Trong những dây chuyền sản xuất mì ăn liền vận hành không ngừng nghỉ, nhiệt năng là "mạch sống" cho hàng loạt công đoạn từ hấp, chiên đến sấy. Nhưng cũng chính tại đây, một bài toán lớn đang được đặt ra: làm sao để giảm phát thải mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất?
Áp lực ấy không còn là câu chuyện xa xôi. Khi yêu cầu về môi trường ngày càng khắt khe, nhiều doanh nghiệp thực phẩm tại Việt Nam buộc phải tìm lời giải cho bài toán năng lượng – nơi lò hơi trở thành "nút thắt" quan trọng.
Giữa dòng chuyển động đó, Acecook Việt Nam chọn cách đi sớm.
Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào than đá nguồn nhiên liệu rẻ nhưng phát thải lớn – doanh nghiệp này bắt đầu một hành trình chuyển đổi có lộ trình rõ ràng. Trước đây, than là lựa chọn phổ biến, nhưng đi kèm là lượng khí CO₂, SO₂ và bụi mịn đáng kể, những tác nhân gây áp lực lên môi trường không khí.
Từ năm 2021, Acecook từng bước "rẽ hướng", trước hết bằng việc sử dụng khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) như một giải pháp trung gian. Đây được xem là bước đệm để giảm nhanh các khí thải độc hại, đồng thời chuẩn bị cho một chuyển đổi sâu hơn.
Hai năm sau, quá trình này được đẩy nhanh khi các nhà máy bắt đầu triển khai lò hơi sử dụng sinh khối (biomass) trên diện rộng – một bước ngoặt mang tính quyết định trong chiến lược năng lượng.
Khi phụ phẩm nông nghiệp trở thành năng lượng
Khác với hình dung quen thuộc về nhiên liệu công nghiệp, biomass lại đến từ những thứ rất "đời thường": vỏ trấu, mùn cưa, dăm gỗ… những phụ phẩm từng bị xem là dư thừa trong nông nghiệp.
Khi được đưa vào lò hơi, chúng không chỉ tạo ra nhiệt năng mà còn mở ra một vòng tuần hoàn mới: từ đồng ruộng đến nhà máy, rồi quay lại phục vụ chính nền kinh tế.
Điểm đáng chú ý của biomass nằm ở tính "trung hòa carbon". Lượng CO₂ phát ra khi đốt gần tương đương với lượng mà cây trồng đã hấp thụ trong quá trình sinh trưởng. Nhờ đó, tổng phát thải khí nhà kính không gia tăng đáng kể như khi sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Thực tế vận hành cho thấy những thay đổi rõ rệt: khí CO₂ giảm mạnh, gần như không còn SO₂ – tác nhân gây mưa axit, trong khi bụi mịn và NOx cũng được kiểm soát tốt hơn. Chất lượng không khí trong và quanh khu vực sản xuất vì thế được cải thiện đáng kể.
Ở quy mô rộng hơn, những thay đổi này cũng góp phần vào mục tiêu lớn của Việt Nam: đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
"Xanh" nhưng không xa rời bài toán kinh tế
Điều đáng nói, chuyển đổi sang biomass không chỉ là câu chuyện môi trường.
Với một quốc gia nông nghiệp như Việt Nam, nguồn nguyên liệu như trấu hay gỗ dăm khá dồi dào và ổn định. Điều này giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào than nhập khẩu, đồng thời hạn chế rủi ro biến động giá nhiên liệu.
Không dừng lại ở đó, việc sử dụng biomass còn góp phần hình thành chuỗi giá trị nội địa, nơi phụ phẩm nông nghiệp được "nâng cấp" thành đầu vào cho công nghiệp chế biến.
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn xanh, đây cũng là lợi thế cạnh tranh không nhỏ. Những sản phẩm được sản xuất với mức phát thải thấp hơn sẽ dễ dàng tiếp cận các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản.
Từ câu chuyện của Acecook, có thể thấy một xu hướng rõ ràng: các doanh nghiệp đang dần rời khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào chi phí thấp, để tiến tới tăng trưởng xanh và bền vững hơn.
Với những ngành tiêu thụ nhiều nhiệt năng như thực phẩm, dệt may hay chế biến gỗ, biomass đang nổi lên như một lời giải phù hợp không quá xa vời về công nghệ, nhưng đủ tạo ra khác biệt về môi trường.
Việc thay đổi lò hơi, thoạt nhìn chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật. Nhưng sâu xa hơn, đó là sự chuyển dịch trong tư duy sản xuất: từ tối ưu chi phí sang cân bằng giữa hiệu quả và trách nhiệm.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng hiện hữu, những bước đi như vậy không chỉ giúp doanh nghiệp thích ứng, mà còn góp phần định hình một diện mạo mới cho công nghiệp Việt Nam – xanh hơn, bền vững hơn và sẵn sàng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Minh Khang
