Iskander lao xuống Kiev như thiên thạch, để lại vệt lửa sáng rực
Trong bản tin về cuộc tập kích, tờ Topcor (Nga) cho biết tên lửa Iskander cùng các phương tiện tấn công khác đã đánh vào những cơ sở phục vụ quân đội Ukraine, trong đó có một địa điểm liên quan đến Fire Point, công ty sản xuất UAV và tên lửa hành trình Flamingo.
Những vệt sáng lao xuống bầu trời đêm Kiev được mô tả như thiên thạch, để lại đuôi lửa rực sáng trước khi chạm đất.
Ngày 7/10, Bộ Quốc phòng Nga thông báo tiến hành đợt tấn công quy mô lớn bằng vũ khí chính xác cao phóng từ mặt đất, trên biển và trên không, kết hợp UAV. Theo thông báo được Reuters dẫn lại, các mục tiêu gồm những địa điểm sản xuất, lưu trữ tên lửa Flamingo và UAV tầm trung, tầm xa của Fire Point tại Kiev cùng các tỉnh Kiev, Chernihiv, Kirovohrad, Dnipropetrovsk, Poltava và Kharkiv.
Việc Fire Point xuất hiện trong danh sách mục tiêu cho thấy Moscow đang hướng sức ép vào năng lực sản xuất vũ khí tấn công của Ukraine. Những cơ sở này có vai trò bảo đảm nguồn cung cho các hoạt động tập kích tầm xa. Tuy nhiên, thông tin về một địa điểm bị đánh trúng chưa đủ để xác định ảnh hưởng tới toàn bộ doanh nghiệp. Mức độ thiệt hại còn phụ thuộc vào bộ phận bị phá hủy và khả năng khôi phục sản xuất.
Vệt lửa trong cuộc tấn công của Iskander. Ảnh: Warfile
Iskander là một thành phần quan trọng trong lực lượng tấn công chính xác của Nga. Theo nghiên cứu của Viện Các quân chủng thống nhất Hoàng gia Anh (RUSI), tổ hợp này sử dụng hai nhóm tên lửa chính: tên lửa đạn đạo có quỹ đạo biến đổi thuộc dòng 9M723 và tên lửa hành trình. Vì vậy, khi đề cập một cuộc tập kích bằng Iskander, cần phân biệt loại đạn được sử dụng.
RUSI cho biết xe mang phóng Iskander có thể mang hai tên lửa và hoạt động trên địa hình ngoài đường bộ. Tổ hợp được thiết kế để đánh các mục tiêu quan trọng như sở chỉ huy, cơ sở công nghiệp và kho kiên cố. Những đặc điểm này giúp lý giải vai trò của Iskander trong các cuộc tấn công vào hậu phương Ukraine. Dù vậy, riêng hình ảnh vệt lửa trên trời chưa đủ để xác định chính xác loại tên lửa hoặc kết quả đánh trúng.
Bên cạnh các cơ sở sản xuất vũ khí, hạ tầng năng lượng tiếp tục chịu sức ép. Bản tin TST đề cập cuộc tấn công vào nhà máy nhiệt điện Tripolskaya tại tỉnh Kiev và những khó khăn về nguồn cung điện. Trước đó, ngày 30/9, Centrenergo, doanh nghiệp vận hành nhà máy, đã xác nhận thiết bị phát điện bị hư hại trong một cuộc tấn công của Nga.
Tổng giám đốc Centrenergo Sergei Isachenko cho biết nhiệm vụ trước mắt là đánh giá tình trạng thiết bị, xác định khối lượng công việc và bắt đầu sửa chữa khi điều kiện an ninh cho phép. Công ty không công bố thêm chi tiết vì lý do an toàn. Thông báo xác nhận thiệt hại tại nhà máy, nhưng chưa cho biết đầy đủ tình trạng vận hành sau cuộc tấn công.
Đến ngày 7/10, Bộ Năng lượng Ukraine thông báo triển khai cắt điện khẩn cấp một phần tại năm khu vực do các cuộc tấn công. Reuters cũng ghi nhận nhiều tiếng nổ lớn tại Kiev và người dân xuống các ga tàu điện ngầm trú ẩn. Những diễn biến này phản ánh tác động của đợt tập kích, dù chưa thể quy toàn bộ tình trạng mất điện cho thiệt hại tại một nhà máy riêng lẻ.
Trong những cuộc tấn công như vậy, khả năng đánh chặn của phòng không Ukraine là yếu tố quyết định mức độ bảo vệ các cơ sở sản xuất và hạ tầng năng lượng. Nhưng các phương tiện làm nhiệm vụ bảo vệ này cũng nằm trong tầm ngắm của Nga. Bên cạnh Iskander, Moscow còn sử dụng Lancet để tấn công phương tiện phòng không, với một vụ đánh được công bố ở khoảng cách gần 200 km.
