Khoảng hai ngày trước khi nhập viện, anh Đ.K.M (52 tuổi, Lào Cai) tham dự một đám cỗ và ăn thịt lợn không rõ nguồn gốc, điều kiện vệ sinh. Ngày hôm sau, bệnh nhân sốt cao tới 40°C, được đưa vào Trung tâm Y tế xã truyền dịch. Tuy nhiên, sau khi về nhà, anh xuất hiện đau đầu dữ dội, đau bụng, khó thở. Tình trạng nhanh chóng nặng lên với biểu hiện kích thích, sau đó lơ mơ, giảm dần ý thức, kèm ban xuất huyết đỏ tím ở ngực, bụng và hai chi.
Trước diễn biến nguy kịch, các bác sĩ tuyến dưới nghi ngờ bệnh nhân nhiễm liên cầu khuẩn lợn, lập tức chuyển lên tuyến trên với chẩn đoán hôn mê chưa rõ nguyên nhân, theo dõi viêm não – màng não, giảm tiểu cầu, diễn tiến tối cấp. Bệnh nhân được đặt nội khí quản, an thần, thở máy và chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng sốc nặng: mạch nhanh, nhỏ khó bắt, huyết áp 90/60 mmHg, da niêm mạc nhợt, xuất hiện nhiều ban xuất huyết dạng tử ban ở mặt, thân mình và hai chi. Xét nghiệm cho thấy tiểu cầu giảm sâu từ 21 G/L xuống còn 13 G/L, kèm rối loạn đông máu và suy thận cấp.
Bệnh nhân được lọc máu liên tục cấp cứu và làm xét nghiệm sinh học phân tử. Kết quả Real-time PCR dịch não tủy xác định dương tính với Neisseria meningitidis – vi khuẩn não mô cầu, tác nhân lây truyền qua đường hô hấp.
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn do não mô cầu, viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, suy thận cấp và phù não trên nền xơ gan do nghiện rượu nhiều năm. Do rối loạn huyết động nặng, bệnh nhân phải duy trì thuốc vận mạch liều cao, tiên lượng rất dè dặt.
Nguy cơ tử vong cao, di chứng nặng nề
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) và vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) thường dễ bị nhầm lẫn do đều có khả năng gây nhiễm khuẩn huyết tối cấp với phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Khi xâm nhập vào máu, các vi khuẩn này gây tổn thương nội mô mạch máu, rối loạn đông máu, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và xuất hiện ban xuất huyết hoại tử đặc trưng.
“Trên lâm sàng, hai bệnh có biểu hiện khá tương đồng về hình thái, tuy nhiên có thể phân biệt dựa vào đặc điểm của ban xuất huyết cũng như các xét nghiệm vi sinh như nuôi cấy hoặc kỹ thuật sinh học phân tử”, bác sĩ Phúc nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Phúc, viêm màng não do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường gặp vào mùa đông – xuân, lây từ người sang người qua đường hô hấp và có khả năng bùng phát thành dịch. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, cứng gáy, rối loạn ý thức từ lơ mơ đến hôn mê, kèm theo ban xuất huyết dạng tử ban đặc trưng.
Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong vẫn cao; trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể để lại di chứng nặng nề như tổn thương não, suy thận, hoại tử chi hoặc rối loạn đông máu kéo dài.
Bác sĩ CKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp vệ sinh cá nhân và tiêm chủng đầy đủ.
“Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi tiếp xúc với người bệnh hoặc các bề mặt công cộng, giúp giảm nguy cơ lây lan vi khuẩn. Khi ho, hắt hơi cần che miệng, mũi để hạn chế phát tán giọt bắn. Trong môi trường kín, đông người, vi khuẩn não mô cầu rất dễ lây truyền, vì vậy nên hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng viêm đường hô hấp như sốt, ho, đau họng, sổ mũi. Quan trọng nhất là tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh theo khuyến cáo của ngành y tế”, bác sĩ Huyền nhấn mạnh.
Ngọc Minh
