Bộ Y tế vừa có văn bản gửi Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố; các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur và các bệnh viện trực thuộc, yêu cầu khẩn trương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch bệnh do vi rút Nipah, trong bối cảnh Ấn Độ ghi nhận các ca nghi nhiễm trong thời gian gần đây.
Theo thông tin từ Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, từ ngày 27/12/2025 đến 27/1/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi mắc bệnh do vi rút Nipah, trong đó có 2 ca được xét nghiệm khẳng định, tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal.
Vi rút Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm A, có thể lây từ động vật sang người – chủ yếu qua dơi ăn quả – hoặc qua tiếp xúc với thực phẩm, vật phẩm nhiễm vi rút. Bệnh cũng có khả năng lây từ người sang người thông qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân. Thời gian ủ bệnh từ 4–14 ngày. Người nhiễm có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau cơ, nôn, đau họng; sau đó có thể tiến triển với chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và các dấu hiệu thần kinh của viêm não cấp. Tỷ lệ tử vong ước tính từ 40–75%. Hiện chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
Để chủ động ngăn ngừa, không để dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026, Bộ Y tế đề nghị các địa phương và đơn vị liên quan triển khai đồng bộ nhiều biện pháp.
Cụ thể, Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo Sở Y tế và các sở, ngành liên quan tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại cửa khẩu, cơ sở y tế và cộng đồng; kịp thời quản lý, thu dung, điều trị và khoanh vùng xử lý ngay từ ca đầu tiên để ngăn chặn lây lan. Các địa phương cần phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur lấy mẫu xét nghiệm khi phát hiện trường hợp nghi ngờ.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện nghiêm công tác phòng chống nhiễm khuẩn, bảo đảm các biện pháp phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và những người tiếp xúc với ca nghi ngờ hoặc mắc bệnh. Đồng thời, tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế các tuyến về biện pháp phòng chống và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Tại các cửa khẩu, các địa phương cần xây dựng kế hoạch phòng chống dịch theo từng tình huống, chuẩn bị sẵn sàng nhân lực, vật tư, thuốc, hóa chất, thiết bị và phương tiện để kịp thời ứng phó nếu có dịch xảy ra. Công tác truyền thông cũng được nhấn mạnh, nhằm giúp người dân hiểu đúng, không hoang mang và chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, đặc biệt với những người đi về từ khu vực đang có dịch.
Đối với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur, Bộ Y tế yêu cầu theo dõi chặt chẽ tình hình dịch trên thế giới, kịp thời tham mưu các biện pháp phòng chống phù hợp; hướng dẫn, hỗ trợ địa phương trong công tác giám sát, xét nghiệm và phòng bệnh; tăng cường năng lực xét nghiệm, chẩn đoán và sẵn sàng đội phản ứng nhanh khi phát hiện ca nghi ngờ.
Các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế được yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân nghi hoặc mắc vi rút Nipah, bảo đảm an toàn phòng chống lây nhiễm trong bệnh viện; phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur trong điều tra, giám sát, lấy mẫu xét nghiệm và sẵn sàng triển khai các đội cấp cứu lưu động hỗ trợ địa phương khi cần thiết.
Bộ Y tế khẳng định việc tăng cường giám sát, chủ động phòng ngừa là yếu tố then chốt nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, hạn chế tối đa nguy cơ xâm nhập và lây lan của vi rút Nipah tại Việt Nam.
Ngọc Minh