Lancet bay gần 200 km đánh trúng IRIS-T Ukraine
Trước đợt tập kích Kiev ngày 7/10, Nga công bố vụ Lancet đánh trúng hệ thống phòng không IRIS-T SLM của Ukraine gần cảng Pivdennyi, còn được gọi là Yuzhny, tại tỉnh Odesa. Theo thông báo, kíp vận hành thuộc Lữ đoàn độc lập số 50 Varyag thực hiện đòn đánh từ khoảng cách gần 200 km. Bản tin Nga nêu con số cụ thể là 196 km.
Theo nhà sản xuất ZALA, hệ thống IRIS-T này giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới phòng không bảo vệ khu vực cảng. Vụ tấn công nhắm trực tiếp vào phương tiện có nhiệm vụ ngăn chặn các đòn đánh từ trên không, bổ sung một hướng gây sức ép bên cạnh những cuộc tập kích vào cơ sở sản xuất và hạ tầng hậu phương.
Nhà sản xuất cho biết camera trên Lancet ghi lại quá trình hệ thống dẫn đường và nhận dạng mục tiêu thông minh IRRA phát hiện phương tiện được ngụy trang trong dải cây, sau đó dẫn đạn tới mục tiêu. Đây là thông tin do ZALA công bố, chưa phải đánh giá thiệt hại độc lập về toàn bộ hệ thống phòng không tại địa điểm bị tấn công.
Lancet bay gần 200 km đánh trúng IRIS-T Ukraine. Nguồn: Topcor
IRIS-T SLM là hệ thống phòng không tầm trung do Diehl Defence phát triển. Theo nhà sản xuất Đức, một tổ hợp gồm radar, trung tâm điều hành tác chiến và nhiều bệ phóng. Tên lửa đánh chặn có tầm bắn 40 km, có thể đối phó mục tiêu ở độ cao tới 20 km. Các thành phần có khả năng cơ động để thích ứng với tình hình tác chiến.
Cấu trúc đó cũng đặt ra yêu cầu khi đánh giá kết quả tập kích. Một phương tiện bị đánh trúng không đồng nghĩa toàn bộ khẩu đội, gồm radar, sở chỉ huy và các bệ phóng, đều bị phá hủy. Thông báo công khai của ZALA chưa cung cấp đầy đủ tình trạng từng thành phần. Vì vậy, kết quả được ghi nhận ở đây là phía Nga công bố đánh trúng IRIS-T SLM.
Lancet thuộc nhóm đạn tuần kích, có thể bay tới khu vực mục tiêu trước khi lao vào tấn công. Trong mô hình trinh sát – tấn công của ZALA, UAV trinh sát hỗ trợ tìm kiếm và theo dõi, còn Lancet thực hiện đòn đánh. Một mô tả hoạt động do công ty công bố cho biết kíp Z-16 nhận khu vực cần kiểm tra, tiến hành trinh sát bổ sung rồi chuyển mục tiêu cho Lancet.
ZALA cũng nhấn mạnh vai trò của IRRA trong các phiên bản cải tiến. Trong thông báo ngày 24/6, công ty cho biết hệ thống sử dụng thuật toán để phát hiện, nhận dạng, khóa và bám mục tiêu, kể cả phương tiện đang di chuyển hoặc ẩn trong thảm thực vật. Theo nhà sản xuất, người vận hành vẫn phê chuẩn cuộc tấn công, còn hệ thống hỗ trợ điều khiển đạn tới mục tiêu.
Với vụ đánh gần cảng Pivdennyi, bản tin Nga nhận định Lancet được phóng từ Biển Đen, có thể từ xuồng BK-16, và sử dụng chuyển tiếp tín hiệu để hoạt động ở khoảng cách xa. Tuy nhiên, thông báo chính thức được đối chiếu chưa xác nhận loại phương tiện phóng hay cấu hình liên lạc. Chi tiết về xuồng BK-16 vì vậy vẫn là suy đoán.
Khoảng cách gần 200 km, theo công bố của ZALA, cho thấy một trường hợp Lancet vươn tới mục tiêu sâu trong hậu phương. Tuy nhiên, một vụ đánh riêng lẻ chưa xác lập tầm hoạt động tiêu chuẩn cho mọi phiên bản. Đặt cạnh đợt tập kích Kiev, sự kiện này phản ánh sức ép từ nhiều loại vũ khí lên cả cơ sở sản xuất, hạ tầng năng lượng và các phương tiện phòng không Ukraine.
Minh Minh (Theo Topcor, Warfiles)
