuyển đổi lưới điện của mình sang sử dụng năng lượng tái tạo. Việc này không chỉ loại bỏ sự dễ bị tổn thương của Cuba mà còn đóng vai trò là mô hình cho khu vực.
“Chiến lược thống trị năng lượng của Mỹ nhằm củng cố sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, làm chậm quá trình chuyển đổi xanh và tăng cường quyền lực của Mỹ”, Kevin Cashman - một nhà nghiên cứu của TSP, tác giả của bản báo cáo - cho biết, đồng thời nhận định rằng năng lượng mặt trời và hệ thống lưu trữ pin ngày càng rẻ và có thể mở rộng quy mô sẽ làm suy yếu chiến lược đó.
Theo nhà nghiên cứu này, đối với các quốc gia như Cuba – với tiềm năng về năng lượng tái tạo khổng lồ, nhưng lại phải chịu cảnh mất điện và gặp nhiều vấn đề đến từ lệnh cấm vận năng lượng của Mỹ, việc chuyển đổi sang năng lượng xanh sẽ làm giảm ảnh hưởng của Mỹ và trở thành “một tấm gương sáng cho thế giới”.
Chi trả theo cơ chế "tài chính khí hậu"
Mô hình hóa bốn kịch bản khác nhau, nghiên cứu của Common Wealth cho thấy rằng một lưới điện hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo cho Cuba sẽ có giá 19,2 tỷ USD, nhưng khoản đầu tư 8 tỷ USD sẽ đủ để chấm dứt sự phụ thuộc của nước này vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Ngay cả việc triển khai với 5 tỷ USD cũng sẽ giảm sự phụ thuộc của Cuba vào nhiên liệu hóa thạch xuống chỉ còn 1/5 sản lượng điện.
Theo đề xuất tham vọng nhất, 3/4 sản lượng điện sẽ được cung cấp bởi năng lượng mặt trời, 1/5 đến từ năng lượng gió và phần còn lại được cung cấp bởi thủy điện và năng lượng sinh học. Các kịch bản rẻ hơn sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lượng sinh học và năng lượng gió.
Nghiên cứu của Common Wealth cho biết quá trình chuyển đổi này sẽ đòi hỏi một sự biến đổi trên quy mô toàn xã hội, nhưng Cuba đã từng làm được điều đó trước đây: sau sự sụp đổ của Liên Xô vào những năm 90, quốc đảo này đã nhanh chóng chuyển đổi hệ thống nông nghiệp của mình sang nông nghiệp sinh thái và tự cung tự cấp.
Trong vòng một năm qua, chính phủ Cuba đã đưa hơn 1.000MW điện mặt trời vào hoạt động với sự tài trợ và hỗ trợ của Trung Quốc.
Điều này đặt ra câu hỏi: Ai sẽ chi tiền? “Việc tài trợ cho quá trình chuyển đổi này nên… được hiểu là tài chính khí hậu mang tính khắc phục”, nghiên cứu lập luận. Người dân Cuba có thể hoàn trả các khoản đầu tư thông qua việc tiết kiệm từ chi phí năng lượng rẻ hơn.
Ngoài ra, sự chuyển đổi này còn "tạo ra một hình mẫu quan trọng về quá trình chuyển đổi năng lượng nhanh chóng trong điều kiện bị ràng buộc bởi các yếu tố bên ngoài", nghiên cứu của Common Wealth viết.
Duy Nguyễn
Theo Guardian
