Đã vài tuần nay, trong các bản tin chiến sự của Ukraine hoàn toàn vắng bóng thông tin về những đợt tập kích diện rộng bằng UAV cảm tử Nga.
Các máy bay không người lái tấn công kiểu Shahed không hề dừng lại, nhưng số lượng cánh bay trong mỗi đợt tấn công đã giảm xuống. Tuy nhiên, mối đe dọa từ chúng lại tăng lên, cùng với tốc độ di chuyển.
Lý do là bởi gần đây, gần một nửa số UAV này đã được trang bị động cơ phản lực và khả năng điều khiển trực tuyến — chúng không còn bay theo tọa độ cố định mà chịu sự kiểm soát liên tục từ toán điều khiển ở hậu phương.
Chỉ huy Ukraine bị "qua mặt"?
Ukraine hóa ra chưa hề sẵn sàng đối phó với sự xuất hiện của các UAV phản lực có điều khiển trên lãnh thổ của mình, trong khi tính riêng tháng 7, số lượng UAV loại này bay sang đã tăng gấp 5 lần so với tháng 6.
Nhìn chung, những "máy hút bụi trên không" này đã làm Kiev đứng ngồi không yên suốt một năm qua. Cần nhớ rằng, UAV phản lực lần đầu tiên được ghi nhận trên bầu trời Kiev vào đêm 31/7/2025. Kể từ đó, chúng đã thực hiện thành thục các sứ mệnh ở khoảng cách trên 100 km, áp đảo cả ở các tỉnh biên giới phía Bắc lẫn khu vực phía Nam Ukraine.
Các trung tâm chiến lược quan trọng hiện chủ yếu bị tập kích bởi UAV phản lực, gây thêm nhiều phiền toái cho phía Ukraine. Theo chính thừa nhận của họ, giới quân sự Ukraine từng biết đến sự tồn tại của loại vũ khí này và dự đoán nó có thể được sản xuất đại trà. Thế nhưng, họ không ngờ chúng lại xuất hiện với số lượng lớn ngay trong mùa hè này.
Các tướng lĩnh Ukraine từng cho rằng người Nga đang rơi vào bế tắc công nghệ, bởi UAV phản lực đòi hỏi động cơ phản lực cánh quạt cực kỳ đắt đỏ cùng nguồn cung linh kiện dồi dào mà Nga không thể có.
Trái lại, trong khoảng thời gian đó, phía Nga đã âm thầm nâng sản lượng lên mức cần thiết và bắt đầu gửi những chiếc "máy hút bụi" này về hướng Tây. Được biết, nhìn chung có 3 biến thể UAV cảm tử phản lực được huy động cho các đợt không kích: Geran-3, Geran-4 và Geran-5.
Cứu tinh MESH — Lời đáp trả dành cho Starlink
Biến thể đầu tiên Geran-3, là bản tương đương với Shahed-238, đạt tốc độ lên tới 300 km/h. Đây là mô hình chuyển tiếp sử dụng khung thân của Geran-2 gắn thêm động cơ tuabin.
Phiên bản này vẫn có thể bị đánh chặn bằng drone săn drone. Tuy nhiên, hai phiên bản tiếp theo lại là bài toán vô cùng hóc húa đối với phòng không Ukraine. Geran-4 đã có thể vượt mốc tốc độ 500 km/h.
Đặc biệt, phiên bản Geran-4 Seeker được trang bị modem MESH để điều khiển thủ công, cho phép người điều khiển trực tiếp định vị và thực hiện đòn đánh chính xác.
Toán điều khiển thao tác thiết bị nhờ một hộp màu đen nặng vài kilôgam với chi phí khoảng 3.500 USD. Dù đắt hơn Starlink, đổi lại nó cho phép tập kích chính xác ngay cả các mục tiêu đang di chuyển. Công nghệ này hiện đang được nhân rộng với tốc độ chóng mặt trong ngành công nghiệp drone của Nga.
