Theo một loạt các nghiên cứu về khí hậu, Thái Lan có thể phải đối mặt với điều kiện nắng nóng cực độ tương tự như sa mạc Sahara vào năm 2070. Điều này cho thấy sự nóng lên toàn cầu đang dần đẩy các khu vực trên thế giới vượt ra khỏi ngưỡng nhiệt độ mà xã hội loài người từng phát triển thịnh vượng trong lịch sử.
Cảnh báo này đã được Giám đốc chương trình Climate Connectors, bà Tara Buakamsri, nhấn mạnh khi thảo luận về bài viết năm 2020 của ông Owen Mulhern có tiêu đề "Quá nóng để sinh tồn: Biến đổi khí hậu tại Thái Lan" và nghiên cứu có sức ảnh hưởng năm 2020 "Tương lai của khí hậu nhân loại".
Nghiên cứu lập luận rằng, nhiệt độ tăng cao có thể thách thức giới hạn khả năng sinh tồn của con người, đặc biệt là khi 19 trong số 20 năm nóng nhất được ghi nhận đã xảy ra kể từ năm 2001, thời điểm bài báo đề cập đến xu hướng chung này.
Theo bài báo, phần lớn dân số loài người trong lịch sử tập trung xung quanh vùng có nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 11 đến 15 độ C. Nhiều người hiện nay đã sống ở những nơi có khí hậu ấm hơn phạm vi nhiệt độ lịch sử, nhưng vẫn nằm trong điều kiện mà xã hội có thể thích nghi một cách rộng rãi.
Đối với Thái Lan, nhiệt độ trung bình hàng năm hiện tại của quốc gia này đã ở mức khoảng 26°C, đủ cao để đặt người dân vào sát "vùng nguy hiểm". Các dự báo khí hậu được đưa ra trong cuộc thảo luận cho thấy vào cuối thế kỷ này, Thái Lan có thể vượt qua ngưỡng 29°C, đẩy các điều kiện trung bình tiến tới mức nhiệt đang gắn liền với khí hậu sa mạc.
Điều này không chỉ đơn thuần là những ngày nắng nóng hơn. Nó hàm ý một sự chuyển dịch cấu trúc sang một chế độ khí hậu kém tương thích hơn nhiều với các điều kiện mà đời sống con người và hoạt động kinh tế vốn đã hưng thịnh từ trước tới nay.
Những dấu hiệu đã bắt đầu hiện rõ. Từ tháng 3 đến tháng 5 hàng năm, Thái Lan thường xuyên phải chịu đựng nhiệt độ trên 40 độ C.
Trong đợt nắng nóng gay gắt năm 2016, hình ảnh từ Đài quan sát Trái đất của NASA cho thấy nhiệt độ bề mặt đất ở một số khu vực của Thái Lan cao hơn mức trung bình tới 12 độ C.
Bài báo năm 2020 cũng lưu ý rằng hơn 50 thị trấn và thành phố đã đạt hoặc phá kỷ lục nhiệt độ hàng ngày, trong đó Mae Hong Son ghi nhận nhiệt độ 44,6 độ C vào ngày 28 tháng 4 năm 2016, mức nhiệt độ không khí cao nhất từng được ghi nhận ở Thái Lan vào thời điểm đó.
Đáng báo động hơn nữa là viễn cảnh những đợt nắng nóng "vừa phải" của ngày mai có thể dữ dội như những đợt nguy hiểm nhất của ngày hôm nay. Trong tương lai đó, nắng nóng cực đoan sẽ không còn được coi là một sự kiện bất thường, mà trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày.
Nhiệt độ tăng trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe, năng suất lao động, nông nghiệp và an ninh lương thực. Nhiệt độ cao hơn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim, bệnh hô hấp và bệnh truyền nhiễm, trong đó gánh nặng lớn nhất đổ dồn vào các nhóm dễ bị tổn thương như các hộ gia đình thu nhập thấp, người già và lao động ngoài trời. Các cộng đồng nông thôn đặc biệt rủi ro vì họ thường ít tiếp cận với máy điều hòa và các hệ thống làm mát khác.
Nắng nóng quá mức làm giảm hiệu quả làm việc ngoài trời, giảm năng suất cây trồng và tăng nhu cầu điện cho việc làm mát. Điều đó có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khí hậu nếu việc sản xuất điện vẫn phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Nói cách khác, nắng nóng không chỉ là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng mà còn là rào cản dài hạn đối với tăng trưởng, bình đẳng và khả năng phục hồi quốc gia.
Máy điều hòa nhiệt độ thường được coi là một chiến lược sinh tồn, nhưng chỉ riêng nó thì khó có thể giải quyết được vấn đề. Việc mở rộng khả năng tiếp cận làm mát trên toàn quốc sẽ đòi hỏi cơ sở hạ tầng năng lượng khổng lồ mới, trong khi việc quá phụ thuộc vào máy điều hòa có thể làm trầm trọng thêm lượng khí thải nếu nguồn năng lượng cơ bản không được làm sạch.
Tại Thái Lan, nắng nóng cực độ đang đi kèm với tình trạng hạn hán ngày càng trầm trọng, lũ lụt thường xuyên hơn và gây thiệt hại nặng nề hơn, cùng với mực nước biển dâng cao đe dọa các cộng đồng ven biển và các khu kinh tế trọng điểm.
Đây không phải là những áp lực riêng lẻ mà là những rủi ro khí hậu chồng chéo, khiến việc thích ứng trở nên khó khăn và tốn kém hơn. Đó là lý do tại sao cuộc tranh luận không còn chỉ đơn thuần là về cách đối phó với thời tiết nóng hơn nữa.
Vấn đề đặt ra là liệu Thái Lan có thể tái cấu trúc các thành phố, hệ thống năng lượng, năng lực y tế công cộng và mô hình kinh tế của mình đủ nhanh để duy trì khả năng chống chịu trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt hơn nhiều hay không.
Quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế ít phát thải carbon sẽ đòi hỏi đầu tư lớn, kế hoạch dài hạn và quyết tâm chính trị. Tuy nhiên, tương lai không phải là điều đã được định sẵn.
Viễn cảnh Thái Lan trở nên nóng như sa mạc Sahara không phải là một số phận không thể tránh khỏi, mà là một lời cảnh báo về hậu quả của những quyết định được đưa ra ngày hôm nay.
Nếu lượng khí thải nhà kính vẫn ở mức cao, không gian mà con người có thể sinh sống và làm việc an toàn sẽ tiếp tục thu hẹp, và các quốc gia nhiệt đới như Thái Lan sẽ là những nước chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất.
Nguyễn Phượng
Theo The Straits Times
