Tôi năm nay ngoài 60 tuổi. Ở quê, tôi vẫn sống một mình trong căn nhà cũ, ngày ngày chăm mấy luống rau, nuôi đàn gà rồi chiều lại ngồi trước hiên uống chén trà. Đầu tháng trước, vì có việc phải lên thành phố hơn một tháng, tôi gọi điện báo cho con trai cả. Nó bảo: “Bố cứ lên ở với vợ chồng con, nhà con chật một chút nhưng thêm người cũng không sao”. Nghe con nói vậy, tôi mừng lắm. Tôi nghĩ đây cũng là dịp để bố con gần gũi nhau hơn.
Ngày đầu tiên lên nhà con, tôi đã thấy con dâu tất bật từ sáng sớm. Con bé vừa chuẩn bị đồ ăn sáng cho cả nhà, vừa gọi hai đứa nhỏ dậy thay quần áo để đi học. Chưa kịp ngồi xuống ăn, nó đã phải vội vàng đưa con đến trường rồi đi làm. Chiều tối, nó lại tất tả về đón con, ghé chợ mua thức ăn, nấu cơm, giặt quần áo, dọn dẹp nhà cửa. Tôi thấy vậy nên nhiều lần bảo con để bố phụ một tay, nhưng con chỉ cười: “Bố mới lên, cứ nghỉ ngơi đi ạ”.
Tôi cứ nghĩ con trai mình đi làm chắc cũng rất vất vả. Nhưng rồi tôi nhận ra, sau giờ làm, nó hiếm khi về thẳng nhà. Hôm thì nó bảo có cuộc gặp với đối tác, hôm thì bạn bè rủ đi uống bia, hôm khác lại đi cà phê đến tối muộn. Có hôm tôi ngồi chờ mãi để ăn cơm cùng con, cuối cùng chỉ thấy con dâu và hai đứa cháu ngồi bên mâm cơm nguội. Nó gọi điện về, nói vài câu rồi bảo mọi người cứ ăn trước.
Có lần, tôi hỏi thẳng: “Con đi làm cả ngày rồi, tối về cũng nên dành thời gian cho vợ con chứ?”. Nó cười, bảo tôi không hiểu cuộc sống thành phố. Nó nói đàn ông phải giao lưu, mở rộng quan hệ thì mới phát triển bản thân, mới có cơ hội kiếm được nhiều tiền hơn để lo cho gia đình. Tôi nghe vậy cũng không nói thêm. Nhưng nhìn con dâu lặng lẽ dọn bát sau bữa cơm, tôi bắt đầu thấy có điều gì đó không ổn.
Từ ngày tôi lên, công việc của con dâu càng nhiều hơn. Nó phải lo thêm phần ăn uống, sinh hoạt của tôi. Sáng nào nó cũng hỏi tôi muốn ăn gì, tối lại chuẩn bị thuốc men, nước uống. Tôi ngại nhất là những hôm nó vừa tan làm đã phải chạy về nấu cơm. Có hôm con bé mệt đến mức ngồi ngủ gật trên ghế trong lúc chờ nồi cơm chín. Tôi nhìn mà thương. Tôi chợt nghĩ, nếu đây là con gái ruột của mình, liệu tôi có nỡ để nó sống vất vả như vậy không.
Điều khiến tôi buồn hơn cả là con trai tôi gần như không nhận ra sự mệt mỏi của vợ. Có tối nó về lúc gần 10h, thấy cơm canh đã nguội thì chỉ nói: “Sao không hâm lại?”. Con dâu không cãi, lặng lẽ đứng dậy hâm thức ăn. Tôi ngồi bên cạnh mà thấy nóng mặt. Đến lúc ấy, tôi mới hiểu vì sao những ngày tôi ở nhà con, con dâu luôn cố tỏ ra vui vẻ. Có lẽ nó không muốn tôi biết rằng cuộc sống của nó đang quá tải.
