Tại bảo tàng lịch sử tự nhiên Gothenburg ở Thụy Điển, có một hiện vật đang lưu giữ kỷ lục vô tiền khoáng hậu của ngành chế tác tiêu bản. Đó là mẫu vật cá voi xanh nguyên da duy nhất trên toàn cầu, được biết đến với tên gọi cá voi Malm.
Không giống như các bộ xương thường thấy ở những nơi khác, cự thú dài 16.4 mét và nặng 25 tấn này mang trong mình một lịch sử đẫm máu cùng những giai thoại khó tin kéo dài suốt 160 năm qua.
Vào rạng sáng ngày 29 tháng 10 năm 1865, một con cá voi xanh đực chưa trưởng thành đã mắc cạn tại một hòn đảo nhỏ gần Gothenburg và hai ngư dân địa phương đã phát hiện ra sinh vật khổng lồ này. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế kỷ 19, khái niệm bảo vệ động vật là một điều xa xỉ bởi vậy, lòng tham và sự đói khát đã thúc đẩy hai người đàn ông mang rìu và dao ra tay tàn sát con cá voi vẫn còn đang thoi thóp. Những nhát chém thiếu kinh nghiệm không thể kết liễu ngay lập tức sinh vật khổng lồ, khiến nó phải oằn mình trong đau đớn tột cùng suốt nhiều giờ liền trước khi trút hơi thở cuối cùng.
Sự việc ồn ào nhanh chóng thu hút đám đông mang theo ngư cụ đến tranh giành chiến lợi phẩm. Vụ xô xát giữa họ và hai ngư dân đầu tiên đã vô tình tạo ra một khoảng thời gian quý báu. Nắm bắt cơ hội, giám đốc bảo tàng Gothenburg lúc bấy giờ đã nhanh chóng huy động vốn và thành công mua lại xác cá voi từ hai người phát hiện đầu tiên.
Để vận chuyển cỗ máy sinh học nặng 25 tấn này về bảo tàng, ông đã phải điều động tới ba chiếc tàu hơi nước và hai xà lan. Thậm chí, để đưa được cự thú vào bên trong, một bức tường của bảo tàng đã bị đập bỏ không thương tiếc.
Nhiệm vụ bảo quản xác cá voi được giao cho August Malm, một chuyên gia nhồi bông lành nghề, và cái tên cá voi Malm cũng bắt nguồn từ đây. Đối mặt với một cái xác đang trong quá trình thối rữa và sưng tấy, Malm đã phải chạy đua với thời gian.
Ông thuê hàng chục thợ mổ thịt để xả khí chống hiện tượng nổ xác, sau đó lột bộ da khổng lồ ra thành ba phần gồm đầu, thân và đuôi. Mỡ, thịt và xương được tách rời; nội tạng được ngâm trong cồn và glycerin để trưng bày sau này.
Công đoạn xử lý da mới thực sự là một cơn ác mộng. Những người thợ phải cạo bỏ 3400 kg thịt vụn và mỡ bám trên lớp da, sau đó dùng bàn chải tự chế làm sạch nhiều lần. Malm đã sử dụng các dung dịch chống phân hủy phổ biến thời bấy giờ là thạch tín và sơn để ướp xác. Ông đóng bộ da lên một khung gỗ ba phần bằng đinh, khéo léo giấu đi những đường khâu không hoàn hảo và khoảng trống lớn xuống phần bụng - nơi du khách không thể nhìn thấy.
Điều kỳ diệu chưa dừng lại ở đó. Malm đã thiết kế hàm trên của cá voi gắn bản lề để có thể đóng mở tự do. Bên trong khoang bụng cự thú, ông tạo ra một phòng nghỉ trải sàn gỗ, dán giấy dán tường thủ công, trang trí bằng ren trắng và đặt hai chiếc ghế dài đủ chỗ cho 8 người lớn. Mẫu vật có thể tháo rời này đã đi lưu diễn khắp nơi trong hai năm, mang về nguồn doanh thu khổng lồ cho bảo tàng.
Sau chuyến lưu diễn, cá voi Malm trở về bảo tàng Gothenburg. Du khách mua vé có thể bước vào trong bụng cá voi, và theo nhiều lời đồn đại, họ thậm chí còn có thể nhâm nhi một tách cà phê ngay tại căn phòng độc đáo này. Tuy nhiên, bảo tàng không có tài liệu chính thức xác nhận việc kinh doanh cà phê bên trong, có thể do lo ngại những phản ứng trái chiều liên quan đến vấn đề phúc lợi động vật trong thời đại ngày nay.
Thế nhưng, cánh cửa dẫn vào bụng cá voi đã bị đóng sập vĩnh viễn vào những năm 1930 vì một lý do vô cùng trớ trêu. Không xuất phát từ nỗ lực bảo tồn hay tôn trọng động vật, quyết định này được đưa ra sau khi nhân viên bảo tàng bắt quả tang một cặp đôi đang làm chuyện mờ ám ngay bên trong căn phòng nghỉ ngơi bên trong cá voi.
Kể từ đó, hàm trên của cá voi Malm bị khóa chặt, và không gian bên trong không bao giờ còn mở cửa cho công chúng tham quan nữa. Ngày nay, chiếc miệng khổng lồ ấy chỉ được hé mở vào những dịp sự kiện thực sự đặc biệt tại Thụy Điển, khép lại một chương kỳ lạ trong lịch sử ngành bảo tàng học.
Tham khảo: Zhihu
Đức Khương
