Giảm 6 kg rồi tăng cân trở lại
Trao đổi về những trường hợp áp dụng chế độ nhịn ăn gián đoạn để giảm cân, bác sĩ Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược cơ sở Linh Đàm, cho biết từng tiếp nhận một nam bệnh nhân 23 tuổi, cân nặng khoảng 90 kg, BMI gần 30.
Trước khi đến khám, bệnh nhân đã tự áp dụng chế độ ăn 16/8 trong một thời gian. Theo đó, người này nhịn ăn 16 giờ và chỉ ăn trong khoảng thời gian 8 giờ mỗi ngày.
Giai đoạn đầu, cân nặng giảm rất nhanh, khoảng 6 kg. Tuy nhiên, sau một thời gian, cân nặng bắt đầu chững lại. Bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng và khó duy trì chế độ ăn.
Nam thanh niên quay trở lại chế độ ăn thông thường và cân nặng nhanh chóng tăng trở lại.
Đáng chú ý, khi đi khám, bệnh nhân được xét nghiệm và phát hiện tình trạng tăng đường huyết, tiền đái tháo đường.
Bác sĩ Phượng cho biết, đây là một trong những khó khăn thường gặp ở những người lựa chọn phương pháp giảm cân quá khắt khe: cân nặng có thể giảm nhanh trong thời gian đầu nhưng rất khó duy trì nếu chế độ ăn không phù hợp với khả năng thực hiện lâu dài.
Không nên nhịn ăn cực đoan để giảm cân
Sau khi đánh giá tình trạng của bệnh nhân, bác sĩ điều chỉnh chế độ ăn theo hướng giảm năng lượng đưa vào cơ thể nhưng không cắt giảm thức ăn một cách quá mức.
Người bệnh được tăng chất xơ, lựa chọn thực phẩm phù hợp và xây dựng khẩu phần sao cho lượng thức ăn vẫn tương đối nhiều nhưng năng lượng không quá cao. Mục tiêu là giúp người bệnh có cảm giác no, hạn chế thèm ăn và có thể duy trì chế độ ăn trong thời gian dài.
Bên cạnh điều chỉnh thực đơn, người bệnh được khuyến khích kết hợp hoạt động thể lực để tăng mức tiêu hao năng lượng.
Bác sĩ Phượng cho rằng, khi áp dụng một chế độ ăn quá cực đoan, người bệnh có thể cố gắng thực hiện được trong một khoảng thời gian ngắn nhưng rất khó duy trì lâu dài. Khi quay lại chế độ ăn cũ, cân nặng có thể tăng trở lại nhanh chóng.
"Nguyên tắc giảm cân khoa học là giảm tổng năng lượng trong khẩu phần ăn hằng ngày đồng thời tăng tiêu hao năng lượng thông qua hoạt động thể lực, thay vì nhịn ăn hoặc bỏ bữa một cách cực đoan", bác sĩ Phượng nhấn mạnh.
Sau khi được điều chỉnh chế độ ăn và kết hợp hoạt động thể lực, tình trạng của nam bệnh nhân có sự cải thiện.
Theo bác sĩ Phượng, hiện tình trạng kháng insulin đã giảm, đường huyết được kiểm soát tốt hơn, chưa tiến triển thành đái tháo đường và cân nặng cũng tiếp tục giảm.
Sau khoảng 2 tháng, bệnh nhân giảm được khoảng 8 kg.
Hiểu đúng về nhịn ăn gián đoạn
Theo bác sĩ Phượng, nhịn ăn gián đoạn và chế độ ăn low-carb đều có thể giúp cân nặng giảm nhanh trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải phân biệt giữa hiệu quả giảm cân trước mắt và khả năng duy trì kết quả về lâu dài.
Với chế độ 16/8, việc nhịn ăn kéo dài 16 giờ thường đồng nghĩa với bỏ một bữa ăn, trong đó có thể có bữa sáng. Bác sĩ cho rằng việc bỏ bữa và áp dụng chế độ ăn quá khắt khe không phải là lựa chọn được khuyến khích để giảm cân một cách bền vững.
Đặc biệt, ở những người đã có tình trạng kháng insulin, việc tự áp dụng chế độ ăn quá nghiêm ngặt có thể không phải giải pháp phù hợp.
Bác sĩ Phượng cũng lưu ý, không nên hiểu giảm cân là phải cắt bỏ hoàn toàn một bữa ăn để giảm một lượng calo nhất định.
Ví dụ, nếu mục tiêu là giảm năng lượng nạp vào khoảng 500 kcal mỗi ngày, thay vì cắt hẳn một bữa ăn, có thể phân bổ mức giảm năng lượng hợp lý ở cả ba bữa. Người bệnh vẫn có thể ăn ba bữa nhưng tổng năng lượng thấp hơn trước.
Trong trường hợp khẩu phần đã được giảm năng lượng ở mức phù hợp, thay vì tiếp tục cắt giảm thức ăn, người bệnh có thể tăng hoạt động thể lực để tiêu hao thêm năng lượng.
Ngọc Minh
