Khi cụm từ “Trí tuệ nhân tạo” hay AI xuất hiện ở khắp mọi bản tin, cùng hàng loạt thiết bị điện toán khác, một hệ quả ít ai ngờ đến đã xảy ra: nhu cầu chip AI tăng đột biến, bộ nhớ bị tái phân bổ ồ ạt cho các trung tâm dữ liệu, và giá linh kiện công nghệ leo thang đến mức chưa từng thấy. Và dĩ nhiên, thị trường Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó.
Đại diện các hãng công nghệ hàng đầu tại Việt Nam thừa nhận: AI không chỉ là xu hướng marketing, mà đang thực sự tái định hình chiến lược kinh doanh, cấu trúc giá và cả cách nhìn về thị trường Việt Nam.
AI và “mặt bằng giá mới” của bộ nhớ
Sự thay đổi rõ nét nhất diễn ra ở thị trường bộ nhớ. Ông Bùi Như Phong, Country Manager Sandisk Việt Nam, khẳng định đợt tăng giá NAND/SSD gần đây "không chỉ là biến động chu kỳ ngắn hạn, mà phản ánh sự thay đổi mang tính cấu trúc của cung-cầu thị trường bộ nhớ".
Sau giai đoạn dư cung kéo dài, các nhà sản xuất đã điều chỉnh sản lượng để tái cân bằng, trong khi nhu cầu từ AI, trung tâm dữ liệu và thiết bị hiệu năng cao tăng mạnh, thu hẹp nguồn lực dành cho phân khúc tiêu dùng. Xu hướng này dự kiến tiếp diễn trong trung hạn, hình thành mặt bằng giá mới cao hơn.
Tại Việt Nam, thị trường chịu tác động trực tiếp từ giá quốc tế nhưng có đặc thù riêng. Ông Phong giải thích: "Do độ nhạy cao với giá bán lẻ, phản ứng thường chậm hơn các thị trường lớn, với xu hướng tối ưu tồn kho và giãn tiến độ điều chỉnh giá."
Ông Eric Lee, Giám đốc Khu vực Đông Nam Á của ASUS, cũng đồng tình khi nói rằng nguồn cung thắt chặt "chủ yếu xuất phát từ những thay đổi mang tính cấu trúc của ngành công nghiệp bộ nhớ". Điều này có nghĩa giá SSD và NAND khó quay về mức cũ, và phân khúc tiêu dùng sẽ chịu áp lực dài hạn từ làn sóng AI toàn cầu.
PC AI: Từ tính năng cao cấp thành tiêu chuẩn mới
Song song với bộ nhớ, AI cũng đang làm thay đổi tiêu chuẩn cấu hình PC. Những tính năng từng cao cấp giờ đang dần trở thành chuẩn mực mới. Ông Eric Lee quan sát: "Các tính năng từng được xem là cao cấp nay đang ngày càng được nhiều người cân nhắc ngay từ lần mua thiết bị đầu tiên."
CPU AI thế hệ mới, thời lượng pin lâu, màn hình OLED và thiết kế mỏng nhẹ không còn là lựa chọn xa xỉ, mà trở thành tiêu chí người dùng – đặc biệt nhóm làm việc chuyên nghiệp – tìm kiếm ngay từ đầu, bởi họ "kỳ vọng laptop có thể hỗ trợ các quy trình làm việc tích hợp AI trong nhiều năm tới".
Đại diện HP nhấn mạnh chiến lược không chỉ tập trung vào hiệu năng thuần túy, mà xây dựng "danh mục sản phẩm ổn định và bảo mật, giúp doanh nghiệp và người lao động tại Việt Nam tự tin làm chủ AI một cách an toàn".
Bảo mật và phát triển bền vững được đặt lên hàng đầu như một phần không thể tách rời. Điều này cho thấy AI không chỉ kéo mặt bằng cấu hình lên, mà còn buộc các hãng cân nhắc toàn diện về trải nghiệm, bảo mật và khả năng sử dụng lâu dài.
Người dùng Việt Nam đang thay đổi vì AI
Những thay đổi từ phía cung đang tác động mạnh đến hành vi người dùng Việt Nam. Đại diện HP ấn tượng với "tốc độ thích nghi trong hành vi công nghệ của người dùng Việt Nam", trong khi ông Eric Lee nhận xét người dùng Việt "ngày càng kỹ tính hơn và chủ động tìm hiểu sâu về các công nghệ mới trước khi quyết định mua hàng". Ông Lee kết luận: "Thị trường Việt Nam đang trưởng thành một cách rõ rệt."
