Sự hiếm có theo mùa, hương vị lạ và yếu tố trải nghiệm khiến không ít bạn trẻ sẵn sàng săn lùng, thậm chí vượt hàng trăm cây số chỉ để thử một lần. Tuy nhiên, đằng sau cơn sốt ẩm thực này là những cảnh báo sức khỏe không thể xem nhẹ.
Từ đặc sản bản địa thành trào lưu “giới hạn”
Bánh trứng kiến vốn là món ăn truyền thống của người Tày ở vùng Đông Bắc, mỗi năm chỉ có một mùa ngắn khi kiến rừng sinh sản, trứng được thu hoạch từ các tổ trong hốc cây, kẽ đá. Chính tính “đúng mùa mới có” tạo nên sức hút đặc biệt, đánh trúng tâm lý thích trải nghiệm độc lạ, có giới hạn của giới trẻ.
Trên mạng xã hội, hàng loạt video “đu trend” ăn bánh trứng kiến thu hút hàng triệu lượt xem. Không ít người coi đây là một thử thách, một trải nghiệm trong danh sách ẩm thực cần khám phá.
Cùng với độ “hot” tăng cao, các cơ sở y tế cũng ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp phản ứng sau khi ăn bánh trứng kiến. Biểu hiện phổ biến là nổi mề đay, ngứa, sưng phù mặt, tay chân. Nặng hơn có thể khó thở, tụt huyết áp – dấu hiệu của sốc phản vệ.
Thực tế đã có những ca nhập viện chỉ sau khoảng một giờ ăn món này. Một số bệnh nhân được chẩn đoán sốc phản vệ độ II, cần can thiệp y tế kịp thời. Điều đáng nói, nhiều người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, chưa từng nghĩ mình có thể dị ứng.
Bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết trứng kiến là nguồn dinh dưỡng giàu protein, axit amin và chất béo. Tuy nhiên, chính hàm lượng protein cao lại là yếu tố tiềm ẩn nguy cơ. Các protein trong trứng kiến có thể đóng vai trò như dị nguyên – tức chất gây dị ứng.
Đáng chú ý, cấu trúc của một số protein này có nét tương đồng với dị nguyên trong hải sản như tôm, cua. Vì vậy, những người từng dị ứng hải sản có nguy cơ phản ứng cao hơn khi ăn trứng kiến.
Bên cạnh đó, trứng kiến là sản phẩm khai thác từ tự nhiên. Trong môi trường hoang dã, kiến có thể tiết ra các chất để bảo vệ tổ. Dù chưa có kết luận chắc chắn về độc tính, nhưng không thể loại trừ nguy cơ tồn dư các chất này trong trứng, đặc biệt nếu khâu sơ chế không đảm bảo, bác sĩ Thiệu lưu ý.
Ngoài ra, yếu tố vi sinh vật, ký sinh trùng cũng cần được lưu ý. Nếu thực phẩm không được làm sạch, nấu chín kỹ, nguy cơ nhiễm khuẩn hoàn toàn có thể xảy ra.
Ăn thế nào để không “trả giá” vì tò mò?
Không thể phủ nhận bánh trứng kiến là một phần văn hóa ẩm thực độc đáo. Tuy nhiên, việc thưởng thức cần đi kèm hiểu biết và sự thận trọng.
Để thưởng thức món ăn này ăn toàn, bác sĩ Thiệu lưu ý trước hết, người chưa từng ăn nên thử với lượng nhỏ. Đây là cách đơn giản nhất để kiểm tra phản ứng của cơ thể. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như ngứa, nổi mẩn, buồn nôn, cần dừng ngay.
Những người có tiền sử dị ứng thực phẩm, đặc biệt là hải sản, nên cân nhắc kỹ. Với nhóm này, nguy cơ phản ứng chéo là có thật. Nếu từng dị ứng với trứng kiến, tuyệt đối không nên thử lại.
Nguồn gốc thực phẩm cũng là yếu tố quan trọng. Nên chọn mua từ nơi uy tín, đảm bảo trứng được sơ chế sạch và nấu chín kỹ. Tránh sử dụng các sản phẩm trôi nổi, không rõ quy trình chế biến.
Trong trường hợp xuất hiện triệu chứng nặng như khó thở, chóng mặt, tụt huyết áp, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. Đây có thể là dấu hiệu của sốc phản vệ – tình trạng nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu xử trí chậm trễ.
Sự bùng nổ của bánh trứng kiến cho thấy sức mạnh của mạng xã hội trong việc “đưa” một món ăn truyền thống trở thành trào lưu. Tuy nhiên, không phải trải nghiệm nào cũng phù hợp với tất cả mọi người, bác sĩ Thiệu lưu ý.
Ngọc Minh
