Mặt hàng lớn đó là gạo Phka Romdoul
Trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu gạo tại châu Á ngày càng gay gắt, Campuchia đang nổi lên mạnh mẽ với chiến lược tập trung vào phân khúc gạo chất lượng cao và canh tác phát thải thấp. Đặc biệt, giống gạo Phka Romdoul được thương mại dưới thương hiệu Malys Angkor tiếp tục giúp quốc gia này khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế khi vừa được trao danh hiệu "Gạo ngon nhất thế giới 2025".
Theo báo cáo ngày 7/5 của Liên đoàn Lúa gạo Campuchia, trong 4 tháng đầu năm 2026, Campuchia thu về khoảng 840 triệu USD từ xuất khẩu gạo xay xát và lúa tươi.
Trong đó, nước này xuất khẩu gần 470.000 tấn gạo xay xát tới 60 thị trường quốc tế, đạt doanh thu khoảng 226 triệu USD. Gạo thơm tiếp tục là mặt hàng chủ lực, chiếm khoảng 58% tổng lượng xuất khẩu. Các dòng sản phẩm còn lại gồm gạo trắng hạt dài, gạo tấm, gạo đồ và gạo hữu cơ.
Đáng chú ý, Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu lớn thứ hai của gạo Campuchia, với hơn 129.000 tấn, trị giá gần 76 triệu USD. ASEAN đứng đầu về sản lượng nhập khẩu, trong khi châu Âu tiếp tục là thị trường mang lại giá trị cao cho gạo thơm Campuchia.
Theo giới quan sát, đà tăng trưởng này phản ánh chiến lược chuyển dịch sang phân khúc gạo cao cấp của Campuchia đang phát huy hiệu quả, thay vì cạnh tranh trực diện bằng sản lượng như nhiều quốc gia xuất khẩu lớn khác.
Bí quyết thu hoạch "gạo ngon nhất thế giới 2025" của nông dân Campuchia
Tâm điểm của ngành lúa gạo Campuchia hiện nay là giống gạo Phka Romdoul, được bán dưới thương hiệu Malys Angkor. Tại Hội nghị Thượng đỉnh Gạo Thế giới 2025 diễn ra ở Phnom Penh, tạp chí The Rice Trader đã trao danh hiệu "Gạo ngon nhất thế giới 2025" cho loại gạo này.
Đây là lần thứ 7 Campuchia giành giải thưởng trên, sau các năm 2012, 2013, 2014, 2018, 2022 và 2024.
Phka Romdoul nổi tiếng nhờ hương thơm tự nhiên, cơm mềm và vị ngọt nhẹ đặc trưng. Tuy nhiên, điều khiến giống lúa này được chú ý không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở phương thức canh tác đặc biệt.
Khác với nhiều mô hình sản xuất thâm canh nhiều vụ, Phka Romdoul chủ yếu chỉ được trồng một vụ mỗi năm vào mùa mưa. Thời gian sinh trưởng kéo dài khoảng 5-6 tháng, gần gấp đôi nhiều giống lúa thương mại ngắn ngày hiện nay.
Nông dân Campuchia cho biết việc phụ thuộc nhiều vào nước mưa tự nhiên giúp hạn chế sử dụng hệ thống tưới ngập liên tục. Đây là yếu tố được cho là góp phần làm giảm phát thải methane – loại khí nhà kính phát sinh mạnh từ ruộng lúa ngập nước.
Theo nhiều nghiên cứu quốc tế, canh tác lúa nước là một trong những nguồn phát thải methane lớn của ngành nông nghiệp toàn cầu. Vì vậy, xu hướng hiện nay là giảm thời gian ngập nước, tối ưu giống lúa và áp dụng mô hình canh tác thân thiện môi trường để giảm phát thải.
Các chuyên gia nhận định mô hình trồng một vụ/năm, ít thâm canh và tận dụng nước mưa như Malys Angkor có xu hướng phát thải thấp hơn so với kiểu sản xuất lúa nhiều vụ liên tục.
Tham vọng xây dựng thương hiệu gạo xanh
Không chỉ hướng tới danh hiệu "gạo ngon", Campuchia hiện còn muốn xây dựng hình ảnh quốc gia sản xuất gạo chất lượng cao gắn với yếu tố bền vững và thân thiện môi trường.
Theo Bộ Thương mại Campuchia, thành công của Malys Angkor là kết quả từ nỗ lực của nông dân, doanh nghiệp xay xát và các nhà xuất khẩu trong việc duy trì phương thức canh tác truyền thống kết hợp cải tiến kỹ thuật.
Tuy nhiên, ngành lúa gạo Campuchia cũng đang đối mặt nhiều thách thức do biến đổi khí hậu, đặc biệt là tình trạng thiếu nước trong mùa khô và năng suất giảm.
Để thích ứng, nước này đang thúc đẩy đầu tư vào kỹ thuật canh tác hiện đại, tối ưu sử dụng nước và mở rộng các mô hình sản xuất thân thiện môi trường.
Năm 2025, xuất khẩu gạo Campuchia lần đầu vượt mốc 900.000 tấn sau nhiều năm duy trì quanh mức 600.000 tấn. Riêng trong 9 tháng đầu năm 2025, nước này đã xuất khẩu hơn 596.000 tấn gạo xay xát tới 69 thị trường, thu về gần 409 triệu USD.
Giới phân tích cho rằng sự tăng trưởng của Campuchia cho thấy xu hướng mới của thị trường gạo toàn cầu: không chỉ cạnh tranh về sản lượng mà ngày càng đề cao chất lượng, thương hiệu và yếu tố phát thải thấp trong sản xuất nông nghiệp.
Theo Tân hoa xã/ ABC Asia/ Cambodianess
Ngọc Minh