Sự trưởng thành này thể hiện ở việc người dùng không còn nâng cấp thiết bị hàng năm. Ông Lee quan sát: "Thay vì nâng cấp thường xuyên, nhiều người sẵn sàng đầu tư vào một thiết bị có thể sử dụng lâu dài ngay từ đầu và thích ứng với khối lượng công việc trong tương lai." Đây là thay đổi quan trọng: từ theo đuổi sự mới mẻ ngắn hạn, người dùng Việt giờ cân nhắc kỹ về vòng đời sản phẩm và khả năng đáp ứng nhu cầu trong 3-5 năm tới.
Ông Lee cũng lưu ý thị trường phân hóa thành hai nhóm rõ rệt. Nhóm thứ nhất vẫn sử dụng tốt các cấu hình phổ thông cho nhu cầu cơ bản: "Nhiều tác vụ cơ bản vẫn được xử lý hiệu quả bởi các cấu hình phổ thông, vì vậy việc lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu thực tế trước mắt vẫn là quyết định hợp lý."
Nhóm thứ hai – đặc biệt những người làm việc chuyên nghiệp – sẵn sàng đầu tư cao hơn ngay từ đầu để đảm bảo thiết bị xử lý được các tác vụ AI trong nhiều năm tới. Đây chính là insight quan trọng: AI không khiến người dùng mua nhiều hơn, mà khiến họ mua "chiến lược" hơn.
Chiến lược của các hãng tại Việt Nam: Không giảm tốc
Dù giá linh kiện tăng cao, các hãng công nghệ lớn không hề giảm tốc hay thu hẹp đầu tư tại Việt Nam. Ngược lại, họ đang tăng cường hiện diện. HP duy trì "các thỏa thuận dự trữ linh kiện dài hạn cùng hợp tác chặt chẽ với đối tác toàn cầu" để "duy trì vị thế tương đương với mặt bằng chung của ngành". ASUS khẳng định: "Định hướng chiến lược không thay đổi, mà chỉ tập trung đẩy nhanh thực thi những ưu tiên đã xác định từ trước."
Thay vì cạnh tranh về giá, các hãng chuyển sang chiến lược tối ưu hóa giá trị. Ông Eric Lee giải thích: "Cách tiếp cận của ASUS tập trung vào tối ưu hóa giá trị của sản phẩm, thay vì chỉ cạnh tranh về chi phí." Điều này bao gồm duy trì chu kỳ làm mới sản phẩm đều đặn, phối hợp với đối tác để đưa tính năng AI đến mức giá dễ tiếp cận, đồng thời cung cấp dải cấu hình đa dạng nhưng vẫn đảm bảo nhu cầu năng suất hằng ngày.
Về phía SanDisk, ông Bùi Như Phong có lời khuyên rõ ràng cho người dùng cân nhắc chờ giá giảm: "Khả năng giá quay lại mức thấp trước đây trong ngắn hạn là rất khó. Việc chờ đợi thường không mang lại lợi thế về chi phí, thậm chí người dùng có thể phải mua ở mức giá cao hơn trong tương lai." Ông khuyến nghị những ai đã có nhu cầu rõ ràng nên quyết định mua ngay để "sớm tận dụng lợi ích về tốc độ, độ ổn định và hiệu suất".
Cách các hãng nhìn về Việt Nam cũng đang thay đổi. Đại diện HP đánh giá "Việt Nam đang dần trở thành một thị trường sẵn sàng đón đầu xu hướng", đặc biệt nhờ "sự cởi mở của người Việt Nam với các ứng dụng AI – từ công việc văn phòng, giáo dục đến sáng tạo nội dung".
ASUS cũng nhận thấy ngay cả ở phân khúc phổ thông, người dùng Việt Nam vẫn tăng trưởng nhanh ở những dòng máy đáp ứng nhu cầu thực tiễn, thay vì chỉ theo đuổi thông số kỹ thuật. Việt Nam không còn được nhìn nhận đơn thuần là thị trường "giá rẻ", mà đang trở thành thị trường "sẵn sàng cho AI" với tốc độ thích ứng nhanh.
Nguyễn Hải
