Clip: Di Anh
Giữa không gian trang nghiêm tại Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM), bà Nguyễn Thị Lệ (80 tuổi) lặng lẽ cầm nén nhang trên tay. Ánh mắt người phụ nữ đã đi qua gần một đời người chất chứa sự nghẹn ngào và hy vọng, khi đứng trước khu vực vừa phát hiện hàng chục hài cốt liệt sĩ.
Sáng 13/7, bà Lệ cùng gia đình từ xã Mỹ Yên (tỉnh Tây Ninh) đến công viên để dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Chuyến đi diễn ra trong thời điểm cơ quan chức năng đang tiến hành giám định ADN hài cốt nghi là liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, người từng là mối tình sâu đậm của bà, để đối chiếu với mẫu ADN của thân nhân. Đi cùng bà Lệ là nhiều thành viên khác trong gia đình liệt sĩ.
Đứng trước Tượng đài Cố Tổng Bí thư Trần Phú và khu vực khai quật, nơi lực lượng chức năng đã tìm thấy 49 hài cốt liệt sĩ sau nhiều ngày tìm kiếm, bà Lệ lặng lẽ thắp từng nén hương. Không nhiều lời, nhưng từng cử chỉ của bà đều khiến những người có mặt không khỏi xúc động.
Đây là lần đầu tiên gia đình và bà Nguyễn Thị Lệ trở lại khu vực khai quật kể từ khi cơ quan chức năng thông báo phát hiện một hài cốt cùng nhiều di vật mang tên liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.
Dù chưa có kết quả giám định ADN, gia đình vẫn mong được đến nơi người thân của mình được cho là đã nằm lại suốt gần 60 năm để thắp nén hương tưởng niệm, đồng thời cầu mong việc xác định danh tính sớm có kết quả.
Trước đó, trong quá trình mở rộng phạm vi khai quật tại Công viên Lê Thị Riêng, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TP.HCM đã liên tiếp phát hiện nhiều hài cốt cùng di vật của các chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Đến nay, lực lượng chức năng đã quy tập được 49 hài cốt liệt sĩ cùng một bộ hài cốt tập thể.
Trong số các di vật được tìm thấy có một mẩu giấy trong ví giấy tờ ghi tên Huỳnh Văn Quên, đơn vị 962. Qua giải mã tư liệu, Bộ Tư lệnh TP.HCM bước đầu xác định đây là chiến sĩ Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long An, đơn vị từng tham gia trận đánh cầu Chữ Y trong đợt 1 cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Ngày 11/7, báo cáo với Đoàn công tác do Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa dẫn đầu, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, cho biết đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương tỉnh Tây Ninh lấy mẫu ADN của gia đình ông Huỳnh Văn Nhỏ để đối chiếu với mẫu ADN từ hài cốt nghi là liệt sĩ Huỳnh Văn Quên.
Kết quả giám định dự kiến sẽ có trong khoảng ba tuần tới. Với gia đình và đặc biệt là bà Nguyễn Thị Lệ, đó không chỉ là một kết quả xét nghiệm, mà còn có thể là lời hồi đáp cho cuộc chờ đợi kéo dài gần 60 năm.
Hơn nửa thế kỷ trước, giữa những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, bà Nguyễn Thị Lệ và chiến sĩ Huỳnh Văn Quên yêu nhau, hẹn ngày đất nước hòa bình sẽ nên duyên vợ chồng. Trước khi lên đường tham gia cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, ông nắm tay người yêu và hứa: "Anh đánh thắng trận này rồi anh về cưới em". Nhưng ông đã mãi mãi nằm lại chiến trường.
Không có một đám cưới, không tờ giấy đăng ký kết hôn, bà Lệ vẫn dành trọn gần 60 năm để giữ lời hứa. Bà từ chối nhiều lời cầu hôn, đeo chiếc nhẫn ở ngón áp út như một lời khẳng định mình đã có chồng, xin về làm con dâu của gia đình ông Quên và thay ông chăm sóc cha mẹ đến cuối đời.
Đầu tháng 7/2026, khi lực lượng chức năng phát hiện hài cốt cùng di vật mang tên Huỳnh Văn Quên tại Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), hy vọng đoàn tụ sau gần sáu thập kỷ một lần nữa được thắp lên. Gia đình đang chờ kết quả giám định ADN để xác nhận danh tính, mong người lính năm xưa có thể trở về với người thân và người phụ nữ đã chờ ông gần trọn một đời.
Phạm Trang - Ảnh, clip: Di Anh
