Trong hai ngày 4 và 5/11, ba hãng công nghệ Trung Quốc cùng tung ra các mô hình AI "mở". Moonshot, công ty đứng sau chatbot Kimi, cho phép ai cũng tải về toàn bộ mô hình Kimi K3.1 Pro. Tencent công bố Hy4 và hứa sẽ mở sau. Baidu mở một phiên bản nền của ERNIE 5.5 Flash.
Mô hình AI là phần "bộ não" đứng sau các chatbot. Khi một hãng mở "trọng số" của mô hình, mọi người có thể tải bộ não đó về để tự chạy hoặc chỉnh sửa, thay vì chỉ dùng qua website của hãng. Tuy vậy, dữ liệu và cách huấn luyện thường vẫn không được công bố.
Kimi K3.1 Pro ra mắt từ 23/10 nhưng lúc đó chỉ dùng được qua dịch vụ của Moonshot. Ngày 4/11, hãng cho tải toàn bộ, đúng như lời hứa. Mô hình có 2,8 nghìn tỷ "tham số", tức các thông số bên trong mà AI dùng để suy luận. Nhìn chung càng nhiều tham số thì mô hình càng mạnh, nhưng càng tốn máy. Tệp tải về nặng khoảng 1,56 TB, lớn hơn ổ cứng của nhiều máy tính cá nhân, và muốn chạy cần máy chủ có cỡ 8 card đồ họa chuyên dụng của Nvidia, nên người dùng bình thường không thể tự chạy tại nhà. Mô hình đọc được lượng văn bản tương đương hàng nghìn trang sách trong một lần và hiểu cả hình ảnh. Huawei cho biết chip Ascend của hãng đã chạy được mô hình này ngay từ ngày đầu.
Moonshot nói mô hình giỏi về lập trình, dựng hình 3D và phân tích tài chính, và một bản tin cho rằng nó hơn Claude Opus 5.5 của Anthropic ở 16 trong 37 bài kiểm tra. Đây là số liệu do hãng công bố. Người dùng thông thường được dùng thoải mái, nhưng các nhà vận hành rất lớn phải thỏa thuận riêng với Moonshot. Một nguồn nêu mức doanh thu trên 20 triệu USD mỗi năm, khoảng 520 tỷ đồng.
Tencent công bố Hy4 ngày 4/11, thế hệ mới của dòng mô hình Hunyuan, lớn hơn nhiều bản trước (770 tỷ tham số so với dưới 300 tỷ). Lần đầu mô hình này hiểu được hình ảnh và điều khiển máy tính thay người dùng, đồng thời được tăng cường cho phân tích tài chính, lập trình, làm game và nghiên cứu khoa học. Tencent nói sẽ mở trọng số "trong thời gian tới", chưa có ngày cụ thể. Hãng tự nhận Hy4 thuộc nhóm mô hình mở mạnh nhất, nhưng vẫn còn khoảng cách lớn so với các mô hình đóng hàng đầu.
Tencent cũng công bố kết quả kiểm tra an toàn. Dữ liệu huấn luyện đã loại bỏ nội dung dạy tấn công mạng, và các chuyên gia của Tencent Xuanwu và Keen Lab kiểm tra rồi cho biết không thấy rủi ro nổi bật ở khả năng tấn công. Ở mảng sinh học, điểm bài kiểm tra thiết kế thí nghiệm của Hy4 là 30,4/100, thấp hơn rõ so với các mô hình hàng đầu, và Tencent cho biết chưa thấy mô hình này giúp việc gây hại bằng sinh học dễ hơn đáng kể.
Baidu mở ERNIE 5.5 Flash Base ngày 5/11. Đây là bản nền, tức mô hình mới học xong phần kiến thức, chưa được luyện cách trò chuyện, nên chưa dùng ngay như một chatbot. Phiên bản này dành cho các nhà phát triển muốn tinh chỉnh theo nhu cầu riêng. Mô hình có 280 tỷ tham số, và Baidu nói nó vượt các bản nền cùng cỡ của DeepSeek, Tencent và Xiaomi. Bản đã được luyện để trò chuyện sẽ ra sau, chưa có ngày.
Điểm số của cả ba mô hình mới phần lớn do chính các hãng tự công bố, và chưa thấy bài kiểm tra độc lập nào. Các bài kiểm tra độc lập hiện có cho thế hệ trước kể một câu chuyện khác. GDPx, bộ bài kiểm tra do tổ chức SemiAnalysis công bố ngày 2/11, giao cho AI các việc như tài chính, luật hay an ninh mạng. Trong bảng này, DeepSeek 4.1 Flash, một mô hình mở, xếp hạng 10 với 5,4% số tác vụ hoàn thành, còn GLM 5.3 của Zhipu xếp hạng 13 với 2,7%. Đầu bảng là Claude Opus 5.5 với 12%. Chi phí cũng khác xa: mỗi tác vụ, DeepSeek tốn khoảng 0,94 USD, tức khoảng 24.400 đồng, còn Opus 5.5 tốn khoảng 51,41 USD, tức khoảng 1,3 triệu đồng. Nghĩa là trong bài kiểm tra này, mô hình mở rẻ hơn rất nhiều nhưng cũng hoàn thành ít việc hơn.
Cùng lúc, Hội nghị Internet Thế giới tại Ô Trấn, diễn ra từ 3 đến 5/11, lần đầu lấy "mã nguồn mở" làm chủ đề và công bố "Sáng kiến hành động AI mở toàn cầu" gồm 18 hành động. Một kỹ sư của DeepSeek nói tại hội nghị rằng hãng mở mã để AGI, tức AI đạt trình độ như con người, đến sớm hơn, đồng thời thừa nhận mở mã có thể làm rủi ro an toàn lớn hơn. DeepSeek cũng đã mở phần mềm vận hành mô hình của hãng từ 20/10. Đại diện nhóm Qwen của Alibaba nói mô hình mở giúp tránh độc quyền về giá.
Với người dùng bình thường, các mô hình này chưa tạo ra khác biệt ngay. Đa số lập trình viên sẽ dùng chúng qua dịch vụ trực tuyến thay vì tải về, vì Kimi K3.1 Pro đòi hỏi máy chủ rất mạnh. Kimi K3.1 Pro có thể tải ở moonshotai/Kimi-K3.1-Pro trên Hugging Face. Tencent chưa nêu ngày mở trọng số Hy4, và Baidu chưa nêu ngày phát hành bản ERNIE 5.5 Flash đã luyện để trò chuyện.
Thế Duyệt
