Từ hóc xương cá đến ca mổ mở cổ nguy hiểm
Theo các bác sĩ, hóc xương cá là tai nạn ăn uống khá phổ biến, nhất là khi ăn vội, nói chuyện hoặc mất tập trung trong bữa ăn. Tuy nhiên, điều đáng lo là nhiều người không đi khám sớm mà tự xử trí tại nhà bằng những cách truyền miệng như nuốt cơm, nuốt chuối để “đẩy xương trôi xuống”.
Trao đổi với Pháp luật TP. Hồ Chí Minh, bác sĩ chuyên khoa II Trương Hoàng Việt, Phụ trách khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Thống Nhất, cho biết thời gian gần đây bệnh viện liên tục tiếp nhận các ca dị vật đường ăn diễn tiến nặng, điểm chung là bệnh nhân đều xử trí sai ngay từ đầu.
Một trường hợp điển hình là bệnh nhân khoảng 85 tuổi, sau bữa ăn xuất hiện cảm giác nuốt vướng, nuốt đau. Gia đình cho bệnh nhân nuốt cơm và chuối với hy vọng xương cá sẽ trôi. Thế nhưng, sau 1-2 ngày, cơn đau không giảm mà ngày càng nặng.
Khi nhập viện, bệnh nhân được nội soi nhiều lần nhưng không phát hiện dị vật. Dù vậy, các triệu chứng lâm sàng vẫn rất điển hình của tình trạng mắc xương, buộc các bác sĩ phải tiếp tục theo dõi sát và chỉ định chụp CT. Kết quả khiến ê-kíp giật mình: xương cá đã xuyên qua niêm mạc thực quản, đi ra ngoài lòng ống tiêu hóa và xâm nhập vào vùng tuyến giáp, nằm sát các mạch máu lớn ở cổ.
Nếu dị vật tiếp tục di lệch, nguy cơ tổn thương động mạch cảnh, nhiễm trùng nặng hoặc áp xe vùng cổ hoàn toàn có thể xảy ra. Bệnh nhân buộc phải phẫu thuật mở cổ, rạch cả tuyến giáp để lấy chiếc xương cá dài gần 3 cm. Sau mổ, người bệnh phải đặt sonde ăn, theo dõi lâu dài như một ca phẫu thuật lớn vùng cổ.
“Chỉ cần nội soi sớm ngay từ đầu, việc lấy xương rất đơn giản và bệnh nhân có thể về trong ngày. Chính cách xử trí sai ban đầu đã biến một ca nhẹ thành cuộc phẫu thuật nguy hiểm”, bác sĩ Việt nhấn mạnh.
Ngậm viên sủi “làm tan xương”: hiểm họa cho đường thở
Không dừng lại ở việc nuốt cơm, chuối, một thói quen khác cũng khiến bác sĩ “toát mồ hôi” là ngậm viên sủi vitamin C để làm tan xương cá. Đây là quan niệm truyền miệng khá phổ biến nhưng hoàn toàn không có cơ sở khoa học.
Bác sĩ Việt cho biết từng tiếp nhận một bệnh nhân nữ 52 tuổi, sau bữa ăn có cảm giác mắc xương và được người nhà mách ngậm viên sủi. Bệnh nhân đã ngậm hơn 10 viên vitamin C sủi liên tiếp.
Hậu quả là vùng thanh thiệt và hạ họng – khu vực ngay phía trên đường thở – bị phù nề nghiêm trọng. Khi nhập viện, bệnh nhân được chẩn đoán phù thanh thiệt do tổn thương hóa chất, đây là một tình trạng cấp cứu vì nguy cơ tắc nghẽn đường thở đột ngột.
Sau nhiều ngày điều trị bằng thuốc chống viêm, kháng sinh và theo dõi sát, tình trạng phù nề mới dần cải thiện. “Vitamin C không thể làm tan xương cá, ngược lại còn gây bỏng hóa chất niêm mạc họng, đe dọa trực tiếp đường thở”, bác sĩ cảnh báo.
Ngậm tăm sau bữa ăn, dị vật xuyên thủng dạ dày
Không chỉ vùng tai mũi họng, các thói quen sau bữa ăn còn để lại hậu quả nặng nề ở đường tiêu hóa. Bác sĩ chuyên khoa II Hoàng Anh Bắc, Phó khoa Ngoại Tiêu hóa, cho biết khoa từng tiếp nhận nhiều ca thủng dạ dày, viêm phúc mạc do nuốt phải dị vật như tăm tre, xương cá.
Một bệnh nhân nữ 61 tuổi nhập viện vì đau âm ỉ vùng thượng vị, dễ nhầm với viêm dạ dày. Nội soi và chụp CT phát hiện dị vật xuyên qua thành dạ dày vào ổ bụng. Khi phẫu thuật, các bác sĩ lấy ra một chiếc tăm tre dài khoảng 6 cm.
Một trường hợp khác là bệnh nhân nam 75 tuổi, nhập viện trong tình trạng đau bụng dữ dội, nhiễm trùng nặng. Dị vật nghi là xương cá đã gây thủng trực tràng, dẫn đến viêm phúc mạc. Bệnh nhân phải phẫu thuật cấp cứu và làm hậu môn nhân tạo tạm thời để tránh biến chứng.
“Dị vật có thể đi qua cả ống tiêu hóa dài nhiều mét trước khi gây thủng. Ở người lớn tuổi, triệu chứng thường âm thầm nhưng khi biến chứng xảy ra thì rất nặng”, bác sĩ Bắc cho biết.
Đừng đánh cược tính mạng bằng mẹo truyền miệng
Các bác sĩ khuyến cáo, khi nghi ngờ mắc xương cá hoặc nuốt dị vật, người dân tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian như nuốt cơm, chuối, ngậm viên sủi hay ngậm tăm sau bữa ăn. Khi có cảm giác vướng, đau, sốt, khó nuốt hoặc đau bụng kéo dài, cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.
Một phút chủ quan, một thói quen tưởng chừng vô hại sau bữa ăn, có thể phải trả giá bằng cả một ca mổ lớn – thậm chí là tính mạng.
Trang Đào (Tổng hợp)
