Bệnh nhân Y.C.S. (42 tuổi, người Campuchia) nhập viện trong tình trạng nguy kịch: nôn ra máu, sốc do mất máu và mất dịch, cơ thể suy kiệt, bụng chướng to bất thường. Kết quả chụp CT khiến ê-kíp bất ngờ khi dạ dày và tá tràng giãn cực đại, chiếm gần toàn bộ ổ bụng.
Ngay lập tức, bệnh nhân được hồi sức tích cực, truyền máu và ổn định huyết động. Khi đặt ống thông dạ dày, các bác sĩ rút ra hơn 5 lít dịch ứ đọng từ dạ dày và tá tràng. Đáng chú ý, trước đó một tháng, anh từng phẫu thuật tại một cơ sở khác để điều trị tình trạng buồn nôn, nôn ói kéo dài suốt 7 năm nhưng không cải thiện, thậm chí nặng hơn.
ThS.BS.CKII Phan Văn Thái, Trưởng khoa Ngoại Tổng quát, Bệnh viện FV cho biết nội soi cấp cứu xác định bệnh nhân bị viêm lan tỏa dạ dày – tá tràng xuất huyết, đã được kiểm soát bằng thuốc. Tuy nhiên, vấn đề phức tạp nằm ở tình trạng giãn khổng lồ của tá tràng. Ban đầu, ê-kíp nghi ngờ tắc ruột do vết mổ cũ, nhưng các khảo sát nội soi và chụp cắt lớp vi tính không ủng hộ giả thiết này.
Qua theo dõi, một chi tiết quan trọng được ghi nhận: sau ba ngày đặt ống thông mũi – dạ dày – tá tràng, dạ dày xẹp và co nhỏ lại rõ rệt, trong khi tá tràng vẫn giãn cực đại, dính vào các cơ quan lân cận và gần như chiếm trọn khoang bụng chậu. Điều này cho thấy nguyên nhân không phải tắc ruột mà nằm ở chính tá tràng.
Kết quả chẩn đoán cuối cùng được xác định là Idiopathic Megaduodenum – giãn tá tràng khổng lồ vô căn. Ở người bình thường, tá tràng dài khoảng 25 cm, đường kính chỉ tương đương ngón tay và chỉ giãn nhẹ khi có thức ăn đi qua. Riêng ở bệnh nhân này, tá tràng có đường kính tới 12 cm, chu vi 38 cm, mất hoàn toàn chức năng co bóp.
Theo y văn, phương pháp điều trị tối ưu là cắt bỏ toàn bộ đoạn tá tràng bệnh lý và tái tạo lại đường tiêu hóa. Đây là một trong những phẫu thuật phức tạp nhất của ngoại khoa tiêu hóa, bởi tá tràng nằm ôm quanh đầu tụy – nơi hội tụ đường mật và ống tụy – cùng nhiều mạch máu lớn. Chỉ một sai sót nhỏ có thể gây rò rỉ dịch tiêu hóa, đặc biệt là dịch tụy, vốn có khả năng “tiêu hóa” chính mô cơ thể.
Trong ca mổ, ê-kíp đã bóc tách toàn bộ tá tràng giãn dính chặt vào các tạng xung quanh, cắt bỏ phần dị dạng và sử dụng hai đoạn ruột non lành để tái cấu trúc hệ tiêu hóa. Một đoạn được nối trực tiếp với dạ dày để dẫn thức ăn xuống ruột; đoạn còn lại nối với phần tá tràng còn bảo tồn để dẫn dịch mật và dịch tụy theo đúng sinh lý. Một “ngã ba tiêu hóa” mới được tạo lập thay thế cho đoạn tá tràng đã mất chức năng suốt nhiều năm.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân phục hồi tốt, ăn uống bình thường và không còn nôn ói – điều lần đầu tiên xảy ra sau 7 năm. Hình ảnh học cho thấy hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, không còn ứ đọng bất thường. Gần ba tuần sau mổ, bệnh nhân xuất viện trong niềm vui của gia đình.
Theo các bác sĩ, giãn tá tràng vô căn rất dễ bị nhầm với hội chứng động mạch mạc treo tràng trên hoặc các dạng tắc ruột khác. Trên thế giới, nhiều trường hợp phải mất nhiều năm mới được chẩn đoán chính xác. Vì vậy, việc nhận diện đúng bệnh đóng vai trò quyết định trong điều trị thành công.
Thành công của ca phẫu thuật không chỉ mở ra cơ hội sống cho bệnh nhân mà còn cho thấy năng lực chẩn đoán, xử trí các bệnh lý hiếm gặp, phức tạp của đội ngũ bác sĩ trong nước khi có sự phối hợp đa chuyên khoa và trang thiết bị hiện đại.
Ngọc Minh
