Những ngày gần đây, đề xuất của Cục Cảnh sát Giao thông về việc quy định làn đường sát dải phân cách (làn ngoài cùng bên trái) chỉ dành riêng cho việc vượt xe đang thu hút sự chú ý và tạo ra những luồng tranh cãi nảy lửa trên các diễn đàn. Đọc những bình luận gay gắt của nhiều tài xế trên mạng xã hội, dưới góc độ của một độc giả, một người đã gắn bó với vô lăng hơn 30 năm qua, tôi thực sự cảm thấy trăn trở về văn hóa giao thông hiện nay.
Dường như, rất nhiều người đang bước lên đường cao tốc với một tâm thế đầy ăn thua, lúc nào cũng nhăm nhe nghĩ đến chuyện vượt qua người khác.
Cao tốc là để lưu thông hiệu quả, không phải đấu trường tranh giành
Cần nhìn nhận thực tế rằng, đường cao tốc sinh ra là để các phương tiện có thể đi lại với tốc độ cao hơn, rút ngắn thời gian di chuyển và giảm tải cho quốc lộ, chứ không phải là một "đường đua" để các tài xế phô diễn kỹ năng hay tranh giành nhau từng mét đường.
Trong hơn 3 thập kỷ cầm lái, kinh qua đủ mọi loại đường từ thô sơ đến những tuyến đường cao tốc thênh thang, trải nghiệm dạy tôi một điều rằng sự điềm đạm là thứ vũ khí bảo vệ sinh mạng tốt nhất của người tài xế. Thế nhưng, nhiều người cầm lái trẻ tuổi hiện nay dường như đang đánh mất đi sự điềm đạm đó. Họ luôn vội vã. Họ lên cao tốc với một tâm thế bực dọc, ức chế nếu có bất kỳ chướng ngại vật nào cản trở tốc độ tối đa của họ.
Nhiều người lên án gay gắt những chiếc "xe rùa bò" đi ở làn ngoài cùng sát dải phân cách trên cao tốc, cho rằng những xe này đang cản trở giao thông. Tuy nhiên, hạ tầng của chúng ta hiện nay ở nhiều tuyến cao tốc đã có 2-3 làn xe chạy cùng chiều. Nếu họ đi chậm ở làn ngoài, chúng ta vẫn hoàn toàn có làn trong để chuyển làn và vượt lên một cách hợp lệ.
Thay vì giữ một cái đầu nóng, liên tục nháy đèn pha, bóp còi inh ỏi hay dí sát đuôi xe người phía trước để "đòi" nhường đường, tại sao chúng ta không nhẹ nhàng quan sát, xi-nhan và mượn làn bên cạnh để vượt? Việc tranh giành, ép uổng nhau trên đường cao tốc ở vận tốc 100-120 km/h chỉ làm tăng nguy cơ tai nạn thảm khốc mà thôi.
Lái xe trên cao tốc là để trở về, đừng bắt người khác chạy theo khả năng của mình
Trong cuộc tranh luận nảy lửa về làn vượt, nhiều người dường như quên mất một quy định cơ bản nhất của Luật Giao thông đường bộ: Bất kỳ tuyến đường cao tốc nào cũng luôn có biển báo giới hạn tốc độ tối đa và tốc độ tối thiểu.
Pháp luật quy định rất rõ, miễn là một người lái xe không vượt quá tốc độ cho phép và không chạy dưới tốc độ tối thiểu trên đường cao tốc, thì về mặt lý, họ hoàn toàn đang đi đúng luật.
Khả năng cầm lái, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và thậm chí là đặc tính kỹ thuật của mỗi chiếc xe không hề giống nhau. Một bác tài lớn tuổi, một người mới lấy bằng, hay một chiếc xe tải chở nặng có thể cảm thấy tốc độ 70-80 km/h là ngưỡng an toàn nhất của họ. Chúng ta – những người có kỹ năng lái tốt hơn, sở hữu những chiếc xe mạnh mẽ hơn – không có quyền ép họ phải đạp ga lên 100 hay 120 km/h trên đường cao tốc chỉ để dẹp đường cho mình đi.
Đừng lấy kỹ năng và khả năng của bản thân để làm hệ quy chiếu, rồi bắt người khác phải mạo hiểm sự an toàn của họ để chạy theo yêu cầu của mình.
Quay lại với đề xuất của Cục CSGT, việc quy định một làn vượt chuyên dụng trên cao tốc có thể là một ý tưởng tốt hướng tới sự tiệm cận với quy chuẩn quốc tế, giúp dòng phương tiện lưu thông trơn tru hơn. Tuy nhiên, dù luật trên cao tốc có quy định chặt chẽ đến đâu, nếu tâm thế của người cầm lái không thay đổi, thì sự nguy hiểm vẫn luôn rình rập.
Mục đích tối thượng của việc đưa xe lên đường cao tốc không phải là để chứng tỏ mình đi nhanh hơn ai, không phải là để vượt qua hàng chục chiếc xe khác trong tiếng động cơ gầm rú, mà là để đưa bản thân, gia đình đến nơi bình an, trọn vẹn.
Thành Dũng
