Màn trình diễn đem lại cú tăng giá cổ phiếu phi mã
Các robot hình người của Trung Quốc đang bứt phá mạnh mẽ trước các đối thủ cạnh tranh, theo đúng nghĩa đen.
Ngày 17/8, một robot có tên là Superman đã đạt tốc độ chạy 12,66 mét/giây, vượt qua kỷ lục của nhà vô địch marathon Usain Bolt, trước khi đâm sầm vào tường. Thành tích này càng làm gia tăng sự chú ý đối với Unitree, nhà sản xuất Superman. Giá cổ phiếu của công ty đã tăng vọt 460%.
Các công ty Trung Quốc dự kiến sẽ bán được 50.000 robot hình người trong năm nay, gấp hơn 3 lần con số của năm ngoái. Họ phần lớn đã làm chủ được phần cứng của các cỗ máy này. Tuy nhiên, phần mềm lại là một câu chuyện khác.
Theo The Economist, để tạo ra các mô hình nền tảng cho phép robot thực hiện trôi chảy vô số tác vụ hữu ích, cần phải thu thập một lượng dữ liệu khổng lồ. Các mô hình vận hành thế hệ robot hình người hiện nay sở hữu vài tỷ "tham số"; để mô phỏng hoạt động của cơ thể con người, chúng sẽ cần tới hàng trăm tỷ tham số.
Việc thu thập dữ liệu cần thiết để dạy robot nhận biết một chiếc ly, cầm nó lên và rót đầy cà phê lại khó khăn hơn nhiều. Robot phải hiểu mọi thứ, từ vị trí không gian của vật thể cho đến độ giòn của chiếc ly và tính chất của chất lỏng bên trong.
Hiện nay, robot hình người được nạp một hỗn hợp dữ liệu đa dạng, thường là từ các mô phỏng chất lượng thấp. Loại dữ liệu giá trị nhất là dữ liệu từ "máy thực" (real machine), được tạo ra bởi chính các hành động của robot, dù là khi nó được điều khiển từ xa hay khi tự thực hiện nhiệm vụ.
Một nguồn dữ liệu quan trọng khác đến từ việc ghi lại quá trình con người thực hiện các công việc. Được gọi là dữ liệu "góc nhìn người thực" (egocentric data), loại thông tin này được thu thập bằng cách trang bị cho người thực hiện các thiết bị như kính thực tế ảo, găng tay cảm biến xúc giác và các bộ dụng cụ khác để ghi lại chuyển động của họ.
Trung Quốc đang đào tạo hàng nghìn robot hình người. Ảnh: Getty
Chương trình huấn luyện "đốt" tiền
Trung Quốc đang nhanh chóng vươn lên dẫn đầu trong cuộc đua thu thập dữ liệu thực tế từ máy móc, nhờ vào các trung tâm huấn luyện như Trung tâm Đổi mới Robot hình người Hồ Bắc (Hubei Humanoid Innovation Centre). Tại cơ sở rộng lớn ở thành phố Vũ Hán (miền Trung Trung Quốc) này, có tới 100 robot dành hàng giờ mỗi ngày để quan sát và bắt chước con người.
Tại một trong hàng chục trạm làm việc, một nam thanh niên đứng sau quầy đang di chuyển bàn tay, vốn được đeo găng gắn cảm biến kỹ thuật số, theo chuyển động tròn, tựa như đang rót nước nóng pha cà phê. Bên cạnh anh là một robot đang mô phỏng lại động tác đó, nhưng thực sự rót nước từ ấm vào phễu lọc cà phê. Cách cổ tay và các ngón tay của robot chuyển động trông giống hệt con người.
Cách địa điểm này vài bước chân là khu vực trông giống như một hiệu thuốc, nơi một cặp đôi người-robot khác đang sắp xếp hàng hóa lên kệ. Tiếp đó là một cửa hàng tiện lợi, một dây chuyền nhà máy, và nhiều bối cảnh khác trong đời sống lao động. Trước đây, các nhà báo nước ngoài chưa từng được phép ghé thăm những trung tâm này.
Theo dữ liệu từ công ty tư vấn Interact Analysis, trung tâm tại Vũ Hán là một trong 53 cơ sở tại Trung Quốc được xây dựng chuyên biệt để nắm bắt bí quyết về các chuyển động của con người. Hầu hết các cơ sở này mới được thành lập trong hai năm trở lại đây. Ngoài ra, còn có 34 cơ sở khác đang trong quá trình xây dựng hoặc đã có kế hoạch triển khai.
Một cơ sở đang được xây dựng tại Thượng Hải sẽ có đủ không gian cho 1.000 robot hình người. Ngay cả một thành phố nhỏ ở tỉnh Chiết Giang ven biển cũng đã sở hữu tới 6 trung tâm huấn luyện.
Các trung tâm huấn luyện đòi hỏi diện tích lớn và đông đảo nhân sự để vận hành, cũng như một đội ngũ robot hình người tối tân, với chi phí có thể lên tới 100.000 nhân dân tệ (15.000 USD) mỗi con.
Hơn nữa, chẳng hạn như với mỗi 8 giờ thực hiện thao tác rót cà phê, robot tại quầy chỉ tạo ra được 3 giờ dữ liệu hữu ích. Phần còn lại bị coi là dữ liệu lỗi, chủ yếu do các sai sót mà các kỹ sư không muốn robot học theo.
Do đó, chi phí cho hình thức huấn luyện này rơi vào khoảng 500-700 nhân dân tệ mỗi giờ, theo ước tính của Corey Chan từ ngân hàng HSBC. Theo một dự báo, sẽ cần tới 100 triệu giờ huấn luyện để phát triển được một robot có khả năng thực hiện đa dạng các công việc thường nhật.
Chính phủ đang chi trả phần lớn chi phí cho các trung tâm này; khoảng 4/5 số lượng trung tâm đều nhận được sự hỗ trợ từ nhà nước.
Đồng thời, các nhà sản xuất robot Trung Quốc cũng đang tìm cách thu thập dữ liệu từ góc nhìn người dùng (egocentric data) của lực lượng lao động sản xuất đông đảo trong nước, cũng như từ đông đảo thanh niên đang thất nghiệp.
Các đối thủ cạnh tranh từ Mỹ đang áp dụng những phương pháp huấn luyện ít tốn kém hơn. Tesla – nhà sản xuất robot hình người lớn nhất nước Mỹ – được cho là đang huấn luyện robot ngay tại các nhà kho của mình, qua đó tiết kiệm chi phí xây dựng các cơ sở huấn luyện chuyên biệt.
Nhiều công ty khác cũng đang sử dụng video ghi lại chuyển động của con người để huấn luyện robot hình người.
Tương tự như lĩnh vực thị giác máy tính, Trung Quốc dường như chắc chắn sẽ duy trì vị thế dẫn đầu trong việc thu thập dữ liệu cho robot. Ngân hàng Morgan Stanley ước tính rằng đến năm 2030, Trung Quốc có thể bán được gần 450.000 robot mỗi năm.
Tuy nhiên, cái kết đâm sầm vào tường kém vẻ vang cho màn chạy bộ của Superman cho thấy công nghệ này vẫn còn một chặng đường dài phía trước.
Hà Lan (Theo The Economist)
