BS Mai Văn Lực (khoa Phẫu thuật thận tiết niệu và Nam học, Bệnh viện E) mới đây chia sẻ: "Đứng mổ hàng ngày, nhặt ra những viên sỏi cho người bệnh, có bao giờ bạn tự hỏi vì sao trong cùng một quả thận, có viên sỏi thì tròn trịa, nhẵn nhụi, có viên lại xù xì, đen kịt, viên khác lại sắc nhọn như san hô?". Câu chuyện nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của mọi người. Hoá ra sỏi thận không phải viên nào cũng giống nhau.
Để dễ hình dung nhất, chúng ta có thể ví quả thận giống như một ngôi nhà có hệ thống đường ống nước phức tạp, còn sỏi thận chính là những mảng bám, cặn bẩn tích tụ lại trong đường ống đó theo thời gian.
1. "Vị trí xây nhà" và dòng chảy nước tiểu
Hình dáng của viên sỏi phụ thuộc rất lớn vào nơi nó "sinh sống" và dòng chảy của nước tiểu tại đó, giống như những viên đá cuội dưới suối:
- Viên sỏi ở lòng suối chảy xiết: Nếu viên sỏi nằm ở vùng đài thận có dòng nước tiểu lưu thông liên tục, nó sẽ bị bào mòn, mài nhẵn và thường có hình tròn hoặc hình bầu dục nhỏ nhắn, nhẵn nhụi.
- Viên sỏi ở hốc đá kẹt: Nếu viên sỏi bị kẹt ở một ngóc ngách hẹp (như đài thận nhỏ), nó không thể di chuyển, giống như một cái cây mọc trong khe đá, nó sẽ phát triển tự do theo khoảng trống xung quanh, tạo ra những hình thù kỳ dị, sắc nhọn hoặc phân nhánh.
2. "Tuổi thọ" của viên sỏi (thời gian tích tụ)
BS Mai Văn Lực nhận định, một viên sỏi không phải vừa xuất hiện đã to ngay, mà nó lớn lên theo từng lớp giống như vòng gỗ của thân cây hoặc quá trình làm nến cây bằng cách nhúng từng lớp sáp.
Có những viên sỏi "già", nằm trong thận nhiều năm, trải qua nhiều giai đoạn ăn uống khác nhau của người bệnh (tháng này ăn nhiều thịt, tháng sau uống ít nước, tháng sau nữa lại bị viêm nhiễm). Kết quả là viên sỏi đó sẽ có cấu trúc nhiều tầng, bên trong màu khác, bên ngoài màu khác.
Ngược lại, những viên sỏi "trẻ" mới hình thành gần đây sẽ có màu sắc đồng nhất và kích thước nhỏ hơn.
Chuyên gia chia sẻ, cách đây khoảng hơn 10 năm, ngày đó mổ mở lấy sỏi vẫn còn khá phổ biến, người bệnh đau đớn, chức năng thận suy giảm nhiều. Ngày nay phương tiện kỹ thuật cũng tiến bộ nhiều rồi, nhiều biện pháp can thiệp ít xâm lấn, hiệu quả hơn.
Thỉnh thoảng vẫn có một số bệnh nhân "Xin được mổ mở" vì nghĩ rằng "Bác sĩ ơi, mổ mở cho tôi đi, rạch một đường lấy sạch sỏi ra cho chắc ăn!".
"Giờ đây bác sĩ không còn phải "bổ đôi quả thận tìm sỏi" nữa. Các công nghệ hiện đại cho phép chúng tôi dọn sạch sỏi một cách nhẹ nhàng, êm ái nhất mà quả thận vẫn vẹn nguyên, khỏe mạnh. Đừng đợi đến khi những viên sỏi "già đi" và mọc kín trong thận rồi mới đi chữa. Hãy uống đủ nước mỗi ngày và đi siêu âm kiểm tra sức khỏe định kỳ nhé", BS Mai Văn Lực nhắn nhủ.
Tuấn Minh
