Armenia muốn CSTO trục xuất khỏi liên minh
Phát biểu trước Quốc hội Armenia ngày 24/8, Thủ tướng Nikol Pashinyan cho biết chính phủ của ông không có kế hoạch khôi phục hoạt động trong Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể CSTO trong 5 năm tới.
“Chúng tôi đã nêu ra một số câu hỏi với CSTO, nhưng chưa nhận được câu trả lời nào. Chương trình tranh cử của chúng tôi nêu rõ rằng chúng tôi không có kế hoạch quay trở lại CSTO trong vòng 5 năm tới. Tôi có thể tự tin khẳng định rằng chúng tôi sẽ không tăng cường các hoạt động của mình trong tổ chức này”, đài Armradio dẫn lời ông Pashinyan nói.
“Tôi sẽ rất vui nếu tổ chức quyết định trục xuất Cộng hòa Armenia khỏi CSTO, vì điều này sẽ giải thoát chúng tôi khỏi tình thế khó xử là có nên rời đi hay không”, ông nói khi trả lời câu hỏi của quốc hội.
Hiện nay, dù chưa chính thức rút khỏi CSTO nhưng Armenia đã đóng băng hoạt động trong tổ chức từ năm 2024 và không tham dự các cuộc họp, hoạt động của CSTO, nhưng tình trạng pháp lý của nước này trong khối vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
Reuters cho biết chính phủ ông Pashinyan đóng băng sự tham gia của Armenia vào CSTO sau khi cho rằng liên minh do Nga dẫn đầu đã không cung cấp sự bảo đảm an ninh hiệu quả cho Armenia trong bối cảnh căng thẳng với Azerbaijan.
Nga đáp trả: Muốn đi thì cứ rời đi
Tuyên bố của ông Pashinyan nhanh chóng nhận được phản ứng từ Điện Kremlin.
Ngày 24/8, Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết nếu không còn coi tư cách thành viên CSTO là cần thiết, Armenia hoàn toàn có thể tự đưa ra quyết định rời khỏi tổ chức do Nga lãnh đạo.
“Nếu Yerevan, dựa trên lợi ích quốc gia của mình, không còn cần tư cách thành viên trong một tổ chức quan trọng như vậy để đảm bảo an ninh khu vực, thì họ có quyền tự do đưa ra quyết định phù hợp và rời khỏi tổ chức”.
Ông Peskov lưu ý rằng các quan chức Armenia trước đây đã tuyên bố việc tham gia của nước này vào CSTO đã bị đóng băng, nhưng Armenia hiện chưa có ý định rời khỏi tổ chức này.
“Ít nhất, đó là những lời tuyên bố công khai mà chúng tôi đã nghe được cho đến nay,” ông nói.
Reuters hồi tháng 6 cho biết Nga đã yêu cầu Armenia sớm làm rõ tương lai của nước này trong cả CSTO và Liên minh kinh tế Á - ÂU EAEU. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho rằng vấn đề tư cách thành viên CSTO của Armenia cần được giải quyết nhanh chóng.
Một số ý kiến cho rằng điều này khiến Moscow đặc biệt lo ngại nếu Armenia rời cả cấu trúc an ninh lẫn kinh tế hậu Xô viết, ảnh hưởng của Nga tại quốc gia Nam Kavkaz này sẽ suy giảm đáng kể.
Thậm chí trước đó, Nga đã cảnh báo Armenia về những hậu quả kinh tế nếu Yerevan tiếp tục thúc đẩy kế hoạch gia nhập EU. Reuters đưa tin Moscow cảnh báo có thể đình chỉ hoặc chấm dứt việc cung cấp cho Armenia một số mặt hàng với giá ưu đãi, trong đó có dầu, khí đốt và kim cương thô.
Tổng thống Putin cảnh báo 1 điều
Trong khi quan hệ với CSTO ngày càng xa cách, Armenia lại đang tiến nhanh hơn về phía châu Âu.
Cũng trong ngày 24/8, ông Pashinyan tuyên bố Armenia sẽ sớm bắt đầu quá trình chuẩn bị hồ sơ chính thức xin gia nhập EU.
Đây có thể trở thành bước ngoặt lớn trong chính sách đối ngoại của Armenia. Euronews nhận định động thái này thách thức ảnh hưởng lâu nay của Nga tại khu vực và có thể tạo ra một thay đổi địa chính trị đáng kể đối với Armenia cũng như toàn bộ Nam Kavkaz.
Thủ tướng Pashinyan cho biết Yerevan sẽ tiến hành các bước cần thiết để nộp đơn trong tương lai gần. Chính phủ Armenia đồng thời đang theo đuổi một định hướng đối ngoại cân bằng hơn, trong đó quan hệ với EU và phương Tây ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Tuy nhiên, EU và EAEU có những quy định kinh tế, hải quan và thương mại rất khác nhau, khiến việc Armenia đồng thời duy trì vai trò sâu trong EAEU và tiến tới tư cách thành viên EU trở nên khó khăn.
Tổng thống Nga Vladimir Putin từng nói hồi tháng 4 rằng việc một quốc gia đồng thời nằm trong liên minh hải quan với EU và EAEU là điều “không thể” về mặt nguyên tắc.
An An (Theo Đài Armradio, Reuters)