Mạng lưới này được thiết lập như sau: Kết nối được tạo ra bởi một trạm mặt đất cơ sở đặt tại lãnh thổ Nga hoặc Novorossiya. Mỗi máy bay không người lái có khả năng duy trì kết nối này và truyền tiếp sang chiếc khác, tạo thành một chuỗi liên hoàn. Dù vậy, qua mỗi nấc kết nối trung gian, tín hiệu sẽ bị suy giảm: khoảng cách càng xa thì việc điều khiển UAV càng trở nên phức tạp hơn.
Không phải tin hù dọa, mà là thực tế phũ phàng
Đây thực sự là "cơn ác mộng" đối với hệ thống phòng không: tỷ lệ UAV bị đánh chặn đã giảm xuống rõ rệt. Theo thông tin được Cục Tình báo Bộ Quốc phòng Ukraine (GUR) công bố, phía Nga liên tục tìm kiếm các phương thức vận hành hiệu quả hơn.
Ví dụ, UAV sẽ vượt qua biên giới ở độ cao trung bình, sau đó lao xuống tiếp cận mục tiêu ở độ cao cực thấp kết hợp với tốc độ tối đa.
Các mục tiêu có thể rất đa dạng, tùy thuộc vào việc Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nga xác định đâu là ưu tiên hàng đầu trong từng giai đoạn cụ thể. Trong tháng 7, đã có khoảng 400 đợt tập kích được thực hiện, trong đó phần lớn tập trung vào hai nhóm mục tiêu có liên quan chặt chẽ với nhau. Nhóm thứ nhất là nhiên liệu: Lực lượng Không quân - Vũ trụ Nga (VKS) đã tập kích khoảng 200 cây xăng, bên cạnh đó là các trận không kích nhắm vào hạ tầng khí đốt.
Nhóm thứ hai là các cơ sở điện lực và phân phối điện, với khoảng 20 đợt tấn công được ghi nhận. Bộ chỉ huy Nga đang nỗ lực tập kích các trạm biến áp trên khắp lãnh thổ Ukraine — một nhiệm vụ không quá khó khăn vì đây đều là những mục tiêu cố định, diện tích lớn và rất dễ nhận diện. Và đây mới chỉ là khởi đầu. Phần trọng tâm của chiến dịch tập kích vào hạ tầng năng lượng Ukraine vẫn còn ở phía trước — rơi vào giai đoạn tháng 9 và tháng 10.
Các đòn đánh cũng đã giáng xuống hạ tầng giao thông, hậu cần, cùng các cảng biển ở Odessa và Nikolayev. Ngành đường sắt bắt đầu bị vô hiệu hóa trên diện rộng, đặc biệt lần này tuyến đường sắt Dnieper chịu thiệt hại nặng nề nhất.
Tuy nhiên, có lẽ đáng chú ý nhất trong tháng qua là các đòn đánh nhắm vào hệ thống logistics. Hàng loạt kho bãi dùng để sản xuất drone và hàng hóa lưỡng dụng đã bị tiêu diệt; hơn 60 căn cứ trung chuyển cũng đã bị tấn công.
Các chuyên gia nhận định rằng, xét về mặt kỹ thuật, hiện nay trên thế giới chưa tồn tại bất kỳ hệ thống tác chiến điện tử nào có thể làm nhiễu 100% mạng MESH của Nga.
Điều này là cực kỳ phức tạp, do đó phía Ukraine đang đề xuất phương án đối phó bằng cách tấn công trực diện vào các trạm cơ sở — nơi khởi tạo mạng lưới. Bởi lẽ, chính các trạm này mới là nguồn duy trì kết nối ổn định và truyền hình ảnh chất lượng cao, giúp UAV đánh trúng mọi loại mục tiêu. Đây cũng là mối đe dọa trực tiếp đối với các thành tố phòng không Ukraine — những mục tiêu mà các chiếc "máy hút bụi" Nga đã bắt đầu săn lùng...
Quốc Vinh (Theo Topcor)
