Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý dự thảo nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù về xử lý nợ thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.
Dự thảo đề xuất cơ chế xử lý tiền chậm nộp đối với người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài cho doanh nghiệp chờ giải thể. Ảnh minh họa: Giang Huy
Đề xuất này xuất phát từ những vướng mắc trong quá trình triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng vẫn còn nợ thuế, tiền phạt, tiền chậm nộp hoặc chưa hoàn thành hồ sơ khai thuế, theo báo Dân trí.
Nhiều đơn vị đã ngừng kinh doanh từ lâu, không còn khả năng thanh toán các khoản nợ. Một số doanh nghiệp bỏ địa chỉ đăng ký, không thể liên hệ với người đại diện theo pháp luật hoặc không còn lưu giữ đầy đủ sổ sách, chứng từ. Những vướng mắc này khiến việc chấm dứt hiệu lực mã số thuế và giải thể doanh nghiệp gặp khó khăn.
Lao động đưa theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến ngày 31/12/2025, khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỉ đồng. Đây là các khoản nghĩa vụ đã được xác định, hạch toán và đang được theo dõi trên hệ thống thông tin quản lý thuế.
Mặc dù chính sách thu lệ phí môn bài đã chấm dứt từ ngày 1/1/2026 theo Nghị quyết số 198/2025/QH15, cơ quan thuế vẫn phải tiếp tục theo dõi, đôn đốc và thu hồi các khoản nợ phát sinh trước thời điểm này.
Bộ Tài chính cho biết, các khoản nợ lệ phí môn bài chủ yếu tập trung ở doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
Trong nhiều trường hợp, chi phí theo dõi, đôn đốc và cưỡng chế lớn so với số tiền có thể thu hồi. Việc tiếp tục duy trì các khoản nợ này cũng làm gia tăng chi phí quản lý, gây khó khăn cho quá trình hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Trước thực trạng trên, Bộ Tài chính đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp của khoản nợ lệ phí môn bài theo phạm vi, điều kiện được quy định tại dự thảo nghị quyết.
Bên cạnh đó, dự thảo còn đề xuất miễn việc khai, nộp lệ phí môn bài đối với người nộp thuế có nghĩa vụ phát sinh đến hết ngày 31/12/2025 nhưng chưa thực hiện khai, nộp và chưa được hạch toán trên hệ thống quản lý thuế.
Ngoài lệ phí môn bài, Bộ Tài chính đề xuất xóa tiền chậm nộp có điều kiện cho người đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03), hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký (trạng thái 06).
Để được áp dụng, người nộp thuế phải nộp đủ hồ sơ đề nghị khôi phục hoặc đóng mã số thuế, được cơ quan quản lý tiếp nhận chậm nhất ngày 30/6/2028. Đồng thời, họ phải trả đủ tiền thuế nợ gốc trong thời hạn này. Trường hợp không còn nợ gốc, cơ quan thuế đối chiếu, xác nhận trên cơ sở dữ liệu quản lý.
Cơ quan thuế dựa trên hồ sơ và dữ liệu trên hệ thống để xem xét, không tự động xóa tiền chậm nộp cho toàn bộ nhóm này.
Theo tờ trình, tổng nợ của doanh nghiệp chờ giải thể khoảng 27.805 tỷ đồng, gồm khoảng 18.090 tỷ nợ gốc và 9.715 tỷ đồng tiền chậm nộp.
Bộ Tài chính cho rằng tiền chậm nộp tiếp tục tăng trong khi nhiều người nộp thuế đã ngừng hoạt động thời gian dài, không còn tài sản, nguồn thu hoặc không thể liên hệ với người đại diện. Việc yêu cầu thanh toán toàn bộ nợ gốc và tiền chậm nộp có thể vượt khả năng tài chính, khiến họ tiếp tục bỏ mặc, không đóng mã số thuế.
Cơ chế xử lý có điều kiện được kỳ vọng khuyến khích người nộp thuế trả đủ nợ gốc, hoàn tất thủ tục khôi phục hoạt động hoặc rút khỏi thị trường. Số tiền chậm nộp thực tế được xóa phụ thuộc vào từng trường hợp đáp ứng điều kiện.
Theo dự thảo, các chính sách trên được áp dụng đến hết ngày 30/6/2028. Trường hợp phát hiện việc xóa nợ không đúng người, điều kiện hoặc số tiền, cơ quan thuế sẽ thu hồi, khôi phục khoản nợ và xử lý theo quy định, thông tin trên VnExpress.