Một buổi tối, tôi gọi con trai ra ban công nói chuyện. Tôi hỏi: “Một ngày con dành được bao nhiêu thời gian cho bố?”. Nó im lặng một lúc rồi lại giải thích chuyện công việc, các mối quan hệ và tương lai. Tôi nghe mà chua chát. Tôi bảo nó rằng kiếm tiền quan trọng, nhưng nếu về đến nhà mà vợ con vẫn phải sống như không có chồng, có cha thì số tiền ấy có ý nghĩa gì? Nó không đáp, chỉ bảo tôi đừng lo, mọi chuyện trong nhà vợ nó tự nguyện làm.
Đêm hôm đó, tôi không ngủ được. Tôi nhớ lại những năm con còn nhỏ, tôi từng dạy nó phải biết thương mẹ, biết đỡ đần người thân, làm đàn ông phải có trách nhiệm với gia đình. Vậy mà không hiểu từ bao giờ, những lời dạy ấy đã chẳng còn ở trong cách nó sống. Tôi nhìn sang phòng con dâu, thấy ánh đèn vẫn sáng. Hóa ra gần nửa đêm, con bé còn đang gấp quần áo cho các con.
Đúng một tháng sau, công việc của tôi ở thành phố kết thúc. Con trai bảo tôi cứ ở thêm vài tháng, nhưng tôi từ chối. Nó ngạc nhiên hỏi tại sao tôi về sớm. Tôi chỉ nói mình nhớ quê. Nhưng thật lòng, tôi về vì thấy xấu hổ. Tôi xấu hổ với con dâu vì nó đã phải gánh quá nhiều việc trong nhà, trong khi chồng mình lại có quá nhiều lý do để vắng mặt. Tôi cũng xấu hổ với chính mình, vì đã làm cha nhưng chưa dạy được con hiểu rằng gia đình không phải nơi một người cứ mặc nhiên nhận sự chăm sóc từ những người còn lại.
Ngày tôi chuẩn bị về, con dâu vẫn dậy sớm nấu đồ ăn sáng, còn dúi vào tay tôi ít đồ quê nó mua sẵn. Tôi quay đi thật nhanh vì sợ con bé nhìn thấy mắt mình đỏ. Tôi chỉ nói: “Con vất vả rồi”. Nó cười, bảo: “Có gì đâu bố”. Nhưng chính câu “có gì đâu” ấy khiến tôi càng đau lòng. Một người phụ nữ đã quen với việc tự mình gánh hết mọi thứ đến mức coi sự mệt mỏi là chuyện bình thường.
Tôi về quê được vài ngày thì con trai gọi điện. Lần này, nó không nói về công việc hay những cuộc gặp gỡ. Nó hỏi tôi: “Bố, hôm bố về, bố có giận con không?”. Tôi bảo không giận, chỉ buồn. Nó im lặng rất lâu rồi nói rằng hôm ấy sau khi tôi về, nó để ý đến từng việc vợ mình làm và lần đầu tiên nhận ra một ngày của cô ấy gần như không có lúc nào được nghỉ. Nó nói sẽ cố gắng thay đổi, bởi nếu cứ tiếp tục như vậy, đến một ngày có thể chính nó sẽ đánh mất người luôn âm thầm giữ gìn mái nhà.
Tôi không biết con trai có thể thay đổi được bao nhiêu, nhưng tôi mong nó hiểu một điều: Làm đàn ông không chỉ là kiếm được bao nhiêu tiền hay có bao nhiêu mối quan hệ ngoài xã hội. Trách nhiệm còn là khi trở về nhà, biết hỏi vợ hôm nay có mệt không, biết bế con để vợ được nghỉ, biết cùng nhau dọn một bữa cơm. Tôi về quê không phải vì giận con, mà vì muốn nó có một khoảng lặng để nhìn lại chính mình. Và tôi chỉ mong lần sau khi trở lại thành phố, tôi sẽ không còn thấy con dâu phải một mình cáng đáng cả gia đình nữa.
(Tâm sự của độc giả)
Kim Tiền
