Hôm 29/8, Tòa án Hiến pháp Thái Lan đã bãi nhiệm Thủ tướng Paetongtarn Shinawatra chỉ sau một năm cầm quyền vì vi phạm chuẩn mực đạo đức. Việc này đẩy đất nước cùng nền kinh tế vốn đang trì trệ rơi vào tình trạng bất ổn sâu sắc hơn.
Kịch tính sẽ xảy ra tiếp theo
Phó Thủ tướng Phumtham Wechayachai cùng nội các hiện tại sẽ tạm thời điều hành chính phủ cho đến khi quốc hội bầu ra một thủ tướng mới, thời điểm sẽ do Chủ tịch Hạ viện quyết định. Hiến pháp không đưa ra khung thời gian cụ thể cho việc triệu tập quốc hội.
Phán quyết này mở ra cánh cửa cho hàng loạt cuộc thương lượng và mặc cả giữa các đảng phái cũng như các thế lực chính trị, với nhân vật trung tâm gần như chắc chắn là cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra, 76 tuổi, tỷ phú sáng lập đảng Pheu Thai và cũng là cha của bà Paetongtarn. Với nhiều lợi ích đối chọi nhau, quá trình tìm kiếm thỏa thuận có thể kéo dài.
Rủi ro đặc biệt lớn khi liên minh cầm quyền hiện chỉ nắm đa số mong manh với bảy ghế, đồng nghĩa bất kỳ sự thay đổi nào trong lòng trung thành của các nghị sĩ đều có thể giáng đòn nặng nề vào Pheu Thai và dòng họ Shinawatra.
Ứng cử viên Thủ tướng là ai?
Trong số các ứng viên từng được công bố trước cuộc bầu cử năm 2023, hiện còn năm người đủ điều kiện. Pheu Thai ban đầu có ba ứng viên, nhưng giờ chỉ còn lại ông Chaikasem Nitisiri, 77 tuổi, cựu Bộ trưởng Tư pháp - là người vốn kín tiếng song đã tuyên bố sẵn sàng ra tranh cử.
Một khả năng khác là ông Anutin Charnvirakul, 58 tuổi, cựu Phó Thủ tướng, hiện là lãnh đạo đảng Bhumjaithai, vốn đã rời liên minh của bà Paetongtarn vào tháng 6.
Ngoài ra, danh sách ứng cử còn có Bộ trưởng Năng lượng đương nhiệm Pirapan Salirathavibhaga, cựu Phó Thủ tướng Jurin Laksanawisit, cùng cựu Thủ tướng Prayuth Chan-ocha, 71 tuổi, người đã lên nắm quyền sau cuộc đảo chính năm 2014 . Ông Prayuth hiện đã nghỉ hưu và giữ vai trò cố vấn hoàng gia.
Cần gì để trở thành 1 Thủ tướng?
Một ứng viên trước tiên cần được ít nhất 50 nghị sĩ đề cử để Hạ viện xem xét bỏ phiếu. Để đắc cử, họ phải giành được tối thiểu 247 phiếu trong tổng số 492 thành viên Hạ viện.
Nếu thất bại, Hạ viện sẽ triệu tập lại và lặp lại quá trình bỏ phiếu đối với các ứng viên khác, cho đến khi tìm ra người chiến thắng, mà không bị giới hạn thời gian.
Những kịch bản có thể xảy ra?
Khả năng Pheu Thai giữ được ghế Thủ tướng thông qua ông Chaikasem phụ thuộc phần lớn vào việc ông Thaksin có thể đạt được thỏa hiệp với phe bảo thủ Thái Lan hay không.
Nếu quyền lực của ông Thaksin suy yếu, khả năng diễn ra bầu cử sớm sẽ tăng, tạo cơ hội cho đảng Nhân dân – lực lượng đối lập cấp tiến, được lòng dân với chương trình cải cách thể chế.
Dù ít kinh nghiệm chính trị, việc ông Chaikasem trở thành thủ tướng có thể là giải pháp tạm thời, song khó kỳ vọng ông thúc đẩy cải cách hay vực dậy nền kinh tế. Tình trạng bất ổn chính trị có thể tiếp diễn và triển vọng kinh tế vẫn u ám.
Một kịch bản khác là ông Anutin – lãnh đạo đảng Bhumjaithai – nắm ghế thủ tướng, với điều kiện phải giành được sự ủng hộ từ chính liên minh cũ và từ đảng Nhân dân, lực lượng lớn nhất trong quốc hội. Ngoài ra, cũng không loại trừ khả năng một thỏa hiệp chính trị khó xử đưa tướng Prayuth trở lại, dù ông sẽ buộc phải hợp tác với đối thủ lâu năm là Pheu Thai.
An An (Theo Reuters)
