Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA) vừa cảnh báo về những rủi ro an ninh mạng liên quan đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI). Đáng chú ý, cảnh báo được đưa ra bởi ông Keiji Yamamoto, Giám đốc Phần mềm toàn cầu Toyota kiêm Chủ tịch Ủy ban Di chuyển thế hệ mới thuộc JAMA, tại cuộc họp báo ngày 17/9.
Theo JAMA, những công nghệ đang được sử dụng để cải thiện khả năng vận hành và phát triển xe tự lái cũng có thể bị lợi dụng để phát hiện điểm yếu trong phần mềm ô tô.
Cảnh báo nguy cơ AI bị lợi dụng để hack ô tô
Theo ông Yamamoto, sự xuất hiện của các mô hình AI tiên tiến nhất (frontier AI) đã làm gia tăng đáng kể những mối đe dọa đối với ngành công nghiệp ô tô.
Đây là những hệ thống AI đa năng có khả năng xử lý và phân tích tiên tiến. Khi kiểm tra phần mềm, chúng có thể nhanh chóng phát hiện lỗi hoặc lỗ hổng bảo mật. Tuy nhiên, công nghệ này cũng có nguy cơ bị tin tặc lợi dụng để xác định điểm yếu và thực hiện các cuộc tấn công.
Trước thực tế đó, JAMA đã bắt đầu thảo luận về cách phòng vệ trước những cuộc tấn công sử dụng AI, đồng thời xây dựng hệ thống ngăn chặn ô tô bị xâm nhập trái phép.
Ông Yamamoto cũng đề cập đến nguy cơ xuất hiện ngay trong quá trình phát triển xe. Việc sử dụng AI để phân tích phần mềm có thể làm lộ những điểm yếu của hệ thống. Vì vậy, bảo mật mã phần mềm cũng trở thành vấn đề quan trọng.
Hiện các biện pháp ứng phó vẫn đang ở giai đoạn thảo luận.
Trong khi đó, ông Koji Sato, CEO Toyota kiêm Chủ tịch JAMA, cho rằng ngành công nghiệp cần nghiên cứu sâu hơn về cách ứng dụng AI riêng cho ô tô và lĩnh vực di chuyển.
Công nghệ xe tự lái Nhật Bản không tụt hậu
Bên cạnh những cảnh báo về AI, các lãnh đạo Toyota cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải đẩy nhanh phát triển công nghệ lái xe tự động.
JAMA đang hướng đến hai mục tiêu dài hạn: Không còn người tử vong vì tai nạn giao thông đường bộ và bảo đảm quyền tự do di chuyển.
Ông Koji Sato bác bỏ quan điểm cho rằng Nhật Bản đang tụt hậu so với các quốc gia khác về công nghệ xe tự lái. Theo ông, Nhật Bản có điều kiện giao thông đặc thù, với mật độ phương tiện cao và hệ thống giao thông được phối hợp chặt chẽ với cơ sở hạ tầng.
Ông cho rằng công nghệ Nhật Bản vẫn duy trì được năng lực cạnh tranh. Vấn đề cần ưu tiên hiện nay là đẩy nhanh quá trình đưa công nghệ vào thực tế.
Để đạt mục tiêu, JAMA xác định ba lĩnh vực cần hợp tác gồm kết nối phương tiện với hạ tầng giao thông, xây dựng niềm tin của xã hội và thúc đẩy người dùng tiếp cận công nghệ.
Dù vậy, các hãng xe vẫn cạnh tranh trong phát triển AI và hệ thống điều khiển đầu cuối (end-to-end - E2E). Những công nghệ này giúp ô tô tự động nhận diện tín hiệu giao thông, thực hiện thao tác rẽ và xử lý tình huống trên đường.
Theo ông Toshihiro Mibe, CEO Honda kiêm Phó chủ tịch JAMA, công nghệ xe tự lái đã tiến bộ tại Mỹ và Trung Quốc nhưng chưa được xã hội chấp nhận hoàn toàn hoặc hình thành mô hình kinh doanh khả thi. Các hãng xe Nhật Bản đặt mục tiêu phát triển lĩnh vực này thành ngành kinh doanh có tính khả thi cả về thương mại lẫn xã hội vào khoảng năm 2030.
JAMA cũng đang thành lập một nhóm dự án lái xe tự động mới, trực thuộc ban lãnh đạo hiệp hội, nhằm đẩy nhanh quá trình triển khai.
Bài toán bảo mật và sửa chữa ô tô
Bên cạnh nguy cơ bị tấn công mạng, việc tăng cường bảo mật phần mềm còn đặt ra vấn đề về khả năng sửa chữa ô tô.
Theo Motor Illustrated, báo cáo của Ủy ban Đạo đức khoa học và công nghệ Quebec (CEST), Canada, cho thấy ngay cả các nhà nghiên cứu cũng gặp khó khăn khi xác định dữ liệu từ ô tô được gửi đến đâu.
Đáng chú ý, phần mềm độc quyền, cơ chế khóa kỹ thuật số và việc hạn chế truy cập dữ liệu chẩn đoán đang ảnh hưởng đến khả năng sửa chữa của các garage độc lập.
Điều này đặt các nhà sản xuất trước bài toán khó. Một mặt, phần mềm cần được bảo vệ để tránh bị tin tặc khai thác. Mặt khác, các đơn vị sửa chữa vẫn phải có khả năng tiếp cận hệ thống để chẩn đoán và khắc phục sự cố.
Sự phát triển của AI khiến việc cân bằng giữa hai yêu cầu này trở nên phức tạp hơn. Song việc các hãng xe Nhật Bản sớm đặt ra những vấn đề về an ninh mạng cho thấy sự chủ động trong việc nhận diện và kiểm soát rủi ro, hướng đến phát triển những công nghệ ô tô không chỉ thông minh hơn mà còn an toàn và đáng tin cậy hơn.
Thanh Linh
