Bằng cấp đại học ngày càng trở nên phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển, nhưng tỷ lệ người trưởng thành có trình độ cao đẳng hoặc đại học không hoàn toàn phản ánh số lượng người sở hữu bằng cấp. Một quốc gia có thể dẫn đầu về tỷ lệ nhưng vẫn có ít người tốt nghiệp hơn những nước đông dân.
Theo dữ liệu trong báo cáo Education at a Glance 2026 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), Canada là quốc gia đứng đầu trong số 47 nước được thống kê, với 64% người trưởng thành từ 25 đến 64 tuổi có bằng cao đẳng hoặc đại học. Trong khi đó, Trung Quốc và Ấn Độ có số lượng người trưởng thành sở hữu các loại bằng cấp này lớn nhất.
Canada dẫn đầu, Mỹ đứng thứ 8
Bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên tỷ lệ người trưởng thành trong độ tuổi 25-64 có bằng cao đẳng hoặc đại học, từ các chương trình cao đẳng hai năm đến trình độ tiến sĩ. Dữ liệu phản ánh năm 2025 hoặc năm gần nhất có sẵn, tùy từng quốc gia. Riêng Trung Quốc sử dụng số liệu điều tra dân số năm 2020 do nước này không nằm trong bộ dữ liệu của OECD.
Sau Canada, Ireland đứng thứ hai với 59%, tiếp theo là Nhật Bản và Hàn Quốc, cùng đạt 58%. Vương quốc Anh và Luxembourg cùng đạt 55%, trong khi Australia đạt 54%.
Mỹ đứng thứ tám với 52%, cao hơn đáng kể so với mức trung bình 43% của OECD. Các quốc gia tiếp theo trong nhóm có tỷ lệ từ 50% trở lên gồm Thụy Điển và Israel, cùng đạt 51%, Na Uy và Lithuania, cùng đạt 50%.
Lợi thế của Canada đến từ hệ thống giáo dục cao đẳng phát triển, cung cấp các chương trình đào tạo sau trung học nhưng không nhất thiết dẫn đến bằng cử nhân.
Theo số liệu được công bố, 25% người trưởng thành tại Canada có bằng cao đẳng hai năm là trình độ cao nhất, trong khi 39% sở hữu bằng cử nhân trở lên.
Điều này cũng lý giải vì sao Canada đứng đầu về tỷ lệ người có bằng cao đẳng hoặc đại học, dù Mỹ có tỷ lệ người sở hữu bằng cử nhân trở lên nhỉnh hơn. Tại Mỹ, tỷ lệ người trưởng thành có bằng cử nhân trở lên đạt 41%, so với 39% ở Canada.
Ở chiều ngược lại, nhiều quốc gia có tỷ lệ người trưởng thành sở hữu bằng cấp này thấp hơn đáng kể. Italy, Brazil và Mexico cùng đạt 22%, Romania đạt 19%, Trung Quốc đạt 18%, Ấn Độ đạt 16%, Indonesia đạt 13% và Nam Phi đứng cuối danh sách với 8%.
Trung Quốc và Ấn Độ có số người sở hữu bằng cấp cao nhất
Nếu xét về số lượng tuyệt đối, thứ hạng thay đổi rõ rệt do sự khác biệt về quy mô dân số. Trung Quốc đứng đầu với 152,4 triệu người trưởng thành có bằng cao đẳng hoặc đại học. Ấn Độ đứng thứ hai với 119,2 triệu người, trong khi Mỹ đứng thứ ba với 93 triệu người.
Nhật Bản cũng ghi nhận con số đáng chú ý với 35,1 triệu người trưởng thành sở hữu các loại bằng cấp này, nhiều hơn tổng số 30,4 triệu người của Đức và Pháp cộng lại.
Tổng cộng, Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ chiếm khoảng 56% trong số 647,1 triệu người trưởng thành có bằng cao đẳng hoặc đại học tại 47 quốc gia được thống kê. Trong khi đó, Canada dù dẫn đầu về tỷ lệ nhưng chỉ đứng thứ 12 về số lượng, với 13,7 triệu người.
Sự khác biệt này cho thấy tỷ lệ và số lượng tuyệt đối phản ánh hai khía cạnh khác nhau của trình độ học vấn. Trung Quốc và Ấn Độ có lực lượng lao động đông đảo, nhưng tỷ lệ người trưởng thành sở hữu bằng cao đẳng hoặc đại học vẫn thấp hơn nhiều so với các quốc gia đứng đầu bảng xếp hạng.
Bằng đại học không phải thước đo duy nhất về trình độ lao động
Dữ liệu cũng cho thấy mối liên hệ giữa mức thu nhập và tỷ lệ người trưởng thành có bằng cao đẳng hoặc đại học. Trong nhóm quốc gia được thống kê, cả chín nước có GDP bình quân đầu người dưới 35.000 USD đều ghi nhận tỷ lệ dưới 30%, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới đã điều chỉnh theo sức mua.
Tuy nhiên, mức thu nhập không phải yếu tố duy nhất quyết định thứ hạng. Vương quốc Anh và Italy có mức GDP bình quân đầu người tương đương nhau nhưng tỷ lệ người trưởng thành có bằng cao đẳng hoặc đại học chênh lệch đáng kể. Tại Anh, tỷ lệ này đạt 55%, trong khi Italy chỉ đạt 22%. Theo dữ liệu được dẫn trong bài phân tích, khoảng một phần ba người trưởng thành tại Italy chưa hoàn thành bậc trung học.
Đức và Áo cũng là những trường hợp đáng chú ý. Hai quốc gia này có tỷ lệ người trưởng thành sở hữu bằng cao đẳng hoặc đại học lần lượt là 35% và 38%, thấp hơn đáng kể so với mức 58% của Nhật Bản, dù có thu nhập bình quân đầu người cao hơn.
Một nguyên nhân nằm ở hệ thống đào tạo nghề phát triển tại Đức và Áo. Mô hình này giúp người lao động tích lũy kỹ năng chuyên môn và tham gia thị trường lao động mà không nhất thiết phải có bằng đại học.
Vì vậy, bảng xếp hạng chủ yếu phản ánh mức độ phổ biến của bằng cấp cao đẳng và đại học trong lực lượng lao động, thay vì đánh giá toàn diện chất lượng giáo dục hay năng lực của người lao động. Để có cái nhìn đầy đủ hơn, cần xem xét thêm chất lượng đào tạo, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc của từng quốc gia.
Nguồn: Yahoo, QZ
Hân Ly
