Trong thế giới tự nhiên, voi thường không được hình dung như những vận động viên bơi lội có tính thủy động lực học hay dáng vẻ khỏe khoắn phù hợp với môi trường nước. Tuy nhiên, cũng giống như cá voi hay hải mã - những loài thú có vú to lớn và nhiều mỡ khác - ngoại hình đồ sộ không hề ngăn cản khả năng chinh phục đại dương của chúng.
Thực tế khoa học đã chứng minh rằng, khả năng điều hướng trong nước đã được lập trình sẵn trong DNA của loài voi và đóng vai trò quan trọng trong suốt lịch sử tiến hóa của chúng.
Cả hai loài voi châu Phi và voi châu Á đều được ghi nhận là những tay bơi lội mạnh mẽ. Không hiếm gặp các trường hợp cá thể hoặc cả đàn voi xuống nước để di chuyển từ hòn đảo này sang hòn đảo khác.
Ngoài mục đích di chuyển, chúng còn thường xuyên ngâm mình ở những vùng nước nông để làm mát cơ thể, chăm sóc da hoặc đơn giản là nô đùa giải trí. Bí mật đằng sau khả năng nổi ấn tượng của loài vật khổng lồ này nằm ở dung tích phổi rất lớn cùng các lớp mô mỡ trong cơ thể, giúp chúng nổi trên mặt nước dễ dàng hơn nhiều so với dự đoán của con người.
Đặc biệt, chiếc vòi dài đặc trưng trở thành một công cụ sinh tồn đắc lực, hoạt động như một chiếc ống thở chuyên dụng giúp voi hô hấp khi phải di chuyển qua những vùng nước sâu và động.
Khả năng bơi xa của loài voi thực sự gây kinh ngạc cho giới nghiên cứu. Một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Địa lý Sinh học đã trích dẫn một tài liệu lịch sử từ năm 1856, ghi lại trường hợp một con voi châu Phi bị ép buộc bơi quãng đường lên tới 48 km (gần 30 dặm) vào Đại Tây Dương, trong một thí nghiệm được cho là phi đạo đức.
Gần đây hơn, vào năm 2016, một trường hợp khác được ghi nhận khi một con voi châu Á được tìm thấy đang bơi cách bờ biển Ấn Độ Dương tới 16 km (gần 10 dặm). Chú voi này bị dòng nước cuốn trôi và rơi vào tình trạng nguy hiểm, chỉ có thể giữ đầu trên mặt nước một cách khó khăn và dùng vòi làm ống thở trước khi được Hải quân Sri Lanka giải cứu thành công.
Một trong những minh chứng sống động và nổi tiếng nhất cho tình yêu với nước của loài voi là câu chuyện về Rajan, một chú voi đực già tại quần đảo Andaman. Vào những năm 1970, Rajan cùng chín con voi khác được đưa đến quần đảo này để phục vụ công việc kéo gỗ.
Đến năm 2002, khi lệnh cấm khai thác gỗ được ban hành, những "công nhân" khổng lồ này buộc phải nghỉ việc. Đối với Rajan, sự nghỉ hưu sớm này lại là một niềm vui khi chú được cho là đã hình thành một thói quen thú vị: mỗi buổi sáng đều thong thả đi dạo xuống bãi biển và tận hưởng việc bơi lội giữa làn nước biển xanh mát.
Tuy nhiên, những chú voi đi biển không chỉ là sản phẩm của thời hiện đại hay do tác động của con người. Các bằng chứng khảo cổ học cho thấy hóa thạch của voi và tổ tiên gần gũi của chúng xuất hiện trên nhiều hòn đảo khắp thế giới, từ ngoài khơi California, Đông Nam Á cho đến Địa Trung Hải. Sự phân bố này cho thấy chúng không chỉ đơn thuần bị trôi dạt do dòng hải lưu hay đi bộ khi mực nước thấp, mà đã chủ động chinh phục các vùng nước.
Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng voi hiện đại tiến hóa từ những tổ tiên bán thủy sinh, những sinh vật đã tuyệt chủng có ngoại hình tương tự hà mã nguyên thủy. Thông qua việc phân tích thành phần hóa học trong răng của voi cổ đại, các nhà khoa học xác định được rằng chúng dành phần lớn thời gian trong ngày ở dưới nước và ăn các loài thực vật nước ngọt.
Điều này cũng làm sáng tỏ mối quan hệ họ hàng giữa loài voi và bộ Sirenia (bộ Bò biển), bao gồm các loài động vật có vú hoàn toàn sống dưới nước như bò biển và lợn biển. Dù ngày nay voi không được xếp vào lớp động vật bán thủy sinh, nhưng rõ ràng bơi lội là một bản năng tự nhiên đã ăn sâu vào dòng máu của loài vật này.
Đức Khương
