Chiều 31/7, một ngày sau khi Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM xác nhận đã mời MCK làm việc liên quan đến album HVL, nam rapper chính thức đăng tải tâm thư xin lỗi khán giả và công bố loạt biện pháp khắc phục. Ngay sau đó, 19/30 ca khúc trong album đồng loạt biến mất khỏi Spotify, Apple Music và nhiều nền tảng nhạc số.
Danh sách các bài hát không còn hiển thị gồm: IDK, Wtf Bby I'm Lit, Anh Không Muốn Nó Dễ Dàng, Baby (ft. marzuz), Yêu Anh Giết Anh, Là Gì Của Nhau, Liệm, Slippery (ft. Tùng Dương), Intenpol, Tây Thi, Hút và Hút, Dưa Chua, Xa Xôi (ft. Obito), Che Phủ, Cảm Ơn, Không Cần Lo Cho Tao, Huh (ft. RPT Orijinn & THANHDRAW), Nguyễn Văn Mười và Thịt Lợn.
Trong thông báo gửi khán giả, MCK cho biết sẽ gỡ bỏ toàn bộ các bản ghi có sử dụng từ ngữ không phù hợp trong album HVL trên mọi nền tảng kỹ thuật số và phương tiện truyền thông đại chúng. Sau khi gỡ, ê-kíp sẽ khẩn trương chỉnh sửa, loại bỏ các ngôn từ chưa phù hợp với quy định pháp luật trước khi xem xét phát hành trở lại.
Động thái này lập tức đặt ra câu hỏi lớn: Điều gì sẽ xảy ra với những thành tích mà HVL đã tích lũy suốt hơn một tháng qua? Khi một album bị gỡ khỏi nền tảng rồi phát hành lại, liệu hàng chục triệu lượt stream, thứ hạng trên bảng xếp hạng hay các kỷ lục đã xác lập có bị "xóa sạch"?
Đây không phải câu chuyện nhỏ bởi HVL là album thành công nhất sự nghiệp của MCK tính đến nay. Sản phẩm từng debut ở vị trí thứ 4 Spotify Top Albums Debut Global, thành tích cao nhất của một nghệ sĩ Việt trên bảng xếp hạng này. Album cũng tạo hiện tượng khi toàn bộ 30 ca khúc đồng loạt xuất hiện trên Top 100 Spotify Việt Nam và Apple Music Việt Nam khi vừa ra mắt.
Trong số 19 ca khúc vừa bị gỡ, nhiều bài từng đóng góp đáng kể vào thành tích chung của HVL. Theo dữ liệu ghi nhận từ một nền tảng thống kê bên thứ ba trước thời điểm các ca khúc không còn hiển thị, Nguyễn Văn Mười đạt khoảng 4,8 triệu lượt xem trên YouTube, cao nhất trong nhóm 19 bài bị gỡ. IDK ghi nhận khoảng 1,6 triệu lượt xem, trong khi Baby và Xa Xôi (ft. Obito) đều vượt mốc 1 triệu lượt xem chỉ sau 5 ngày phát hành, cho thấy đây đều là những ca khúc góp phần tạo nên sức hút của HVL.
Trong khi đó, ca khúc có thành tích tốt nhất toàn album là Nếu Như Ta Chẳng Còn vẫn còn hiển thị trên các nền tảng. Bài hát từng dẫn đầu Apple Music Việt Nam, đứng số 1 YouTube Video Daily Chart Việt Nam và là ca khúc có lượng stream cao nhất album trong những ngày đầu ra mắt. Ở mảng streaming, dữ liệu thống kê ngày 25/7 cho thấy HVL đạt hơn 40,3 triệu lượt stream trên Spotify. Riêng 19 ca khúc hiện đã bị gỡ đóng góp khoảng 26,1 triệu lượt nghe, tương đương gần 65% tổng lượt stream của toàn album.
Để tìm hiểu việc gỡ rồi phát hành lại sẽ ảnh hưởng như thế nào đến dữ liệu và thành tích của sản phẩm, chúng tôi đã trao đổi với một chuyên gia phát hành đang làm việc tại hãng đĩa quốc tế hàng đầu, có phân vùng tại Việt Nam.
Theo chuyên gia này, trên các nền tảng streaming như Spotify, Apple Music hay YouTube Music, việc cập nhật hoặc thay thế file âm thanh sau khi phát hành là nghiệp vụ hoàn toàn có thể thực hiện. Nếu đơn vị phát hành giữ nguyên mã định danh quốc tế (ISRC) cùng toàn bộ metadata của bản ghi, các nền tảng sẽ tiếp tục coi đây là cùng một sản phẩm. Điều đó đồng nghĩa toàn bộ lượt stream và dữ liệu tích lũy trước đó vẫn được giữ nguyên, không phải tính lại từ đầu.
Tuy nhiên, YouTube lại là trường hợp hoàn toàn khác. Chuyên gia cho biết cần tách biệt giữa YouTube Music và YouTube Main. Với YouTube Music, cơ chế hoạt động tương tự Spotify và Apple Music nên vẫn có thể cập nhật audio mà không ảnh hưởng đến dữ liệu nếu đáp ứng đúng quy trình kỹ thuật.
Trong khi đó, với YouTube Main, bao gồm MV, visualizer hay video thông thường, nền tảng này không cho phép thay thế toàn bộ file video hoặc audio mới vào một đường link đã tồn tại. Nếu muốn đăng phiên bản đã chỉnh sửa, chủ sở hữu thông thường sẽ phải tải lên một video mới. Khi đó, toàn bộ lượt xem, lượt thích, bình luận và các chỉ số tương tác của video cũ sẽ không được chuyển sang. Theo chuyên gia, YouTube chỉ cung cấp một số công cụ chỉnh sửa giới hạn như cắt bỏ đoạn vi phạm trong YouTube Studio, chứ không hỗ trợ thay thế hoàn toàn một file âm thanh mới trên cùng video.
Vẫn có những ngoại lệ hiếm trên thế giới. Một số nghệ sĩ thuộc hệ thống major labels hoặc các kênh VEVO từng được YouTube hỗ trợ xử lý kỹ thuật để giữ nguyên đường link khi nâng cấp chất lượng MV. Tuy nhiên, đây là các trường hợp đặc biệt dựa trên thỏa thuận trực tiếp với YouTube, không phải cơ chế áp dụng cho mọi nghệ sĩ.
Đặt trong trường hợp của MCK, nếu các bản ghi trên Spotify, Apple Music và YouTube Music được cập nhật theo đúng quy trình kỹ thuật, khả năng các chỉ số stream sẽ không bị ảnh hưởng. Riêng với YouTube, khả năng giữ nguyên lượt xem của các visualizer hoặc video phụ thuộc vào phương án xử lý giữa đơn vị phát hành và nền tảng.
MCK hiện không thuộc hệ thống major label toàn cầu hay sở hữu kênh VEVO. Tuy nhiên, với vị thế là một trong những nghệ sĩ có lượng người nghe và lượt xem hàng đầu Vpop hiện nay, việc phía MCK có làm việc trực tiếp với YouTube để tìm giải pháp kỹ thuật hay không vẫn là điều chưa thể khẳng định. Câu trả lời chỉ có thể rõ ràng khi các phiên bản chỉnh sửa của HVL chính thức được đưa trở lại các nền tảng.
Tuyết Anh - Mộc Cam
