Nhắc đến AI, nhiều người dùng có thể nghĩ ngay đến ChatGPT, những công cụ tạo ảnh hay các trợ lý có khả năng hỗ trợ công việc. Tuy nhiên, AI đang hiện diện ở một nơi ít được nhìn thấy hơn: phía sau những hệ thống hạ tầng giúp Internet và các dịch vụ số vận hành mỗi ngày.
Nếu các ứng dụng như ChatGPT dùng AI để tương tác trực tiếp với con người, thì trong hạ tầng số, công nghệ này giải quyết một bài toán khác. AI có thể hỗ trợ xử lý lượng dữ liệu lớn, nhận diện những dấu hiệu bất thường và phục vụ công tác quản lý, vận hành các hệ thống phức tạp. Với những hạ tầng phải hoạt động liên tục và phục vụ hàng triệu người dùng, khả năng phát hiện sớm vấn đề có ý nghĩa đặc biệt trong việc hạn chế nguy cơ gián đoạn.
Điều này càng rõ khi quy mô của hạ tầng ngày càng lớn. Người dùng có thể chỉ cần vài thao tác để xem một video, thực hiện cuộc gọi hay truy cập một dịch vụ trực tuyến, nhưng phía sau mỗi trải nghiệm đó là mạng lưới gồm nhiều lớp hạ tầng phải phối hợp liên tục. Từ hệ thống viễn thông, đường truyền đến các trung tâm dữ liệu, mỗi thành phần đều cần được theo dõi và vận hành ổn định.
AI bước vào phía sau những trải nghiệm quen thuộc
Với một hệ thống lớn, việc quản lý bằng phương thức thủ công ngày càng khó đáp ứng yêu cầu về tốc độ và quy mô. Đây cũng là lý do số hóa đang trở thành một phần quan trọng trong cách các doanh nghiệp hạ tầng tổ chức vận hành.
Tại Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội Viettel, quá trình này được triển khai thông qua các nền tảng số hóa và bản sao số trong quản lý hạ tầng, chuyển từ phương thức vận hành thủ công sang vận hành số. Trong đó, AI cũng được ứng dụng tại 12 trung tâm dữ liệu do Viettel Networks vận hành nhằm hỗ trợ công tác quản lý và giảm nguy cơ gián đoạn.
Đây là một bài toán khác với những gì người dùng thường hình dung về AI. Công nghệ không nhất thiết phải tạo ra một câu trả lời hay hình ảnh để người dùng nhìn thấy trực tiếp. Thay vào đó, AI có thể trở thành một lớp công nghệ nằm phía sau, hỗ trợ con người theo dõi và xử lý những hệ thống có quy mô lớn.
Với Viettel, quy mô hạ tầng cũng cho thấy vì sao bài toán vận hành số ngày càng quan trọng. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp có 70.000 trạm viễn thông trong nước, 36.000 trạm tại nước ngoài, 850.000 km cáp quang và 14 trung tâm dữ liệu với tổng diện tích sàn khoảng 124.000 m². Riêng tại Việt Nam, Viettel phục vụ hơn 70 triệu khách hàng.
Khi một hệ thống trải rộng trên quy mô như vậy, việc số hóa hoạt động quản lý không chỉ giúp thay đổi cách vận hành bên trong doanh nghiệp mà còn tạo nền tảng để các dịch vụ số có thể hoạt động ổn định hơn ở phía người dùng.
Từ hạ tầng phía sau đến tiện ích AI trong tay người dùng
Đáng chú ý, AI tại Viettel không chỉ xuất hiện ở phía sau hệ thống hạ tầng. Công nghệ này cũng được đưa trực tiếp đến gần người dùng thông qua những tiện ích cụ thể.
Một ví dụ là trợ lý AI do Viettel phát triển, cho phép người dùng tra cứu thông tin về các đơn vị hành chính mới một cách thuận tiện. Cách tiếp cận này cho thấy AI có thể xuất hiện ở cả hai đầu của một hệ sinh thái số: một mặt hỗ trợ vận hành những hệ thống lớn phía sau, mặt khác trở thành công cụ mà người dân có thể trực tiếp sử dụng trong những nhu cầu thường ngày.
Cùng với đó, Viettel phát triển hệ sinh thái các nền tảng trực tiếp phục vụ người dân như My Viettel, Viettel Money và ePass. Viettel Money được sử dụng trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia và kết nối với VNeID, góp phần số hóa hoạt động thanh toán dịch vụ công và chi trả an sinh xã hội. Những nền tảng này nằm trong định hướng “Tiên phong kiến tạo xã hội số” mà Viettel xác định, dựa trên các trụ cột gồm hạ tầng số, giải pháp số, nội dung số, tài chính số, an ninh mạng và nghiên cứu – sản xuất công nghiệp công nghệ cao.
Từ những trải nghiệm rất quen thuộc như hỏi ChatGPT đến những hoạt động ít được nhìn thấy như quản lý trung tâm dữ liệu, AI đang dần mở rộng phạm vi hiện diện trong đời sống số. Nếu AI trên màn hình cho thấy máy móc có thể tương tác và hỗ trợ con người như thế nào, thì AI trong hạ tầng lại cho thấy một bước phát triển khác: công nghệ đang được đưa vào phía sau những hệ thống phục vụ hàng triệu người, góp phần tạo nên nền tảng cho các trải nghiệm số diễn ra mỗi ngày.
Nguyễn Hải
